AxSpA: vroegere detectie bij patiënten met “gewone” rugpijn
Over het algemeen wordt de diagnose van axiale spondyloartritis (axSpA) pas na gemiddeld meerdere jaren gesteld. Maar net zoals bij andere aandoeningen is een vroege detectie van axSpA belangrijk voor een goede behandeling en een goede toegang tot het beschikbare therapeutische arsenaal. Een Canadese groep heeft de frequentie van axiale spondyloartritis te oordelen naar de extra-articulaire verschijnselen en de HLA-B27-toestand geëvalueerd bij patiënten met “gewone rugpijn”.(1)
Gewoonlijk vertonen de patiënten dus al lang symptomen voor de diagnose wordt gesteld. Dat kan meerdere oorzaken hebben. Een aantal patiënten zal pas enige tijd het advies van een arts aanvragen, andere patiënten worden pas laat naar een specialist verwezen (over het algemeen een reumatoloog) en ook als de klinische verschijnselen complex zijn, kan het lang duren voor de diagnose wordt gesteld.
Tegen die achtergrond heeft de groep van Maksymowych et coll. de frequentie van axSpA geëvalueerd op grond van extra-articulaire verschijnselen, de aanwezigheid van het antigeen HLA-B27 (Human Leucocyte Antigen B 27), de kliniek en een MRI bij patiënten met aspecifieke dorsolumbale pijn. De studie is in januari 2025 gepubliceerd in Arthritis & Rheumatology.(1)
Die onderzoeken maken deel uit van een groter researchproject, SASPIC (Screening for Axial Spondyloarthritis in Psoriasis, Iritis and Colitis) genoemd, voor opsporing van axSpA bij patiënten met psoriasis, uveïtis anterior of colitis die werden gevolgd in een dienst dermatologie, oftalmologie of gastro-enterologie. De patiënten waren minstens 45 jaar en vertoonden naast psoriasis, uveïtis anterior of een chronische inflammatoire darmaandoening chronische dorsolumbale rugpijn sinds meer dan 3 maanden waarvan de oorzaak nog niet was achterhaald. De patiënten werden in twee multicentrische cohortes ingedeeld en werden voor een aanvullende evaluatie verwezen naar een plaatselijke reumatoloog gespecialiseerd in axiale spondyloartritis.
In de SASPIC 1-studie werd een MRI uitgevoerd als de reumatoloog dat nodig vond op grond van de klinische elementen zoals gebruikelijk. In de SASPIC2-studie werd stelselmatig bij alle patiënten een MRI van de sacro-iliacale gewrichten uitgevoerd.
Het primaire eindpunt was het percentage patiënten met een bewezen diagnose van axSpA in de twee cohortes.
Vroege detectie met MRI in 60-80% van de gevallen
In de SASPIC 1-studie bedroeg de frequentie van axSpA respectievelijk 46,7% bij de patiënten met psoriasis, 61,6% bij de patiënten met uveïtis anterior en 46,8% bij de patiënten met een inflammatoire darmaandoening. In de SASPIC 2-studie was dat respectievelijk 23,5%, 57,9% en 23,3%. Bij de HLA-B27-positieve patiënten met psoriasis, uveïtis anterior of een chronische inflammatoire darmaandoening kon in respectievelijk 70%, 74,5% en 66,7% van de gevallen een diagnose van axSpA worden gesteld in de SASPIC 1-studie en in respectievelijk 71,4%, 63,4% en 55,6% van de gevallen in de SASPIC 2-studie (systematische MRI).
De auteurs noteren dat de musculoskeletale klinische parameters niet bepalend waren bij het stellen van de diagnose van axSpA en onderstrepen de waarde van een MRI in dat kader. In de twee cohortes met extra-articulaire verschijnselen en "banale" chronische dorsolumbale pijn kon zo bij 60-80% van de patiënten snel een diagnose van axSpA worden gesteld.
Figuur uit de studie. (1) Hier in groot formaat
De auteurs stellen dan ook dat het belangrijk is patiënten met chronische dorsolumbale rugpijn en psoriasis, uveïtis anterior of een chronische inflammatoire darmaandoening stelselmatig te verwijzen naar een reumatoloog, en pleiten ervoor stelselmatig een MRI uit te voeren bij die patiënten.
Bron:
- Maksymowych, W.P., Carmona, R., Weber, U., et coll. (2025), Features of Axial Spondyloarthritis in Two Multicenter Cohorts of Patients with Psoriasis, Uveitis, and Colitis Presenting with Undiagnosed Back Pain. Arthritis Rheumatol, 77: 47-58. https://doi.org/10.1002/art.42967
