Nieuwe criteria voor het astma-COPD-overlapsyndroom

Aparte entiteiten met wazige grenzen

We kunnen de diagnose van astma en COPD nu beter stellen, maar in de praktijk is het soms niet duidelijk of het gaat om astma dan wel om COPD. Dat komt door de wazige interpretatie van de gemeenschappelijke richtlijnen van GINA en GOLD, die gebaseerd zijn op fragiele of niet-onderbouwde bases, wat kan leiden tot een foutieve diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom.

Een kritische analyse van de huidige richtlijnen

De auteurs hebben recentelijk een kritisch overzichtsartikel geschreven van de concepten en de criteria die worden gebruikt bij het diagnosticeren van een astma-COPD-overlapsyndroom. Ze hebben daarvoor de literatuur doorgenomen en de huidige richtlijnen tegen het licht gehouden. Zo hebben ze zeven frequente fouten ontdekt bij het diagnosticeren van een astma-COPD-overlapsyndroom.

Zeven tekortkomingen in de definitie van astma-COPD-overlapsyndroom

De volgende concepten in de GINA- en GOLD-richtlijnen blijken aanvechtbaar te zijn:

1. Arbitraire spirometrische criteria: bij de definitie van COPD wordt een FEV1-FVC-verhouding na bronchodilatatie < 0,7 gebruikt. Die afkapwaarde is echter arbitrair, houdt geen rekening met de normale leeftijds- en geslachtsgebonden variaties en kan foutpositieve uitkomsten geven.
2. De respons op luchtwegverwijders: een goede respons op luchtwegverwijders wordt beschouwd als zijnde diagnostisch voor astma, maar ook COPD-patiënten kunnen erop reageren en omgekeerd kan het gebeuren dat astmalijders er niet altijd op reageren.
3. Een eerdere voorgeschiedenis van astma: bij een patiënt met COPD wordt ook een diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom gesteld in geval van een voorgeschiedenis van astma, ook als daar geen objectief bewijs van is geleverd. Studies hebben echter uitgewezen dat in ruim een derde van de gevallen verkeerdelijk een diagnose van astma is gesteld.​
4. Persisterende beperking van de luchtstroom: als een astmalijder een persisterende beperking van de luchtstroom vertoont, wordt er te vaak van uitgegaan dat hij ook COPD heeft, terwijl het veeleer zou gaan om een ernstig astma met remodellering van de bronchi.​
5. Roken: Bij astmalijders die roken, wordt vaak ten onrechte een diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom gesteld. Roken veroorzaakt echter niet altijd COPD.
6. Risicofactoren voor COPD: criteria voor de diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom bij astmalijders houden vaak geen rekening met bewezen risicofactoren voor COPD, wat nochtans essentieel is voor een diagnose van COPD. Bij een astmalijder zonder risicofactoren voor COPD is de diagnose van COPD (en dus van astma-COPD-overlapsyndroom) niet zeker.
7. Astma kan evolueren naar COPD: het idee dat astma kan evolueren naar COPD, is aanvechtbaar. Een persisterende beperking van de luchtstroom kan gewoonweg te wijten zijn aan een slechte controle van het astma of een gebrekkige therapietrouw.

Stel niet overhaast een diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom

Die beschouwingen zijn belangrijk in de klinische praktijkvoering. Een verkeerde diagnose van COPD bij een astmalijder kan uitmonden in een verkeerde behandeling en meer bepaald voortijdig voorschrijven van geneesmiddelen voor COPD in plaats van de behandeling van het astma te verbeteren. Astma en COPD zijn twee aparte entiteiten. Voor je een diagnose van astma-COPD-overlapsyndroom stelt bij een astmalijder, moet je zowel de klinische als de spirometrische kenmerken van COPD objectiveren en moet je rekening houden met de risicofactoren voor COPD. Het is beter het astma intensiever te behandelen dan er een niet-bewezen diagnose van COPD aan toe te voegen.

Bron: 

Elvis Malcolm Irusen MBChB et al. Respirology. Volume 29, Issue 9 - Sep 2024 - Pages 756-758. https://doi.org/10.1111/resp.14731