RSV: ook gezonde kinderen lopen risico
Zuigelingen en ouderen lopen het grootste risico op RSV. Een Zweeds onderzoek toont aan dat het virus ook gevaarlijk is voor gezonde kinderen. Een onderzoek uit Gent legt een verband tussen RSV en astma...
In België worden jaarlijks meer dan 10.000 jonge kinderen opgenomen in het ziekenhuis met RSV(1), wat tijdens piekperiodes voor grote druk op kinder- en spoeddiensten zorgt. Sinds juni 2024 wordt passieve RSV-bescherming met nirsevimab (Beyfortus) terugbetaald voor alle baby's geboren in het RSV-seizoen. Sinds januari 2025 wordt ook de vaccinatie van zwangere vrouwen tegen RSV terugbetaald. Gevaccineerde moeders beschermen zo hun pasgeboren baby.
Extreem premature baby's en kinderen met comorbiditeiten lopen het grootste risico om op de intensive care te worden behandeld of zelfs te overlijden aan een ernstige infectie met het VRS tijdens de eerste levensmaanden. In een algemeen onderzoek in Zweden(2) trad echter één op de twee ernstige ziektegevallen op bij zuigelingen zonder comorbiditeiten. De resultaten zijn gepubliceerd in Lancet Regional Health – Europe.
In april 2025 besloot de Zweedse gezondheidsraad NT-rådet om vanaf het volgende RSV-seizoen profylaxe met het RSV-antilichaam nirsevimab aan te bieden aan alle zuigelingen jonger dan 3 maanden en aan kinderen jonger dan 12 maanden met risicofactoren. Omdat de algemene aanbeveling controversieel was, hebben epidemiologen van het Karolinska Instituut (Stockholm) de gegevens van 2,3 miljoen kinderen die tussen 2001 en 2022 in Zweden zijn geboren, geëvalueerd.
Bij 38.919 kinderen (1,65 %) was RSV vastgesteld. De meesten waren jonger dan 1 jaar. Het team van Samuel Rhedin schat de incidentie in deze leeftijdsgroep op 1.406 per 100.000 persoonsjaren en op 36 per 100.000 persoonsjaren bij oudere kinderen. De meeste ziektegevallen waren mild. Bij 4.621 kinderen verliep de ziekte echter ernstig: 1.210 werden opgenomen op de intensive care en 27 overleden.
De gemiddelde leeftijd van de kinderen die op de intensive care moesten worden behandeld, was 1,9 maanden, en 41,3 % had comorbiditeiten. Vaak ging het om aangeboren hartafwijkingen, longaandoeningen of het syndroom van Down. Van de 27 kinderen die aan de RSV-infectie zijn overleden, waren er slechts 5 opgenomen op de intensive care. De kinderen waren gemiddeld 6,6 maanden oud op het moment van overlijden. In deze groep hadden 15 kinderen (55,6%) comorbiditeiten.
Vaccins tegen RSV kunnen bescherming bieden tegen astma
Onderzoekers van VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en de UGent, samen met Deense collega's, tonen aan dat een RSV- infectie bij baby's het risico op het ontwikkelen van astma 5 keer verhoogt, zeker als de ouders ook astma hebben. De resultaten wijzen er bovendien op dat de vaccinatie van pasgeborenen tegen RSV het risico op ontwikkelen van astma kan verminderen.
"Kinderastma heeft niet één enkele oorzaak," zegt prof. Bart Lambrecht (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek en longarts aan UZ Gent), hoofdonderzoeker van de studie. "We zien dat een vroege virale infectie met RSV en allergie bij de ouders op een heel specifieke manier kunnen samenwerken, waardoor het immuunsysteem richting astma wordt geduwd. Het hoopgevende nieuws is dat we dit proces kunnen voorkomen."
Door gezondheidsgegevens van alle Deense kinderen en hun ouders te combineren met gecontroleerde laboratoriumexperimenten toont het onderzoek aan hoe vroege infectie en erfelijke allergierisico's samen de ontwikkeling van het immuunsysteem beïnvloeden. Baby's die in de eerste levensmaanden een zware RSV-infectie doormaken, vertonen immuuncellen die veel sterker reageren op allergenen, zoals huisstofmijt.
"Erfelijk belaste kinderen vormen veel meer antistoffen tegen allergenen, waardoor de hele reactie nog veel versterkt wordt ", aldus Lambrecht. Wanneer pasgeborenen in experimentele modellen beschermd werden tegen RSV-infectie, bleven deze schadelijke immuunveranderingen echter uit en kon de ontwikkeling van astma voorkomen worden.
"Nu RSV-preventie mogelijk is, hebben we de kans om niet alleen ziekenhuisopnames van baby's met ernstige RSV te vermijden, maar ook de lange-termijn longgezondheid van alle baby's te verbeteren," zegt prof. Hamida Hammad (VIB-UGent), mede-onderzoeker. "Dit is meer dan een labovinding: het zou jonge ouders moeten overtuigen om te kiezen voor RSV-preventie."
Risk factors for severe outcomes of respiratory syncytial virus infection in children: a nationwide cohort study in Sweden
