r-axSpA: meer aandacht voor de entheses
Een recente Nederlandse studie leert dat we meer aandacht zouden moeten besteden aan de entheses, vooral die van het bekken. In die studie, die is uitgevoerd bij patiënten met een radiografische axSpA, correleerde een enthesopathie met een hogere prevalentie van letsels en met ernstigere letsels van de wervelkolom.(1) De internationale DEUS-studie heeft structurele aantasting van de entheses vastgesteld bij spondyloartritis, axSpA en psoriatische artritis.(2)
Een Nederlandse groep (Groningen, Leeuwarden en Nijmegen) heeft in maart 2025 in Clinical Rheumatology een studie gepubliceerd, die de prevalentie van radiografische afwijkingen van de entheses van de bekkenstreek heeft bepaald bij patiënten met een radiografische axiale spondyloartritis (r-axSpA) en een controlegroep. Ook hebben ze gekeken naar een eventuele correlatie met de kenmerken van de patiënten en/of de ziekte.(1)
De vorsers hebben vastgesteld dat enthesopathie bijzonder frequent was bij axiale spondyloartritis (axSpA). Blijkbaar wordt echter bij de behandeling te weinig aandacht besteed aan tekenen van enthesopathie en het optreden van structurele afwijkingen.
Figuur uit de studie.(1) Anatomische streken, die in de studie werden geëvalueerd
Frequentere letsels en ernstiger axiale aantasting
De vorsers hebben 167 röntgenfoto's van consecutieve patiënten met een r-axSpA vergeleken met 100 röntgenfoto's van controlepersonen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht. Ze hebben een enthesopatie vastgesteld bij 76 % (n = 127) van de patiënten met een r-axSpA en bij 58% (n = 58) van de controlepersonen.
De patiënten met een r-axSpA vertoonden op alle onderzochte plaatsen een groter aantal letsels van enthesopathie (met name bilaterale letsels) dan de controlegroep. Het ging daarbij vooral om afwijkingen van het zitbeen, vooral in de vorm van erosies en onregelmatigheden van de cortex. Verkalkingen waren de meest specifieke afwijkingen bij r-axSpA. De auteurs voegen eraan toe dat een enthesopathie van de bekkenstreek niet specifiek is voor r-axSpA, maar gewoon vaker voorkomt bij patiënten met een r-axSpA.
Figuur uit de studie.(1) Voorbeelden van letsels: A erosies/onregelmatigheden van de cortex (ischium). B enthesofyt (trochanter maior en minor), C verkalkingen (trochanter maior)
De patiënten met een enthesopathie waren over het algemeen significant ouder, hadden al langer symptomen en vertoonden ernstigere radiografische afwijkingen van de wervelkolom dan de patiënten zonder enthesopathie.
Enthesofyten waren significant frequenter bij patiënten met overgewicht of obesitas (BMI ≥ 25 kg/m2).
De tweede studie, die in oktober 2025 is gepubliceerd in Seminars in Arthritis and Rheumatism, heeft de prevalentie en de distributie onderzocht van echografische tekenen van structurele beschadiging van de entheses (boterosies, enthesofyten en verkalkingen) bij patiënten met een spondyloartritis en patiënten met een axiale spondyloartritis (axSpA) of psoriatische artritis. Ook hebben ze gezocht naar factoren (demografische, klinische en metabole) die correleerden met die letsels.(2)
Deze studies kaderen in het bredere DEUS-project (Defining Enthesitis on Ultrasound in Spondyloarthritis). Een van de doelstellingen van dat project is het uitwerken van een score die kan dienen als index van enthesitis.(3) Een internationaal project waaraan 20 centra voor reumatologie in 11 landen in meerdere continenten deelnemen. In het totaal ging het om 413 patiënten, namelijk 224 patiënten met een axSpA en 189 met een psoriatische artritis.
De frequentste letsels bij patiënten met een axSpA waren enthesofyten (78,7% van de patiënten), verkalkingen (43,6%) en boterosies (24,9 %). De prevalentie van enthesofyten was hoger bij de patiënten met een gewrichtspsoriasis (86,8%) dan bij de patiënten met een axSpA (71,9%) (p < 0,001), maar er was geen significant verschil in de prevalentie van erosies en verkalkingen.
Bronnen:
- Wink FR, Diemel T, Arends S, et coll. Radiographic entheseal lesions of the pelvic region are more prevalent in radiographic axSpA than in age- and sex-matched controls and are associated with more severe spinal disease. Clin Rheumatol. 2025 Mar; https://doi.org/10.1007/s10067-025-07345-8
- Di Donato S, Smerilli G, Becciolini A, et coll. Entheseal structural damage according to OMERACT definitions unveils distinct ultrasound phenotypes in SpA: findings from the DEUS multicentre study. Semin Arthritis Rheum. 2025 Oct; https://doi.org/10.1016/j.semarthrit.2025.152823
- Di Matteo A, Di Donato S, Filippucci E. DEUS Enthesitis Index (DEI): a new tool integrating ultrasound and clinical examination for enthesitis assessment in spondyloarthritis. RMD Open. 2025 Apr 28. https://doi.org/10.1136/rmdopen-2025-005496
Entheseal structural damage according to OMERACT definitions unveils distinct ultrasound phenotypes in SpA: findings from the DEUS multicentre study
DEUS Enthesitis Index (DEI): a new tool integrating ultrasound and clinical examination for enthesitis assessment in spondyloarthritis
