Behandeling van het prikkelbaredarmsyndroom: En waarom geen psilocybine, een psychedelicum?

Volgens dr. Mauney "treed je daarmee eigenlijk buiten het kader van behandeling van het prikkelbaredarmsyndroom. Psilocybine zou kunnen helpen het "schisma" tussen lichaam en geest, dat veel artsen aanhangen in hun praktijkvoering, uit de wereld te helpen. Die kunstmatige scheiding heeft lang een rem gezet op een doeltreffende behandeling voor functionele maag-darmproblemen, die worden gekenmerkt door somatische en psychische problemen. Vandaar het begrip brein-darmas. Die as zorgt voor een bidirectionele communicatie via neuronen (nervus vagus en enterisch zenuwstelsel), endocriene weg (cortisol, adrenaline, serotonine), het immuunsysteem en cytokines. De derde speler is het intestinale microbioom, met vorming van een microbioom-brein-darmas.

Afwijkingen van die as

We weten dat die as verstoord is bij de intestinale dysbiose die wordt gezien bij neurodegeneratieve aandoeningen (alzheimer, parkinson, multipele sclerose …), neuropsychiatrische aandoeningen (depressie, angst, bipolaire stoornis ….), metabole aandoeningen (obesitas, diabetes ….) en maag-darmproblemen zoals functionele dyspepsie en het prikkelbaredarmsyndroom. Eén mogelijkheid is het evenwicht in het microbiële ecosysteem in de darmen herstellen door transplantatie van intestinale microbiota. Dat geeft goede resultaten bij patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom. Een andere mogelijkheid is volgens dr. Mauney "inwerken op de hersenen via psilocybine, een psychoactief middel geëxtraheerd uit hallucinogene schimmels, dat de interoceptie beïnvloedt. Interoceptie is de wijze waarop mensen de signalen van hun lichaam waarnemen, signalen die vaak vervormd zijn bij patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom. 

Een grondige studieopzet

In die zeer originele studie^1,2 krijgen de patiënten 2 doses van psilocybine samen met sessies van geïntegreerde therapie voor en na toediening van psilocybine. Door middel van fMRI worden veranderingen in de hersenen gevolgd. De studie wordt uitgevoerd bij patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom dat niet reageert op de klassieke behandelingen (FODMAP-arm dieet, probiotica, tricyclische antidepressiva, selectieve serotonineheropnameremmers …). Ondanks die behandelingen blijft circa 60% van de patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom klagen van buikkrampen, diarree, constipatie en een opgeblazen gevoel. De vorsers analyseren kwantitatieve metingen (met name de buikpijnscores die de patiënten rapporteren), de kwalitatieve indrukken van de patiënten en de gegevens van het neurobeeldvormingsonderzoek. Met die multidimensionale aanpak beogen de vorsers zowel de subjectieve ervaring van genezing als objectieve biologische veranderingen in kaart te brengen. Volgens dr. Mauney "zou die geïntegreerde studieopzet een model kunnen worden voor het onderzoek van andere functionele stoornissen, waarvoor de klassieke behandelingen niet blijken te volstaan".

Een innovatieve weg

Het gebruik van psilocybine is illegaal tenzij in het kader van klinische studies, en de langetermijnbijwerkingen ervan zijn niet bekend. Zal dat weldra veranderen? Er blijkt alvast alsmaar meer belangstelling te zijn voor het opstarten van researchprojecten met psychedelica. Het probleem is dat het psychoactieve middelen betreft met een zware sociaal-politieke voorgeschiedenis, die merendeels worden beschouwd als categorie I-drugs. Dat kan een obstakel vormen tegen het gebruik ervan, maar daar moet dan maar een oplossing voor worden uitgedokterd.

Bronnen :

1. Mauney E, et al. J of Clin Gastroenterol 2025;59(5):p 385-392, May/June 2025. | DOI: 10.1097/MCG.0000000000002149
2. Mauney E. Psychedelics 2025; https://www.eurekalert.org/news-releases/1085886

Psychedelic-assisted Therapy as a Promising Treatment for Irritable Bowel Syndrome
Psilocybin enters gastroenterology: First-ever psychedelic study targets treatment-resistant IBS