Diabetes type 2 en insomnie? Check vooral magnesium en fosfor!

Zo luidt tenminste de conclusie van een Chinees-Australische studie. Diabetes type 2 kan leiden tot slapeloosheid, depressie en angst. Bij deze patiëntenpopulatie ligt de prevalentie van slaapstoornissen significant hoger (37-50%) dan bij de algemene bevolking. Er is een verband tussen een slechte bloedglucoseregulering en insomnie, door factoren zoals bijvoorbeeld nachtelijke hypoglykemie. Op hun beurt kunnen depressie en angststoornissen die slapeloosheid verergeren. Daarnaast zijn sporenelementen (bv. magnesium en fosfor) belangrijk voor slaap en glykemische controle.

Eerdere studies lieten al verbanden zien tussen de inname van sporenelementen en slaapkwaliteit. Maar de exacte verbanden tussen de waarden van de sporenelementen in het bloed en de slaapkwaliteit bij patiënten met diabetes type 2 die met slapeloosheid kampen, zijn onbekend. Net als de link met mentale gezondheidsfactoren zoals angst en depressie. Het doel van deze studie was het maken van een evaluatie tussen biomedische factoren (bloedglucose, sporenelementen), mentale gezondheidsfactoren (depressie, angst, vermoeidheid) en de ernst van insomnie, totale slaaptijd, slaapefficiëntie en slaaplatentie.

Diabetische nierziekte

In totaal omvatte de studie 227 deelnemers met diabetes type 2 en slapeloosheid. De deelnemers maakten melding van een hoge graad van ernstige slapeloosheid (gemiddeld 14,61 op de Insomnia Severity Index), een korte totale slaaptijd (gemiddeld 287,51 minuten, minder dan 6 uur), een lage slaapefficiëntie (gemiddeld 70,32%, lager dan 85%) en een lange slaaplatentie (gemiddeld 55,58 minuten, langer dan 30 minuten). De gemiddelde nuchtere bloedglucosewaarden bedroegen 7,42 mmol/L en de gemiddelde HbA1c bereikte 7,33%. Hoewel de serumspiegels van kalium, natrium, chloor, calcium, magnesium en fosfor over het algemeen binnen de normale referentiewaarden lagen, waren de vermoeidheidniveaus van de deelnemers relatief hoog. Een meervoudige lineaire regressieanalyse toonde aan dat de ernst van insomnie significant gerelateerd was aan zowel verhoogde nuchtere bloedglucosewaarden als aan een hoger depressieniveau.

Verder was er een verband tussen een kortere totale slaaptijd en verlaagde magnesiumwaarden. Slaapefficiëntie was dan weer geassocieerd met verhoogde fosforwaarden, en een langere slaaplatentie met een hoger niveau van depressie en vermoeidheid. De hoofdconclusie van deze studie stond in de inleiding van dit artikel. Een verhoogde nuchtere bloedglucose ging gepaard met een ernstigere vorm van insomnie, wat in lijn lag met bevindingen uit eerdere studies waaruit bleek dat een slechte glykemische controle een negatieve invloed op de slaap heeft door verwikkelingen en mentale problemen. Een lagere totale slaaptijd bleek gerelateerd te zijn aan verhoogde waarden van magnesium (weliswaar binnen het normale bereik).

Volgens de auteurs kan dit wijzen op een vroeg stadium van een nierziekte bij deze patiënten met diabetes type 2, die op zijn beurt kan leiden tot meer frequente mictie tijdens de nacht en een verstoorde slaap. Het verband tussen een hogere slaapefficiëntie en hogere fosforwaarden kan eveneens wijzen op diabetische nierziekte. Depressie hing significant samen met zowel een hogere ernst van insomnie als een langere slaaplatentie. Deze relatie was trouwens bidirectioneel. En tot slot was er een verband tussen vermoeidheid overdag en een langere slaaplatentie, wat een indicator is van een slechtere slaapkwaliteit. Vermoeidheid kan ook therapietrouw en glykemiecontrole beïnvloeden.

Bron:

Insomnia and its risk factors in patients with type 2 diabetes: A cross-sectional study. Sleep Medicine. Volume 131, July 2025, 106484. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2025.106484.