Vaccin tegen zona: bescherming tegen het vasculaire risico
In een recentelijk gepubliceerd Zuid-Koreaans nationaal cohortonderzoek daalde het cardiovasculaire risico met 23% na vaccinatie tegen zona. Dat effect was vooral duidelijk bij diabetespatiënten.
Sinds 2010 hebben meerdere studies gevallen van cerebrovasculair accident vastgesteld opgetreden tijdens de eerste dagen of maanden na varicella of zona. Een groep uit Taiwan heeft een 30% hogere frequentie van CVA tijdens het eerste jaar na een zona vastgesteld en een viermaal hogere frequentie na een zona ophthalmica. Er zijn ook zeldzame gevallen van CVA waargenomen bij kinderen met windpokken. In 2014 heeft een retrospectief, grootschalig casus-controleonderzoek bevestigd dat het varicellazostervirus een onafhankelijke risicofactor voor transient ischemic attack (TIA) en myocardinfarct is bij volwassenen, en dat tot 24 jaar na de acute episode.
Na correctie voor vertekenende factoren was de incidentie van TIA en myocardinfarct respectievelijk 15% en 10% hoger bij de patiënten die een zona hadden doorgemaakt. In de totale patiëntenpopulatie is echter geen hoger risico op CVA gemeten. De vorsers hebben echter een sterke en statistisch significante stijging van de frequentie van CVA vastgesteld bij optreden van zona voor de leeftijd van 40 jaar. Ze schrijven dat toe aan de waarschijnlijk inherente vatbaarheid van mensen die gordelroos krijgen op jongere leeftijd.
Minder ernstige accidenten
Heeft vaccinatie tegen zona heilzame effecten op de individuele gezondheid en de volksgezondheid? Verlaagt vaccinatie het cardiovasculaire risico? Volgens een recente Zuid-Koreaanse studie(1) uitgevoerd met een levend vaccin bij meer dan 2,2 miljoen 50-plussers uit een nationaal cohortonderzoek zou vaccinatie het cardiovasculaire risico inderdaad verlagen.
De studie is uitgevoerd bij mensen van gemiddeld 61,3 jaar, merendeels vrouwen (56,8%), die gedurende gemiddeld 6 jaar werden gevolgd. Vaccinatie met een levend vaccin tegen zona correleerde met een daling van de incidentie van cardiovasculaire accidenten met 23% en een daling van de incidentie van ernstige cardiovasculaire accidenten met 26%, van hartfalen met 26%, van cerebrovasculair accident met 24%, van ischemisch hartlijden met 22%, van trombotische accidenten met 22% en van ritmestoornissen met 21%. Die bescherming werd teruggevonden gedurende 8 jaar en was maximaal tijdens de eerste 2, 3 jaar na vaccinatie. Het cardiovasculaire risico daalde het meest bij mannen, min-60-jarigen, mensen met een laag inkomen, plattelandsbewoners en mensen met een ongezonde levenswijze.
Hoe beschermt het vaccin het hart- en vaatstelsel? Het varicellazostervirus (VZV) kan de extra- en de intracraniale bloedvaten aantasten (met daardoor bloedingen en cerebro- en cardiovasculaire ischemie) en kan ontstekingsverschijnselen veroorzaken en de stolbaarheid verhogen (ruptuur van atheroomplaten, trombose). Een ernstige zona verhoogt voorts het risico op hartfalen. Het virus zou ook de nervus vagus kunnen aantasten met een disfunctie van het autonome zenuwstelsel en ritmestoornissen als gevolg.
Alle vormen van diabetes
Een retrospectief cohortonderzoek(2) uitgevoerd in de USA bij 4,9 miljoen diabetespatiënten van 2006 tot 2022 (TriNetX-gegevensbank) heeft specifiek gekeken naar de cardiovasculaire effecten van vaccinatie tegen zona in die populatie. De vorsers hebben hun analyse uitgevoerd bij 45 960 diabetespatiënten die waren gevaccineerd tegen zona, en 4 835 246 niet-gevaccineerden. Na matching volgens een propensityscore hebben de vorsers het optreden van nieuwe ernstige cardiovasculaire accidenten geregistreerd. De gemiddelde leeftijd van de patiënten was 63,5 jaar. 49,2% waren vrouwen. De incidentie van accidenten was lager bij de gevaccineerde dan bij de niet-gevaccineerde deelnemers: HR van cardiovasculaire accidenten 0,76 (95% BI: 0,72-0,79), HR van coronairlijden 0,73 (95% BI: 0,69-0,78), HR van CVA 0,79 (95% BI: 0,74-0,84) en HR van overlijden ongeacht de doodsoorzaak 0,54 (95% BI: 0,52-0,57).
Die beschermende effecten zijn teruggevonden in alle leeftijdsgroepen, ongeacht het geslacht en ongeacht het type diabetes. Dat wijst er dus op dat vaccinatie tegen zona het cardiovasculaire risico zou kunnen verlagen. Prospectieve studies zijn nodig om die veelbelovende resultaten te bevestigen.
- Lee S, Lee K, Oh J et coll. Live zoster vaccination and cardiovascular outcomes: a nationwide, South Korean study. Eur Heart J. 2025 Aug 8;46(30):2991-3002.doi: 10.1093/eurheartj/ehaf230.
- Kornelius E, Lo SC, Huang CN et coll. Association of herpes zoster vaccination and cardiovascular risk in patients with diabetes: long-term insights from a retrospective cohort study. BMJ Open. 2025 Feb 18;15(2):e090428. doi: 10.1136/bmjopen-2024-090428.
Association of herpes zoster vaccination and cardiovascular risk in patients with diabetes: long-term insights from a retrospective cohort study
