Varenicline kan jongeren helpen stoppen met nicotinevapen
Door de opmars van e-sigaretten met nicotine bij jongeren dringt de vraag naar doeltreffende ontwenningsmethoden zich op. Uit een studie blijkt dat varenicline het succes van een stoppoging kan ondersteunen. Het gaat om een doeltreffend geneesmiddel dat al enkele jaren niet meer beschikbaar is in Frankrijk…
In de Verenigde Staten zijn elektronische sigaretten (e-sigaretten) het meest gebruikte nicotinehoudende product bij jongeren geworden: in 2024 gaf 7,8% van de middelbare scholieren aan de afgelopen maand een e-sigaret te hebben gebruikt (gevapet), net als 24,1% van de 18- tot 25-jarigen in 2023.
In 2021 verklaarde 71,5% van de 18- tot 20-jarigen en 53% van de 21- tot 24-jarigen die aangaven dat ze vapeten, dat zij nooit eerder tabak hadden gerookt. Sindsdien stijgt het aandeel van 16- tot 25-jarigen dat nicotine vapet zonder ooit regelmatig tabak te hebben gerookt.
Door deze hoge prevalentie van e-sigaretgebruik lopen jongeren een risico op nicotineverslaving en op een mogelijke overstap naar tabakssigaretten. Recente bevragingen tonen aan dat meer dan de helft van de jongeren die nicotine vapet, wenst te stoppen of hun gebruik wil verminderen. Doeltreffende interventies zijn dan ook essentieel om de bijna 12 miljoen Amerikaanse jongeren die regelmatig vapen, te helpen (1).
Varenicline als mogelijke aanpak voor nicotinevape-ontwenning bij jongeren
Het gebruik van varenicline* zou doeltreffend kunnen zijn om jongeren te helpen stoppen met nicotinevapen. Het middel heeft reeds effectiviteit aangetoond voor tabaksontwenning bij jongeren, en voorlopige gegevens suggereren ook werkzaamheid bij vape-ontwenning bij volwassenen (1,2).
Een Amerikaanse studie, gepubliceerd in JAMA, onderzocht de hypothese dat jongeren die varenicline gebruiken in combinatie met gedragsondersteuning, betere abstinentiecijfers zouden behalen dan zij die placebo en/of enkel gedragsondersteuning krijgen (3).
Deze dubbelblinde gerandomiseerde klinische studie werd tussen juni 2022 en mei 2024 uitgevoerd in een ziekenhuis in Massachusetts. Deelnemers waren jongeren tussen 16 en 25 jaar, die verklaarden gedurende de voorbije drie maanden minstens vijf dagen per week nicotine te hebben gevapet, en die de intentie hadden om te stoppen of hun gebruik te verminderen in de daaropvolgende maand.
Zij mochten nooit regelmatig tabak hebben gerookt en moesten een nicotineafhankelijkheid hebben met een score van minstens 4 op de E-cigarette Dependence Inventory (ECDI) (4), en een speekselnicotinewaarde hoger dan 30 ng/ml (827,64 nmol/L). De uitgeademde koolstofmonoxide moest lager zijn dan 10 ppm, om bijkomend tabaksgebruik uit te sluiten.
Uitsluitingscriteria waren het gebruik van een medicamenteuze rookstopbehandeling in de voorbije maand, een psychiatrische hospitalisatie, een suïcidepoging of een andere aandoening die behandeling vereiste in de afgelopen zes maanden.
De deelnemers werden willekeurig verdeeld in drie groepen: (i) vareniclinegroep (n = 88), met tweemaal daags 1 mg varenicline gedurende 12 weken, gecombineerd met wekelijkse gedragsbegeleiding en doorverwijzing naar een sms-ondersteuningsdienst voor vape-ontwenning (This is Quitting, TIQ); (ii) placebogroep (n = 87) zonder actief geneesmiddel, maar met wekelijkse begeleiding en TIQ-sms-ondersteuning gedurende drie maanden; (iii) een groep die enkel versterkte standaardzorg kreeg via TIQ-sms (n = 86).
