“Via andere vormen van nicotine proberen de sigarettenproducenten een intens en uitzinnig gebruik ervan te promoten” (Martial Bodo)

Enkele dagen geleden heeft het instituut voor volksgezondheid Sciensano de alarmbel geluid: als de politiek niet verandert, zal België er niet in slagen zijn doelstelling van een generatie zonder tabak tegen 2040 te realiseren. Het aantal mensen dat elke dag rookt, is tussen 1997 en 2018 gedaald van 25,5% naar 15,4%, maar volgens Sciensano zal het aantal 15-plussers dat rookt, niet dalen tot minder dan 10% in 2040 als er geen extra maatregelen worden genomen.

 

BAT, de op een na grootste sigarettenproducent ter wereld, heeft daarop gereageerd. Volgens BAT zou "het mislukken van de huidige antitabakspolitiek" toe te schrijven zijn aan het feit dat er geen alternatieven zijn voor de sigaret. "Zweden en de Verenigde Staten bewijzen dat betere alternatieven meer Belgen ertoe zouden kunnen aanzetten te stoppen met roken." Zweden is traditioneel een land, waar de mensen nicotinezakjes gebruiken. In de Verenigde Staten zouden de mensen minder zijn gaan roken dankzij de elektronische sigaret. "Niets bewijst dat alternatieven voor tabak zoals dampen een springplank naar sigaretten vormen voor jongeren", beweert de sigarettenproducent. En hij voegt er nog aan toe dat de "Hoge Gezondheidsraad in zijn rapport van juni 2022 duidelijk stelt dat dampen minder schadelijk is dan roken".

 

"Beroep: nicotinedealer"

 

"Een verbijsterende argumentatie", reageert Martial Bodo, tabacoloog, verbonden aan het hulpcentrum voor rokers van het Jules Bordet Institut, een geïntegreerd referentiecentrum voor kankerbestrijding in België. "De tabaksindustrie wil overschakelen op andere producten om verder nicotine te kunnen blijven dealen. Als nicotine beter zou werken bij toediening als suppo, dan zou de industrie nog argumenten vinden om die wijze van toediening te promoten. 

De werkelijkheid is dat de productie van nicotine bijna niets kost, terwijl nicotine wel wordt verkocht tegen de prijs van kaviaar. De sigarettenproducenten weten voorts maar al te goed dat het gebruik van (wettelijke of illegale) drugs toeneemt in tijden van crisis en angst zoals nu. Het is hun betrachting de waanzinnige toevlucht tot een middel, dat net zoals andere de visie op het leven vertroebelt, te bestendigen en te verhogen. Via die communicatie laten de sigarettenproducenten doorschemeren dat het gebruik van gewone sigaretten daalt. Dat is echter niet zo in ons land. Integendeel, het gebruik van sigaretten breidt ongeremd uit, ook het gebruik van joints, die een gevaar zijn voor de geestelijke gezondheid (ze versterken psychologische problemen en aanvallen van paranoia)." 

Als BAT beweert dat dampen volgens de Hoge Gezondheidsraad minder schadelijk is dan roken, is dat volledig uit de context gerukt. Het advies stelt dat het gebruik van de e-sigaret moet worden voorbehouden voor rokers, die willen stoppen met het roken van sigaretten (en die daarna ook zouden moeten stoppen met de e-sigaret), en dat de e-sigaret daarom door een apotheker zou moeten worden afgeleverd. De e-sigaret is een middel om te stoppen met nicotine en niet om levenslang nicotine te gebruiken. En het gebruik van de e-sigaret zou moeten worden beperkt net zoals dat van pleisters, kauwgom en sprays. 

 

De HBSC-enquête uitgevoerd bij 20 000 jongeren van 11 tot 18 jaar leert dat het percentage jongeren dat de afgelopen maand minstens één keer een e-sigaret had gebruikt, in ons land verdubbeld is van 5,1% in 2018 naar 11,9% in 2022. Het is ook oneerlijk te beweren dat studies hebben aangetoond dat de gebruikers niet dreigen over te schakelen van een e-sigaret op een klassieke sigaret. Slechts één studie komt tot die conclusie. Meerdere andere studies hebben het tegendeel bewezen. Volgens een meta-analyse schakelt men overigens gemakkelijk over van de e-sigaret naar een gewone sigaret en vice versa. De huidige generatie gebruikt tal van producten: waterpijp, sigaret, e-sigaret, joint, en het ene sluit het andere niet uit. Oudere mensen hielden het vaak bij één product zoals sigaren of een pijp. Maar de sigarettenproducenten spuien mist om te verhullen dat het verkopen van nicotine hun eigenlijke beroep is. Met een e-sigaret komen er wel geen verbrandingsresten in de longen, maar de nicotine blijft een ongebreidelde consumptie stimuleren. Nemen we bijvoorbeeld het nicotinezakje, waar de sigarettenproducenten zo lovend over doen. De gebruikers lopen de hele dag te kauwen. Is dat een teken van een redelijke consumptie? Als bananenproducenten een additief zouden vinden dat ervoor zorgt dat je de hele dag bananen gaat eten, zou je dat niet vreemd vinden? Zou je daar dan niets tegen willen doen? Dat is ook zo met de e-sigaret. De roker weet dan niet meer hoeveel hij binnenkrijgt, want hij dampt de hele dag door. Hoeveel krijgt hij binnen, het equivalent van tien of dertig sigaretten? De sigarettenproducten willen een generatie met tabak vervangen door een generatie met nicotine. 

Dat de consument er genoegen aan beleeft, zoveel is duidelijk. Het is zeker en vast een enorme business: een product, waarvan de productie niets kost en dat voor veel geld wordt verkocht. En dat in alle landen van de wereld enorm veel geld genereert.

 

De expert haalt vernietigend uit naar die campagne. "De mensen wijsmaken dat een product, dat zo verslavend is en een extreem verslavingsgedrag veroorzaakt, veilig is, getuigt van wereldvreemdheid in naam van de vrijheid van consumptie. Nicotine is misschien chemisch minder toxisch (hoewel dat nog niet zo zeker is), maar is giftig door het gedrag dat nicotine opwekt. Zou je dertig bananen per dag eten? De hoeveelheid en de uitzinnige frequentie hebben negatieve invloed op de geestelijke en de lichamelijke gezondheid, maar het is een sluipend effect, dat niet meteen opvalt."