axSpA: lichamelijke oefeningen in aanvulling op innovatieve behandelingen
De laatste jaren is de behandeling van axiale spondyloartritis (axSpA) sterk verbeterd dankzij een aantal therapeutische aanwinsten. Daardoor vergeten we echter soms het belang van niet-farmacologische maatregelen voor de levenskwaliteit van de patiënten. Drie recente publicaties beschrijven het nut en het belang van fysieke activiteit bij patiënten met een axSpA.(1) (2) (3)
Een eerste studie is in december 2024 gepubliceerd in The Rheumatologist, het officiële tijdschrift van het American College of Rheumatology (ACR).1 De studie is uitgevoerd door drie onderzoeksters verbonden aan de Universiteit van Groningen (Nederland), die zeer actief zijn op het gebied van spondyloartritis, samen met twee vorsers uit San Francisco (USA). Het betreft een heldere en bijzonder nuttige samenvatting.
Lichamelijk, mentaal en emotioneel welzijn
Voor hun studie hebben de vorsers fysieke activiteit gedefinieerd als elke vorm van activiteit in het beroep of de vrije tijd gekenmerkt door een "beweging van het lichaam uitgevoerd door skeletspieren met daardoor energieverbruik". In dat kader zijn lichamelijke oefeningen maar een specifiek type van fysieke activiteit. Die brede definitie, die dus ook alle kleine handelingen en bewegingen in het dagelijkse leven omvat, biedt het voordeel dat patiënten die zich soms kwetsbaar of beperkt voelen, vlotter toegang krijgen tot fysieke activiteit.
Regelmatige lichaamsbeweging heeft positieve invloed op de lichamelijke gezondheid en het mentale en emotionele welzijn. Bij patiënten met een axSpA heeft regelmatige lichaamsbeweging bovendien heilzame effecten op de ziekteactiviteit, de functionele hinder, graadmeters van beweeglijkheid, de pijn, de stijfheid, depressieve symptomen …
Die fysieke activiteit kan tal van vormen aannemen afhankelijk van de wensen en de voorkeur van de patiënten. De auteurs pleiten terloops voor sessies van kinesitherapie. Die kunnen worden voorgeschreven door een reumatoloog en bieden een gestructureerd, gepersonaliseerd kader onder toezicht.
Spierversterkende oefeningen, souplesseoefeningen en uithouding
Twee vorsers uit Straatsburg (Frankrijk) hebben in juni 2025 een artikel gepubliceerd in La Revue du rhumatisme, dat een zeer volledig overzicht ad hoc biedt.2 Ook die auteurs bevestigen de medische en psychosociale voordelen van lichaamsbeweging bij de behandeling van axSpA. Het dossier beschrijft een uitstekende "routekaart" voor artsen een patiënten en belicht met name het belang van een combinatie van souplesseoefeningen en spierversterkende of cardiorespiratoire oefeningen zoals tai chi en pilates.
Duidelijke heilzame effecten, bevestigd na 1 jaar
Nederlandse vorsers hebben in april 2025 een studie gepubliceerd in Rheumatology, die de werkzaamheid na 1 jaar van een langlopend programma van oefeningen op maat onder toezicht heeft vergeleken met die van een "klassieke" aanpak bij patiënten met een behandelde axSpA die veel functionele last hadden.3
De patiënten werden in een 1-1-verhouding gerandomiseerd in twee groepen: interventie (n = 110) of hoogstens 64 sessies actieve oefeningen onder toezicht (aerobe of spierversterkende oefeningen) in het kader van een beleid op maat (geïndividualiseerde doelstellingen, educatie inzake fysieke activiteit, begeleiding ….), eventueel aangevuld met 14 extra sessies of een klassieke behandeling (n = 104) zoals bepaald door de arts en de patiënt.
In het totaal ging het om 214 deelnemers van gemiddeld 52 jaar. 49% waren vrouwen. De vorsers hebben de effecten op lange termijn gemeten. Na 52 weken waren alle scores en schalen (PSC1, PSC2, PSC3, BASFI, PROMIS-10, SF-36 PCS …), de functionele capaciteiten en de levenskwaliteit significant verbeterd bij de patiënten met axSpA van de groep die lichaamsbeweging nam.
Bronnen:
- Yvonne M. van der Kraan, BSc, Andrew Lui, PT, DPT, Anneke Spoorenberg, MD, et coll. An Approach to Physical Activity & Exercise in Axial Spondyloarthritis. The Rheumatologist, December 9, 2024 https://www.the-rheumatologist.org/article/an-approach-to-physical-activity-exercise-in-axial-spondyloarthritis/4/?singlepage=1
- Sophie Geneton, Christelle Sordet, Rééducation et activité physique au cours des spondyloarthrites : de la théorie à la pratique, Revue du Rhumatisme, Volume 92, Issue 4, 2025. https://doi.org/10.1016/j.rhum.2024.11.007
- van Wissen MAT, van den Ende CHM, Gademan MGJ, et coll. One-year effectiveness of long-term exercise therapy in people with axial spondyloarthritis and severe functional limitations. Rheumatology (Oxford). 2025 Apr. https://doi.org/10.1093/rheumatology/keae323
Rehabilitation and physical activity in spondyloarthritis: From theory to practice
One-year effectiveness of long-term exercise therapy in people with axial spondyloarthritis and severe functional limitations
