Axiale spondyloartritis in het reële leven: de diagnose wordt gemiddeld pas na 6 jaar gesteld
Bij patiënten met een axiale spondyloartritis duurt het erg lang voor de juiste diagnose wordt gesteld, en dat is toch een probleem. Volgens de literatuur duurt het gemiddeld meer dan 6 jaar na het verschijnen van de eerste symptomen. Nochtans zal de prognose van de ziekte veel beter zijn als de diagnose tijdig wordt gesteld. Hoe is dat nu in het reële leven? De resultaten van een enquête uitgevoerd bij meer dan 4000 patiënten die door 2000 huisartsen werden gevolgd.
In de geneeskunde is een laat starten van de behandeling vaak synoniem met een verergering van de ziekte (infectie, kanker, longziekte enz.). Axiale spondyloartritis vormt geen uitzondering op die regel. Mettertijd zal het klinische beeld verslechteren, treden er comorbiditeiten op en wordt de levenskwaliteit alsmaar slechter. Dankzij het concept van axSpA zonder radiografische letsels en een frequentere toepassing van MRI wordt de diagnose nu wel sneller gesteld. Wat weten we daar eigenlijk over? De auteurs hebben een studie uitgevoerd om na te gaan wat de belangrijkste "rode vlaggen" zijn voor eerstelijnsartsen als een patiënt op spreekuur komt wegens rugpijn.
4000 patiënten en 2000 huisartsen
De retrospectieve studie is uitgevoerd bij patiënten met een axSpA die tussen januari 2010 en augustus 2023 zijn geregistreerd in de gegevensbank van het THIN (The Health Improvement Network). Dat omvat de dossiers van patiënten van een representatief staal van 2000 huisartsen. De patiënten moesten gedurende minstens 3 jaar regelmatig op spreekuur zijn gekomen bij hun huisarts voor de diagnose van axSpA werd gesteld. In het dossier moest duidelijk een voorgeschiedenis van rugpijn zijn vermeld. De vorsers hebben de musculoskeletale en andere verschijnselen en de comorbiditeiten geëvalueerd 1) op het ogenblik van de eerste klachten van rugpijn zoals geregistreerd door de huisarts en 2) op het ogenblik dat de diagnose van axSpA werd gesteld. De tijd tot het stellen van de diagnose werd gedefinieerd als de tijd tussen die twee tijdstippen.
Bij 38% van de patiënten werd de diagnose pas na meer dan 7 jaar gesteld
Bij analyse van de dossiers van 4.402 patiënten hebben de vorsers kunnen vaststellen dat het gemiddeld 10,4 jaar (SD: 4,9 jaar) heeft geduurd voor de diagnose van axSpA werd gesteld. Bijna de helft van de patiënten (43%) waren mannen. De gemiddelde leeftijd op het ogenblik van de eerste diagnose van rugpijn was 40 jaar (SD: 14 jaar) en de gemiddelde leeftijd op het ogenblik van de diagnose van axSpA was 47 jaar (SD: 14 jaar). Het aantal musculoskeletale en andere verschijnselen en de comorbiditeiten zijn toegenomen tussen het ogenblik waarop voor het eerst werd gesproken van lage rugpijn, en het ogenblik waarop de diagnose van spondyloartritis werd gesteld. In die tijd is het aantal patiënten met meerdere comorbiditeiten gestegen van 32% naar 60%. De belangrijkste verschijnselen waren enthesitis, vermoeidheid, depressie en angst. De gemiddelde tijd tussen de eerste diagnose van rugpijn opgetekend door de huisarts en de diagnose van axSpA was 6,3 jaar (SD: 4,5 jaar). Bij 38% van de patiënten werd de diagnose pas na meer dan 7 jaar gesteld. Er is geen verschil waargenomen tussen mannen en vrouwen. Het mediane aantal gedocumenteerde episoden van rugpijn voor de diagnose van axSpA was 3. Tijdens de studieperiode zijn de patiënten daar 26 857 keer voor op spreekuur gegaan.
Beter informeren, huisartsen beter opleiden
Een laattijdig stellen van de diagnose blijft een groot probleem voor patiënten met een axSpA. Vaak zijn ze al meerdere keren op spreekuur bij hun huisarts gegaan voor de diagnose werd gesteld. Gemiddeld werd de diagnose pas meer dan 6 jaar na de eerste consultatie wegens rugpijn gesteld. Een aantal van die patiënten had bovendien al een tijd rugpijn voor ze naar hun arts zijn gegaan. De gemiddelde tijd tot het stellen van de diagnose is dus waarschijnlijk nog langer. De auteurs pleiten voor meer informatie en opleiding van de huisartsen om ze te helpen de ‘rode vlaggen' te herkennen bij patiënten met chronische rugpijn die baat zouden kunnen vinden bij een snelle verwijzing naar een reumatoloog.
Bronnen:
- Dubreuil M, et al. Pharmacoepidemiol Drug Saf 2016 Apr;25(4):399-404. doi: 10.1002/pds.3952
- Prati C, et al. SFR 2024;#PE-Di.072
