Otitis bij kinderen: paracetamol, NSAID of beide? Of pijnstillende oordruppels?
Pijn is een van de opvallendste en ook hinderlijkste symptomen van een acute middenoorontsteking bij kinderen (en volwassenen). De pijn kan bijzonder hevig zijn. In een aantal gevallen is systemische toediening van antibiotica vereist, maar over het algemeen bestaat de behandeling bij kinderen hoofdzakelijk uit een pijnstiller per os. Wat schrijf je het best voor: paracetamol, een NSAID, of een combinatie van beide? Nederlandse en Britse auteurs hebben de literatuur ter zake doorgenomen.(1) Diezelfde groep zet momenteel een studie op touw om de werkzaamheid van een plaatselijke pijnstilling met oordruppels te evalueren.(2)
Nederlandse (Utrecht, Nederland) en Britse vorsers (Liverpool, Bristol en Southampton, Verenigd Koninkrijk) hebben de literatuur doorgenomen en hebben hun overzichtsartikel in augustus 2023 gepubliceerd in de Cochrane Database of Systematic Reviews. Ze hebben dat gedaan om de pijnstillende werkzaamheid van paracetamol en NSAID's bij kinderen met een acute otitis media te evalueren in vergelijking met een placebo of geen behandeling (controlegroep). Wat is de beste behandeling: paracetamol alleen, een NSAID alleen, een combinatie van beide?
In de gebruikelijke grote gegevensbanken hebben ze gezocht naar gerandomiseerde, gecontroleerde studies gepubliceerd voor mei 2023 en uitgevoerd bij niet in het ziekenhuis opgenomen kinderen van 6 maanden tot 16 jaar met een acute otitis media.
Eigenlijk weten we het niet
Uiteindelijk hebben ze maar 4 studies bij in het totaal 411 kinderen gehandhaafd voor hun analyse. Ze concluderen dat ze eigenlijk geen conclusie kunnen trekken. Het aantal studies is zeer klein en in sommige studies was er een hoog risico op bias. Dat blijkt al uit de gebruikte bewoordingen: "zou effectiever kunnen zijn dan", "de gegevens zijn niet duidelijk", "laag niveau van bewijskracht".
De officiële richtlijnen raden pijnstillers aan bij de behandeling van pijn bij kinderen met een acute middenoorontsteking. De auteurs stellen echter vast dat er in feite weinig informatie is over de werkzaamheid van paracetamol en/of NSAID's ter zake. Uit hun analyse blijkt dat paracetamol of ibuprofen in monotherapie de pijn bij kinderen met een acute middenoorontsteking op korte termijn misschien beter verlichten dan een placebo. Het is voorts niet duidelijk of er een verschil is tussen ibuprofen en paracetamol en tussen ibuprofen plus paracetamol en paracetamol alleen. Het is dus onmogelijk een formele conclusie te trekken.
De auteurs pleiten er dan ook voor een nieuwe studie op touw te zetten om het effect van ibuprofen in aanvulling op paracetamol te evalueren bij kinderen met een acute otitis media.
Diezelfde groep van Nederlandse en Britse vorsers (de Sévaux et coll.) zet momenteel een gerandomiseerde, gecontroleerde studie op touw om de werkzaamheid van een aanvullende behandeling met pijnstillende oordruppels te evalueren. Dat wordt in detail besproken in een artikel dat in februari 2023 is gepubliceerd in BMJ Open.2
Het is de bedoeling 300 kinderen van 1-6 jaar met een pijnlijke acute otitis media in de huisartsgeneeskunde te rekruteren. Die kinderen zullen dan in een 1-1-verhouding worden gerandomiseerd naar oordruppels met lidocaïnechloorhydraat 5 mg/g 1-2 druppels tot 6 keer per dag gedurende hoogstens 7 dagen boven op een perorale pijnstiller met of zonder antibiotica of naar de gebruikelijke behandeling (orale pijnstiller met of zonder antibiotica).
Misschien zal die studie nieuwe informatie opleveren.
Bronnen:
- de Sévaux JLH, Damoiseaux RA, van de Pol AC, et coll. Paracetamol (acetaminophen) or non-steroidal anti-inflammatory drugs, alone or combined, for pain relief in acute otitis media in children. Cochrane Database Syst Rev. 2023 Aug 18. https://doi.org/10.1002/14651858.cd011534.pub3
- de Sévaux JLH, Damoiseaux RAMJ, Hullegie S, et coll. Effectiveness of analgesic ear drops as add-on treatment to oral analgesics in children with acute otitis media: study protocol of the OPTIMA pragmatic randomised controlled trial. BMJ Open. 2023 Feb 22. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-062071
Effectiveness of analgesic ear drops as add-on treatment to oral analgesics in children with acute otitis media: study protocol of the OPTIMA pragmatic randomised controlled trial
