Verkoudheden door de seizoenen heen
“En avril, ne te découvre pas d’un fil, en mai fais ce qu’il te plaît”, volgens de Franse uitdrukking. Virussen houden zich echter niet aan een zomerstilstand, zoals de piek van Covid-19 in juli 2024 aantoonde. Terwijl verkoudheid en griep in de winter vaker voorkomen op onze breedtegraden, bereiken virussen hun hoogtepunt tijdens het regenseizoen, in tropische gebieden...
Verschillende onderzoeken geven aan dat het weer hoogstwaarschijnlijk een rol speelt bij de activiteit en verspreiding van respiratoire pathogenen. Omgevingsfactoren kunnen een directe invloed hebben op de overdracht of stabiliteit van virussen in druppeltjes en kunnen ook invloed hebben op de afweermechanismen.
De overdracht van respiratoire pathogenen vindt plaats via 3 verschillende routes: luchttransmissie via kleine aerosolen (< 5 μm) die gedurende een bepaalde tijd in de lucht blijven, grotere druppels die in direct contact komen met de slijmvliezen van niet-geïnfecteerde personen, of (in)direct contact met infectieuze secreties, bijvoorbeeld direct van een besmet persoon of indirect via besmette oppervlakken.
Er zijn verschillende factoren die de activiteit van de virussen beïnvloeden. Vooral temperatuur, luchtvochtigheid en zonlicht spelen een doorslaggevende rol.
Er wordt aangenomen dat temperatuur en vochtigheid de virale oppervlakte-eiwitten en het lipidemembraan beïnvloeden, wat een directe impact kan hebben op de stabiliteit van omhulde virussen, zoals influenzavirussen. Luchtverzadiging of verdamping beïnvloeden de stabiliteit en dynamiek van druppels of aerosolen, wat ook de stabiliteit en de transmissie van het virus beïnvloedt. De veranderingen in de waterhoeveelheid, de grootte van het evenwicht, wat resulteert in een druppeloppervlak, de concentratie van zouten en de pH-waarde kunnen een impact hebben.
In een recent onderzoek is de levensduur van aerosolen onderzocht in relatie tot de luchtvochtigheid 1 . De onderzoekers hebben vastgesteld dat deeltjes van gemiddelde grootte (50 μm) aanzienlijk langer in de lucht blijven bij een hoge luchtvochtigheid dan bij een lage luchtvochtigheid. De verhouding kan echter variëren afhankelijk van de grootte van de deeltjes. De onderzoekers waren in staat om te bewijzen dat vochtigheid een impact heeft op de afstand waarin deeltjes zich van hun oorsprong kunnen verplaatsen. Voor middelgrote deeltjes (50 μm) was het bereik aanzienlijk uitgebreider bij een hoge luchtvochtigheid.
Soortgelijke waarnemingen zijn gedaan met betrekking tot de temperatuur. Op basis van experimentele waarnemingen in dierproeven werd de hypothese naar voren gebracht dat luchtweginfecties op verschillende manieren kunnen worden overgedragen, afhankelijk van het klimaat.
Tijdens de wintermaanden wordt daarom de overdracht door aerosolen bevorderd, omdat ze binnenshuis langer in de lucht blijven. Een tropische atmosfeer met een hoge luchtvochtigheid daarentegen zorgt ervoor dat aerosolen en druppels zich sneller nestelen, maar langer stabiel blijven op oppervlakken en zo mogelijk de overdracht van indirect contact bevorderen. Naast temperatuur en luchtvochtigheid speelt ook zonlicht een belangrijke rol. Recente studies hebben het inactiverend effect aangetoond van UV-straling tegen SARS-CoV-2. Bovendien heeft blootstelling aan de zon een directe invloed op de vitamine D-spiegels in het lichaam, wat ook het immuunrespons kan bevorderen. En wat bleek? Vorig jaar was kletsnat en somber, luchtvochtigheid hoog…
Er zijn ook aanwijzingen dat het epitheel aangetast wordt door kou of lage luchtvochtigheid. Wat gebeurt dan bij warmere temperatuur? We openen de airco. We worden dus blootgesteld aan koude en droge lucht, die het epitheel verzwakt en virussen laat circuleren.
De overdracht van infectieziekten is een dynamisch proces dat sterk wordt beïnvloed door het gedrag van mensen. Naast de basishygiëne spelen ook andere factoren een rol, zoals het aantal/de duur van sociale contacten, de ventilatie en zelfs vliegreizen. Reizen hebben onlangs een belangrijke rol gespeeld bij de verspreiding van COVID-19…
Bronnen:
Respiratorische Virusinfektionen: Mechanismen der saisonalen Ausbreitung
Seasonality of Respiratory Viral Infections
