Probiotica: zeldzame gevallen van invasieve infectie bij premature baby’s

Voor premature en zeer premature baby's is het een van de grootste risico's in de eerste levensdagen: als gevolg van een onvolgroeid immuunsysteem en fragiele darm- en huidbarrières, lopen deze kinderen een zeer hoog risico op het ontwikkelen van sepsis. Dit treft 10% tot 20% van hen, en zelfs een derde van zij die vóór 23 weken zwangerschap zijn geboren (1). De meest voorkomende verwekkers zijn stafylokokken (waaronder S. aureus), Escherichia coli, bacteriën van het Klebsiella-geslacht en enterobacteriën.

Verschillende onderzoeken hebben de effectiviteit aangetoond van probiotica, naast moedermelk, bij het voorkomen van het risico op sepsis en necrotiserende enterocolitis – die laatste komt ook vaak voor bij premature kinderen. "Het toedienen van probiotische bacteriën verbetert de bescherming tegen invasieve infecties via verschillende mechanismen, zoals het verminderen van de abundantie aan ziekteverwekkers in de microbiota en het versterken van de darmbarrière", stellen twee Amerikaanse kinderartsen in een review gepubliceerd in Clinics in Perinatology (2).

In een Cochrane-review die in 2023 werd geüpdatet en betrekking had op 60 onderzoeken in totaal en meer dan 11.000 zeer premature zuigelingen en/of met zeer laag geboortegewicht, werden probiotica in verband gebracht met een 46% lager risico op necrotiserende enterocolitis, een 11% lager risico op invasieve infectie en een 23% lager risico op overlijden (3). Volgens de auteurs was de betrouwbaarheid "matig" voor overlijden en invasieve infecties, maar "zwak" voor necrotiserende enterocolitis.

Vanwege hun microbiologische aard zouden probiotica in zeldzame gevallen echter ook zelf een invasieve infectie bij pasgeborenen kunnen veroorzaken. De oorzaak kan een infectie door het probioticum zelf zijn of een contaminatie tijdens de opslag of productie. Een recente meta-analyse meldt 32 gevallen gepubliceerd tussen 2003 en 2022, waarvan twee met dodelijke afloop, bij premature baby's die behandeld werden met probiotica (4). In 25 van deze gevallen was de bacterie die de infectie veroorzaakte inderdaad de bacterie die in het probioticum zat.

Naar aanleiding van deze meerdere gevallen, waarvan sommige met dodelijke afloop, stuurde de Food and Drug Administration (FDA), het agentschap dat verantwoordelijk is voor de regulering van gezondheidsproducten in de Verenigde Staten, in september 2023 een waarschuwingsbrief naar professionals in de gezondheidszorg, waarin erop werd gewezen dat geen van de probiotica die in de VS te koop zijn, waren geëvalueerd voor gebruik bij deze zeer kwetsbare populatie. Als gevolg daarvan werden twee van de bestverkopende producten in de Verenigde Staten van de markt gehaald.

Hoewel sommige fabrikanten hun kwaliteitscontrole hebben verbeterd, zijn er vandaag nog geen probiotica van farmaceutische kwaliteit. Deze producten worden nog steeds beoordeeld volgens de minder strenge regels die gelden voor voedingssupplementen. Volgens de American Academy of Pediatrics (AAP) "kunnen we op basis van de momenteel beschikbare data niet aanbevelen om probiotica routinematig en universeel toe te dienen aan premature kinderen, vooral niet aan kinderen met een geboortegewicht onder 1000 gram".

Bronnen:

1. Late-onset sepsis among very preterm infants, Flannery et al., Pediatrics. 2022 Dec 1;150(6):e2022058813. doi: 10.1542/peds.2022-058813
2. Probiotics and the risk of infection, Younge et al., Clin Perinatol. 2025 Mar;52(1):87-100. doi: 10.1016/j.clp.2024.10.006
3. Probiotics to prevent necrotising enterocolitis in very preterm or very low birth weight infants, Sharif et al., Cochrane Database Syst Rev. 2023 Jul 26;7(7):CD005496. doi: 10.1002/14651858.CD005496.pub6
4. Probiotic sepsis in preterm neonates-a systematic review, Kulkarni et al., Eur J Pediatr. 2022 Jun;181(6):2249-2262. doi: 10.1007/s00431-022-04452-5

Late-Onset Sepsis Among Very Preterm Infants
Probiotics and the Risk of Infection
Probiotics to prevent necrotising enterocolitis in very preterm or very low birth weight infants
Probiotic sepsis in preterm neonates-a systematic review