Donatie van een nier na euthanasie is veilig (Nederlandse studie)
In Nederland geeft transplantatie van nieren afgenomen na euthanasie bij mensen die daartoe bereid zijn, goede resultaten, die even goed zijn als de resultaten van transplantatie van nieren afgenomen in een andere context, volgens een studie die is gepubliceerd in JAMA Surgery.(1)
Euthanasie is in Nederland goedgekeurd sinds 2002 (DCD-V). In 2023 is 9068 keer euthanasie toegepast. Sinds 2012 is er in Nederland een programma van kracht dat orgaandonatie na euthanasie van patiënten met een neurodegeneratieve of psychiatrische aandoening mogelijk maakt. Dat betreft dus maar een minderheid van de patiënten die in aanmerking komen voor euthanasie. Pas na aanvaarding van de euthanasie wordt de patiënten gezegd dat er een mogelijkheid bestaat tot orgaandonatie. Als ze dat wensen, worden ze in contact gebracht met een lokale coördinator. Aangezien het hart over het algemeen enkele minuten na toediening van de euthanasiemedicatie stilvalt, is de warme-ischemietijd van de donor in principe korter dan bij donatie na circulatiestilstand na stopzetting van de behandeling die de vitale functies op peil houdt.
In een studie die in 2017 is uitgevoerd in België, had 10% van de patiënten die euthanasie hebben ondergaan, organen kunnen afgeven.2 België heeft onlangs een categorie V ingevoerd, d.w.z. afname van organen van een donor overleden na euthanasie zoals door de Belgische wet erkend. Het CHU van Luik beschikt over een actief programma van orgaanprelevatie bij dergelijke donoren.
158 nieren, 92 donoren
In Nederland zijn tussen januari 2012 en juli 2023 158 transplantaties uitgevoerd van nieren afgenomen bij 92 mensen bij wie euthanasie is uitgevoerd en die vrijwillig hadden te kennen gegeven dat ze hun organen wilden geven. 47 (51%) van de 92 Maastricht V-donoren hadden een neurodegeneratieve aandoening (hoofdzakelijk ALS) en bij 23 mensen (25%) is euthanasie uitgevoerd wegens psychiatrische problemen. Wat waren de resultaten van de niertransplantatie?
Julia Slagter et coll. (Rotterdam) hebben 145 dergelijke transplantaties (Maastricht V-donoren, van wie follow-upgegevens beschikbaar waren) vergeleken met 1255 transplantaties van nieren afgenomen bij hersendode donoren (Maastricht IV) en 1936 transplantaties van nieren afgenomen bij Maastricht III-donoren (na circulatiestilstand na vermindering of stopzetting van de behandeling). De gemiddelde leeftijd van de ontvangers was circa 60 jaar.
Bij 26% van de ontvangers van een nier van een Maastricht V-donor is het transplantaat pas later in gang geschoten (‘delayed graft function'). Vergelijkbaar dus met het percentage bij ontvangers van een nier van een hersendode donor (22%), maar significant minder dan bij ontvangers van een nier van een Maastricht III-donor (49%).
De incidentie van permanent niet-functioneren was hoger bij de ontvangers van een nier van een Maastricht III- of een Maastricht V-donor (6%) dan bij de ontvangers van een nier afgenomen na hersendood (4%).
De transplantaatoverleving één, drie en vijf jaar na de transplantatie bedroeg respectievelijk 94%, 90% en 82% bij ontvangers van een nier afgenomen na euthanasie. Bij de ontvangers van een nier afgenomen in een andere context was dat respectievelijk 95%, 86% en 76%, geen significant verschil dus. Op geen enkel tijdstip is een significant verschil in het serumcreatinine gemeten tussen de verschillende groepen.
Is transplantatie van organen afgenomen na euthanasie mogelijk in België? Naast ethische aspecten moeten we ook de invloed van het gebruik van atracurium en propofol op de nierfunctie onderzoeken. Atracurium is een neuromusculaire blokker die wordt gebruikt bij euthanasie, en propofol wordt gegeven om de patiënt in coma te brengen. Als die geneesmiddelen geen invloed hebben op de nieren, zou het dus zeker lonen het spoor van transplantatie van organen afgenomen na euthanasie verder te exploreren.
Bronnen:
- Slagter J, Kimenal H, van de Wetering J et coll. Kidney Transplant Outcome Following Donation After Euthanasia. JAMA Surg. doi:10.1001/jamasurg.2024.3913
- Bollen J, van Smaalen T, Ten Hoopen R et coll. Potential number of organ donors after euthanasia in Belgium. JAMA. 2017;317(14):1476-1477. doi:10.1001/jama.2017.0729
Potential Number of Organ Donors After Euthanasia in Belgium
