Astma: een biomarker die het risico op astma-aanvallen voorspelt
Een Amerikaanse groep heeft een score opgesteld gebaseerd op biomarkers in het bloed die het latere risico op astma-aanvallen bij astmalijders voorspelt. De studie is gepubliceerd in Nature Communications.
"Astma-aanvallen zijn een groot probleem voor de gezondheid, een belangrijke oorzaak van morbiditeit en leiden tot een progressief verlies van longfunctie, remodellering van de luchtwegen en een minder goede evolutie van het astma", aldus de groep van Jessica Lasky-Su van het Brigham and Women's Hospital en de Harvard Medical School (Boston, Massachusetts). "Astma is echter een heterogeen ziektebeeld. Het is dan ook moeilijk te voorspellen welke patiënten een hoog risico op astma-aanvallen lopen. Er bestaat immers nog geen klinische of laboratoriumtest ad hoc."
De vorsers hebben daarom het metaboloom, zijnde het geheel van metabole markers die samenhangen met een ziekte, geanalyseerd. De studie is uitgevoerd in drie cohortes van astmalijders (in het totaal 2513 patiënten). Op grond van de verhoudingen tussen de plasmaconcentraties van sfingolipiden en die van steroïden hebben de vorsers zeer duidelijk de patiënten kunnen opsporen die het hoogste risico op astma-aanvallen liepen(1).
De verhouding tussen de plasmaconcentratie van sfingolipiden en die van cortison had de beste voorspellende waarde. De mediane tijd tot een eerste astma-aanval was 366 dagen korter bij de patiënten met een verhouding in het hoogste kwartiel, dan bij de patiënten met de laagste verhouding. De oppervlakte onder de curve bedroeg circa 0,9.
"Op grond van die verhoudingen hebben we een model opgesteld om astma-aanvallen te voorspellen. We meten daarvoor slechts 12 sfingolipiden en vier steroïden. Dat model had een betere voorspellende waarde dan de klassieke voorspellers zoals een voorgeschiedenis van astma-aanvallen, de FEV1, het aantal eosinofiele cellen en de IgE-titer (….)", voegen de vorsers er nog aan toe. Volgens hen leent die score zich goed voor follow-up, bijvoorbeeld om de werkzaamheid van de behandeling van astma te evalueren.
Sfingolipiden zijn complexe, van sfingosine afgeleide vetten, die in de celmembraan zitten. Steroïden zijn een bekende klasse van hormonen. Sfingolipiden en vooral ceramiden hebben tal van effecten. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld de vorming van steroïden.
"Afwijkende verhoudingen tussen sfingolipiden en steroïden zouden kunnen wijzen op een onevenwichtigheid in de hormoonhuishouding en een gestoorde lipidensignalisatie, die beide belangrijk zijn bij de immunologische en ontstekingsprocessen die ten grondslag liggen aan astma", opperen de vorsers. Lage concentraties van ceramiden in utero en tijdens de eerste levensjaren zijn in verband gebracht met een abnormale ontwikkeling van de longen en een hoger risico op astma(2). Een tekort aan steroïden correleert met ontstekingsverschijnselen in de longen en een risico op astma(3).
Het is vrij gemakkelijk de verhoudingen tussen plasmaconcentraties van sfingolipiden en steroïden te meten. "Die concentraties zijn stabiel en ze kunnen met eenvoudige, weinig dure meettoestellen worden bepaald. Als de verhoudingen inderdaad het risico op optreden van astma-aanvallen tijdens de daaropvolgende zes maanden zouden kunnen voorspellen, zouden we gemakkelijker preventieve maatregelen kunnen opstarten. Ze leren ook bij welke patiënten het astma slecht onder controle is, en welke patiënten het meeste baat zouden vinden bij een andere behandeling zoals een biologisch geneesmiddel", voegen de vorsers eraan toe.
Bronnen:
- The ratio of circulatory levels of sphingolipids to steroids predicts asthma exacerbations, Chen et al., Nat Commun. 2026 Jan 19;17(1):545. doi: 10.1038/s41467-025-67436-7
- Principles of bioactive lipid signalling: lessons from sphingolipids, Hannun et al., Nat Rev Mol Cell Biol. 2008 Feb;9(2):139-50. doi: 10.1038/nrm2329
- How corticosteroids control inflammation: Quintiles Prize Lecture 2005, Barnes, Br J Pharmacol. 2006 Jun;148(3):245-54. doi: 10.1038/sj.bjp.0706736
Principles of bioactive lipid signalling: lessons from sphingolipids
How corticosteroids control inflammation: Quintiles Prize Lecture 2005
