Van meningitis naar een nationaal plan ter bestrijding van sepsis Op 1 juli 2025 is Be-SNAP gepubliceerd

In België worden jaarlijks circa 41 000 gevallen van sepsis geregistreerd. De sterfte bedraagt 20%. Sepsis heeft grote economische invloed: jaarlijkse kosten van 277 miljoen tot 4,3 miljard euro en een verlies van 38 106 QALY's per jaar volgens de The Global Burden of Diseases study en een extrapolatie van de gegevens van een Nederlandse studie. De jaarlijkse incidentie van meningokokkenmeningitis wordt geraamd op 15/100 000 baby's van minder dan een jaar. De incidentie is 10 keer lager bij volwassenen. De evolutie kan snel zijn, is onvoorspelbaar en soms foudrayant in de vorm van een sepsis en septische shock, wat in 25% van de gevallen gepaard gaat met uitgebreide trombose en huidnecrose. Een vroege diagnose en behandeling zijn van het allergrootste belang. Per uur zonder interventie stijgt het overlijdensrisico met 4-8%.

Een moeilijke diagnose en meerdere oorzaken

De diagnostische criteria bij kinderen (sepsis-3 criteria) zijn: een bewezen of vermoeden van infectie op grond van de kliniek, het laboratoriumonderzoek of beeldvorming, circulatoire insufficiëntie, ademhalingsinsufficiëntie (ARDS) en disfunctie van ≥ 2 andere organen (SOFA-score ≥ 2). Frequente oorzaken zijn een longinfectie (pneumonie), een urineweginfectie, een huidinfectie, een abdominale infectie en katheterinfectie. Het risico is het hoogst bij baby's (< 1 jaar), ouderen, zwangere vrouwen, patiënten met een chronische ziekte (diabetes, kanker ….), mensen met een zwakke immuniteit (kanker, hiv-infectie …), ziekenhuispatiënten met een katheter, patiënten met mentale problemen, daklozen, gevangenen …

Be-SNAP

Het plan is opgesteld door een multidisciplinaire, multisectoriële werkgroep van 62 experts (specialisten in infectieziekten, microbiologen, epidemiologen, specialisten in de preventie van infectie, specialisten inzake ethische kwesties, gezondheidseconomen …), die allen werkzaam zijn in de acute en de chronische zorg, en vertegenwoordigers van de wetenschappelijke verenigingen en van patiëntenverenigingen. Het plan somt aandachtspunten op (bewustmaking, preventie, vroege tekenen, aanpak van de patiënt, revalidatie na sepsis, planning van de zorg, follow-up en onderzoek) en documenteert een aantal aspecten. 

• Sepsis en septische shock veroorzaken een hoge sterfte en een langdurige morbiditeit. De sterfte aan sepsis en septische shock bedraagt respectievelijk 20-30% en 40-60%.
• De diagnose is niet altijd eenvoudig en stoelt op een combinatie van klinische tekenen en min of meer specifieke laboratoriumonderzoeken. Dat verklaart waarom een sepsis vaak niet wordt opgemerkt. In een Nederlandse studie bij 263 patiënten die op een intensive care waren opgenomen, is vastgesteld dat 48,3% van de patiënten hun huisarts had geraadpleegd enkele dagen voor opname en dat 64% meteen werd verwezen. Maar in 43% van de gevallen werd de infectie niet opgemerkt.
• De behandeling van sepsis en septische shock bestaat in antibiotica, iv vochttoediening om de bloeddruk op peil te houden en geneesmiddelen om de organen te ondersteunen. Je moet onmiddellijk een empirische behandeling met antibiotica starten. Zodra de resultaten van de onderzoeken bekend zijn, worden de antibiotica aangepast.

Een geïnspireerd en inspirerend plan

Be-SNAP zou de behandeling van sepsis in België kunnen transformeren. Het plan streeft naar een optimaal gebruik van materiële middelen en mankracht en kan andere landen, die geconfronteerd worden met dezelfde uitdagingen, inspireren. 

Bron:

• Mondelaers A, Van de Voorde F, Peperstraete H, Dewitte K, De Waele J, Malfait I, Van de Voorde P and Vlieghe E (2025) Be-SNAP: the Belgian Sepsis National Action Plan. Front. Public Health.2025;13:1575502. doi: 10.3389/fpubh.2025.1575502