De primaire uitkomstmaat was continue vape-abstinentie tijdens de laatste vier weken van de vareniclinebehandeling (biochemisch geverifieerd), vergeleken met placebo. Secundaire uitkomsten waren biogeverifieerde continue abstinentie tussen week 9 en 24 voor de varenicline- en placebogroepen.
Aanvullende analyses vergeleken de varenicline- en placebogroepen met de groep die enkel versterkte standaardzorg kreeg (TIQ). Het gebruik van TIQ werd bij elke evaluatie via zelfrapportage nagegaan.
Meer abstinentie met varenicline
Van de 261 deelnemers (gemiddelde leeftijd 21,4 jaar; 53% vrouw), voltooiden 254 het onderzoek (97,3%). De percentages continue abstinentie in week 9 tot 12 bedroegen 51% voor varenicline tegenover 14% voor placebo (aangepaste odds ratio aOR 6,5 [95% CI 3,0–14,1]; p < 0,001); in week 9 tot 24 was dat respectievelijk 28% versus 7% (aOR 6,0 [2,1–16,9]; p < 0,001).
De abstinentiecijfers waren dus significant hoger in de vareniclinegroep dan in de placebogroep. Daarentegen verschilden de cijfers voor continue abstinentie niet significant tussen de placebogroep en de groep met versterkte standaardzorg (TIQ).
Varenicline werd over het algemeen goed verdragen. Er traden geen ernstige ongewenste geneesmiddelreacties op. Twee deelnemers in de vareniclinegroep (2%) en één deelnemer in de placebogroep (1%) stopten het studiegeneesmiddel wegens lichte bijwerkingen.
Tot slot toont deze gerandomiseerde klinische studie van 12 weken bij 261 jongeren van 16 tot 25 jaar die wilden stoppen met nicotinevapen aan dat continue abstinentie significant vaker voorkwam in de vareniclinegroep dan in de placebogroep — zowel tijdens de laatste maand van de behandeling als bij de follow-up na zes maanden. De bijwerkingen verschilden daarbij niet significant tussen de groepen.
De auteurs besluiten dat varenicline, in combinatie met tekstberichtondersteuning (TIQ) en gedragsadvies, goed werd verdragen en het stoppen met nicotinevapen bevorderde bij jongeren die niet regelmatig tabak roken, in vergelijking met placebo.
Meer info:
* Varenicline werkt op twee manieren. Als partiële agonist van de nicotinerge acetylcholinereceptor (α4β2) bootst het de werking van nicotine na, wat helpt om ontwenningsverschijnselen te verlichten. Daarnaast werkt het ook als antagonist door de nicotine te verdringen, waardoor het genotseffect van nicotine afneemt.
Bronnen:
- Park-Lee E,Jamal A,Cowan H, et al. Notes from the field: e-cigarette and nicotine pouch use among middle and high school students—United States, 2024. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2024;73(35): 774-778. doi:10.15585/mmwr.mm7335a3
- Graham AL, Cha S, Jacobs MA, et al. Avaping cessation text message program for adolescent e-cigarette users: a randomized clinical trial. JAMA. 2024;332(9):713-721. doi:10.1001/jama.2024.11057
- Evins AE, Cather C, Reeder HT, et al. Varenicline for Youth Nicotine Vaping Cessation: A Randomized Clinical Trial. JAMA. Published online April 23, 2025. doi:10.1001/jama.2025.3810.
- Foulds J, Veldheer S, Yingst J, et al. Development of a questionnaire for assessing dependence on electronic cigarettes among a large sample of ex-smoking e-cigarette users. Nicotine Tob Res. 2015;17(2):186-192. doi:10.1093/ntr/ntu204
Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd door JIM.fr, dat net als MediQuality deel uitmaakt van de Medscape-groep.
A Vaping Cessation Text Message Program for Adolescent E-Cigarette Users
Varenicline for Youth Nicotine Vaping Cessation: A Randomized Clinical Trial
Development of a questionnaire for assessing dependence on electronic cigarettes among a large sample of ex-smoking E-cigarette users
La varénicline peut aider les jeunes à arrêter le vapotage à la nicotine
