Roken en diabetes: noodzaak aan op maat gemaakte rookstopinterventies
Deze Franse studie is de zoveelste, recent gepubliceerde studie waaruit is gebleken dat er een echte nood is aan op maat gemaakte rookstopprogramma’s voor rokers met diabetes, om op die manier de outcome te verbeteren. De conclusies van dit Franse onderzoek bieden alvast enkele inzichten om dergelijke programma’s te ontwikkelen, al zijn hun aanbevelingen niet zo specifiek als we hadden gehoopt.
Roken is een belangrijke risicofactor voor diabetes en heeft een dosisafhankelijk effect. Roken heeft niet alleen een effect op de insulinegevoeligheid, maar verhoogt het risico op cardiovasculaire events en mortaliteit bij rokers met diabetes. Maar deze laatste groep heeft slechtere cijfers qua rookstop dan de rokers zonder diabetes. De auteurs van deze Franse studie merkten terecht op dat er in het verleden bitter weinig onderzoek werd gedaan naar rookstopinterventies voor deze specifieke patiëntengroep, een ergernis die in deze rubriek wel vaker aan bod is gekomen. Deze Franse studie had daarom als doel om positieve en negatieve voorspellende factoren van rookonthouding in beeld te brengen bij rokers met diabetes en die op consultatie waren geweest bij een gespecialiseerde rookstopdienst.
Rokende diabetespatiënten zijn minder geneigd om met roken te stoppen: de percentages van een maand ononderbroken onthouding bij de rokers lag lager (33%) dan bij de rokers zonder diabetes (38%). De rokers met diabetes waren over het algemeen ouder, vaker een man, vaker van een laag opleidingsniveau en ze waren vaker werkloos. Deze groep vertoonde eveneens een hogere prevalentie van cardiovasculaire risicofactoren, chronische bronchitis/COPD, mentale aandoeningen en hevige rokers. Zelf gingen ze minder vaak op zoek naar hulp voor rookstop en werden ze vaker doorverwezen na een ziekenhuiscontact.
Welke waren de positief voorspellende factoren voor onthouding? Werkzaam of gepensioneerd zijn, zelfverwijzing naar rookstopdiensten, meer dan drie eerdere pogingen, lage nicotineafhankelijkheid, hoog vertrouwen in rookstop, voorschrijven van nicotinesubstitutietherapie (NRT) of varenicline, meerdere (meer dan 4, zelfs meer dan 7) consultaties op eigen initiatief. Deze laatste bleek de meest invloedrijke factor te zijn.
De negatief voorspellende factoren waren een voorgeschiedenis van myocardinfarct/angina (enige factor die significant verschilde tussen rokers met en zonder diabetes), chronische bronchitis/COPD, voorgeschiedenis van depressie en angststoornissen, recent cannabisgebruik en exclusief gebruik van orale NRT als enige medicatie. De inzichten uit deze factoren kunnen heel waardevol zijn. Zo is een intensieve gedragsmatige ondersteuning, gekenmerkt door een hoger aantal vervolgconsultaties, van cruciaal belang voor succes. Exclusief gebruik van orale NRT wordt afgeraden, de combinatie NRT en varenicline moet worden gepromoot.
De rookstopprogramma's voor diabetespatiënten moeten rekening houden met zowel mentale problemen als middelengebruik. Specifieke aandacht is nodig voor rokers met diabetes en een voorgeschiedenis van myocardinfarct/angina, omdat zij een verminderde kans op rookstop hebben. Hoewel gewichtstoename een terechte bezorgdheid is na rookstop, wegen de cardiovasculaire voordelen en die naar mortaliteit toe veel zwaarder voor rokers met diabetes en ook hier - net als bij andere patiëntenpopulaties - is een proactieve aanpak nodig om het gewicht onder controle te houden.
De oproep van de auteurs om op maat gerichte rookstopprogramma's voor rokers met diabetes te ontwikkelen mag dan wel pertinent zijn, de conclusies en voorstellen zijn nog te algemeen en te weinig specifiek. Wat ze poneren geldt ook voor andere patiënten die roken en met andere chronische aandoeningen kampen. Als lezer blijven we wat op onze honger zitten.
Bron:
Predictors of smoking abstinence among diabetic smokers: Evidence from the French national smoking cessation registry CDTnet. PLoS One. 2025 Jun 20;20(6): e0321764. doi:10.1371.journal.pone.0321764.
