Borstkanker, binnenkort een draagbaar echografietoestel voor een snellere detectie?

Het echografietoestel wordt beschreven in het tijdschrift Sciences Advances. "Het is draagbaar, gemakkelijk te gebruiken en maakt livebeelden van het borstklierweefsel", legt Canan Dagdeviren, associate professor aan het Media Lab van het MIT en hoofdauteur van de studie, uit in een communiqué. "Onze groep heeft de vorm van de ultrasone technologie veranderd opdat u ze zou kunnen gebruiken." Het is erg moeilijk ultratonen te integreren in een draagbaar toestel voor beeldvorming van grote, kromlijnige organen. We hebben die uitdagingen moeten aangaan."

 

Een even goede resolutie als die van ultrasone sondes 

 

Het echografietoestel is soepel en ziet eruit als een honingraatvormige pleister. De vrouw kan het toestel gemakkelijk aan haar beha bevestigen en zo nodig, kan ze zich er zelfs mee verplaatsen. Je plaatst de ultrasone sonde op de borst om echografische beelden van het borstweefsel te maken onder verschillende hoeken. De resolutie is even goed als die in centra voor medische beeldvorming. Uit de tests, die de onderzoekers hebben uitgevoerd, blijkt dat het toestel beelden kan maken tot op een diepte van acht centimeter. Bij een 71-jarige patiënte hebben ze zo cysten met een diameter van slechts 0,3 cm, dus de grootte van een tumor in een vroeg stadium, kunnen detecteren. Het toestel blijkt "minder afhankelijk te zijn van de opleiding van de persoon, die het toestel bedient, en van de compressie, die de transducer uitoefent".

 

Met die ongeëvenaarde ultrasone technologie kan je cysten in de borstklier en dynamische veranderingen van de weke delen volgen. De pleister ziet er uit als een op de natuur geïnspireerde honingraat, wat meerdere voordelen biedt. Je kan het borstklierweefsel zo gemakkelijker scannen om het letsel te lokaliseren buiten de typische aanduiding van de vier kwadranten. Andere voordelen zijn de mechanische ondersteuning, de stabiliteit van het netwerk en een tracker om beelden vanuit verschillende hoeken te maken. De onderzoeker hoeft het toestel bovendien niet de hele tijd vast te houden, wat erg handig is bij toekomstige thuisscreeningen. En je kan het onderzoek gemakkelijk herhalen voor follow-up van het borstklierweefsel op lange termijn. In de klinische praktijk biedt het toestel nog andere voordelen: je kan het opnieuw gebruiken, het is gemakkelijk te gebruiken en je kan zo afwijkingen van de borstklier in een nog vroeger stadium, als de letsels nog niet groter zijn dan 2 cm, thuis continu volgen.

 

Intervalkanker

 

De gegevens, die de sonde verzamelt, moeten nog worden "gelezen" door een groot toestel. Maar gezien die veelbelovende resultaten werken de vorsers nu al aan een miniatuurversie van het beeldvormingssysteem, idealiter ter grootte van een smartphone, om het toestel nog praktischer te maken. "Door frequentere screening hopen we de overleving te verhogen tot 98%", stelt prof. Dagdevire. Ze wil de technologie vooral toepassen bij vrouwen die het meeste kans lopen om een intervalkanker te ontwikkelen."

 

Een intervalkanker is een borstkanker die ontstaat in het interval tussen twee mammografieën. 20-30% van de borstkankers zijn intervalkankers en die zijn veeleer agressiever. Bij een tante van de onderzoekster is een borstkanker gediagnosticeerd op de leeftijd van 49 jaar, hoewel ze zich regelmatig liet screenen, en zes maanden later is ze eraan gestorven. Dat heeft de onderzoekster ertoe aangezet een innovatieve technologie te ontwikkelen om de diagnose in een vroeg stadium te stellen. 

 

Ter herinnering, als je de diagnose van borstkanker vroeg stelt, bedraagt de overleving bijna 100%. Als je de tumor in een later stadium detecteert, daalt de overleving sterk tot ongeveer 25%.

 

De vorsers gaan nu klinische studies met langetermijnbeeldvorming uitvoeren tijdens de medische of chirurgische behandeling. Ze hopen een draagbaar systeem te kunnen ontwikkelen, waarmee vrouwen zichzelf dagelijks zouden kunnen screenen. Het toestel zou dan ultrasone profielen kunnen genereren bij elke vrouw afzonderlijk en het zou een heel pak gegevens kunnen verzamelen (bv. beelden van weefsels en resultaten, die met artificiële intelligentie worden geanalyseerd), die naar de arts kunnen worden doorgestuurd voor een snelle en objectieve evaluatie. Je zou dergelijke systemen kunnen inbouwen in draadloze communicatie voor een continue klinische monitoring van een brede waaier van aandoeningen van de weke delen.

 

Zal dat toestel de opsporing van borstkanker veranderen? MediQuality heeft daarover een gesprek gehad met professor Jean-Marie Nogaret, dienst chirurgie van het Jules Bordet Instituut, die gespecialiseerd is in borst- en bekkenchirurgie.

 

Met zo'n toestel kunnen we een veel bredere screening uitvoeren dan wat we nu doen, legt hij uit. Het concept ziet er zeer interessant uit, maar zelf heb ik er nog geen ervaring mee. Het toestel detecteert zelfs letsels van 3 millimeter. Dat zou werkelijk zeer interessant zijn, want dat zijn echt beginnende letsels. Het zou ook bijzonder nuttig zijn bij patiënten die een hoog risico lopen, meer bepaald patiënten met een familiale voorgeschiedenis van borstkanker of genetische mutaties, die je daarom vaker moet volgen, minstens om de zes maanden. Je zou dan zelfs kunnen opteren voor een nagenoeg permanente bewaking. Als je daarmee effectief beginnende tumoren kunt diagnosticeren, zou het echt zeer interessant zijn. Sommigen zullen dan wel opwerpen dat je dan ook letsels dreigt te gaan behandelen die misschien niet zouden evolueren naar kanker. Dat is altijd het probleem als je kleine afwijkingen ontdekt. Als kankerspecialist vind ik evenwel dat je beter tien onderzoeken te veel kunt doen dan één te weinig. Als je ziet welke invloed dat heeft op de behandeling en de overleving … de behandeling in een vroeg stadium is uiterst doeltreffend.

 

Ik denk dat het onderzoek en de praktijkvoering in het ziekenhuis dankzij de kwaliteit van de beeldvorming zo geëvolueerd zijn dat we enkel nog een biopsie uitvoeren als er een echt vermoeden is van een beginnende kanker. Die onderzoeken zijn evenwel zo betrouwbaar dat ze een goed idee geven van de diagnose en dat je zodoende kunt afzien van aanvullende onderzoeken. We zien echter ook zoveel ongelukkige gevallen, waarbij we denken: "Als er vroeger een extra biopsie was uitgevoerd, hadden we die gevallen veel eerder kunnen diagnosticeren. Het is niet redelijk te wachten tot een verder gevorderd ziektestadium. Het aantal therapeutische oplossingen is dan kleiner, de behandeling wordt zwaarder en de prognose wordt zeer slecht. Zelfs vanuit budgettair oogpunt kan je beter een groot aantal vroege onderzoeken uitvoeren, misschien wel "voor niets", dan te wachten tot de tumor verder gegroeid is. Chemotherapie kost handenvol geld. Eén behandeling kost evenveel als tientallen en zelfs honderden screeningonderzoeken. En dan heb ik het nog niet over het humane aspect, want dat pleit eenduidig voor een vroege interventie.

 

Dat je de patiënten vroeg moet behandelen, is bijzonder duidelijk in geval van borstkanker. Hoe sneller je de diagnose stelt en hoe sneller je een behandeling start, des te beter zullen de resultaten zijn. Dat geldt eigenlijk voor alle kankers. Dat nieuwe medische hulpmiddel zou dus zeer nuttig zijn. Mochten we er in België over kunnen beschikken, zou ik zeer graag meedoen aan klinische studies. Ik ga informatie inwinnen bij mijn collegae borstspecialisten en radiologen om eventueel deel te nemen aan een Europese studie met dat toestel. Als het werkt, - en aangezien het toestel is ontwikkeld door het MIT, is er weinig reden om daaraan te twijfelen -kan dat een gamechanger worden bij de opsporing van borstkanker. De technologie wordt alsmaar minder invasief en beter als je de kwaliteit van de beelden bekijkt, en dat toestel past perfect in dat kader.

 

Kan artificiële intelligentie de beelden lezen?

 

Artificiële intelligentie wordt al op grote schaal toegepast bij mammografie. Ik denk dat dat inderdaad een enorme vooruitgang zal zijn. Systemen kunnen honderdduizenden beelden analyseren om ze te interpreteren. Dat zal een erg waardevolle hulp zijn. Het is niet de bedoeling de radiologen te vervangen, maar wel ze te helpen bij het stellen van een diagnose. Het is een technologie, die we zeker van dichtbij gaan moeten volgen.

 

Het zal een waardevolle hulp zijn, maar die technologie zal het oordeel van de radioloog niet vervangen …

 

Dat zal de interpretatie van de precieze plaats door de radioloog niet vervangen, maar het is een enorme gegevensbank, waar geen enkele radioloog, hoe ervaren ook, ooit mee zal kunnen wedijveren. De gegevensbank bevat immers honderdduizenden beelden. Het zou echter best kunnen dat de beeldvorming zo performant wordt dat ze de analyse van de radioloog zal overklassen en de radioloog dus volledig zal kunnen vervangen. En misschien zal ook een chirurgische robot worden ontwikkeld, die de ingreep zal uitvoeren op grond van de interpretatie van de beelden door de robotradioloog. Zoals gerobotiseerde auto's veel beter zullen rijden dan de mens. Dat is misschien nog niet voor morgen, maar dat zit er ooit wel aan te komen.