Van psoriasis naar psoriatische artritis. Kan je die evolutie tegengaan?
Bijna een derde van de patiënten met psoriasis zal na gemiddeld 10 jaar een psoriatische artritis ontwikkelen. In het begin is die diagnose moeilijk te stellen. Eerst is er een discrete activering van het immuunsysteem gevolgd door een subklinische fase met afwijkingen bij beeldvormingsonderzoek (MRI, echografie), maar zonder klinisch correlaat. Meerdere studies pleiten ervoor patiënten met psoriasis van de huid snel te behandelen met een biologisch geneesmiddel of een DMARD. Deze nieuwe studie(1) houdt het simpel en stelt enkel methotrexaat voor. Is dat een goede beslissing?
Verschillende observatieonderzoeken hebben aangetoond dat een biologisch geneesmiddel het risico op ontwikkeling van gewrichtspsoriasis vermindert bij patiënten met een psoriasis van de huid. We denken daarbij aan IL-17A-antagoniste of een IL-23p19-antagonist, die nog in onderzoek is. Een studie bij 1700 patiënten met psoriasis heeft DMARD's vergeleken met biologische geneesmiddelen en is daarbij tot de conclusie gekomen dat beide het risico op optreden van psoriatische artritis even goed tegengaan: IRR (Incidence Rate Ratio) 0,26 met biologische geneesmiddelen (TNF-alfa-antagonisten, IL-17-antagonisten en IL-12/23-antagonisten) en 0,35 met csDMARD's (methotrexaat en ciclosporine). Dat alles heeft de belangstelling voor methotrexaat weer aangezwengeld. Een retrospectief monocentrisch cohortonderzoek heeft methotrexaat geëvalueerd over een periode van 10 jaar (2014-2024).
Methotrexaat voor of na 2 jaar psoriasis
De 629 patiënten met een matig ernstige tot ernstige psoriasis (BSA ≥ 3%) werden behandeld met methotrexaat gedurende minstens 6 maanden. Ze werden in 3 groepen ingedeeld:
- een snelle behandeling met methotrexaat 10-20 mg per week tijdens de actieve fase binnen 2 jaar na het begin van de psoriasis,
- een late behandeling meer dan 2 jaar na het begin van de psoriasis,
- een behandeling met topische middelen, retinoïden of PUVA-therapie (controlegroep).
Gewrichtspsoriasis werd opgespoord met de PEST (Psoriasis Epidemiology Screening Tool). De 629 patiënten (8498,5 patiëntjaren) werden gedurende gemiddeld 13,03 jaar gevolgd. De incidentie van optreden van psoriatische artritis bedroeg 3,51 per 100 patiëntjaren.
Een vroege behandeling verlaagt de incidentie van gewrichtspsoriasis
De incidentie van psoriatische artritis was significant lager in de groep die vroeg (< 2 jaar) werd behandeld met methotrexaat (1,07/100 patiëntjaren), dan in de groep die laat (> 2 jaar) werd behandeld met methotrexaat (2,66/100 patiëntjaren, gecorrigeerde HR = 0,36, p < 0,01) en de controlegroep (4,45/100 patiëntjaren, gecorrigeerde HR = 0,24, p < 0,001). Tijdens een follow-up van minstens 10 jaar werden de gunstige effecten gezien bij de patiënten die nog geen biologisch geneesmiddel hadden gekregen, en in meerdere subgroepen volgens het geslacht, de BMI, nagelaantasting …. De vorsers hebben geen heilzame effecten vastgesteld bij rokers en bij patiënten met een familievoorgeschiedenis van psoriasis of psoriatische artritis, ongeacht de timing van starten van methotrexaat. Onafhankelijke risicofactoren waren een jonge leeftijd bij het stellen van de diagnose van psoriasis (aHR = 1,18), een ernstige psoriasis (aHR = 1,26) en nagelaantasting (aHR = 1,91).
De huidziekte behandelen en gewrichtslijden voorkomen
Patiënten met een matig ernstige of ernstige psoriasis lopen minder kans op ontwikkeling van gewrichtspsoriasis als ze vroeg met methotrexaat worden behandeld. Het effect benadert dat van biologische geneesmiddelen. Daarmee is methotrexaat dus een eerstelijnstherapie. Dat is tevens een bekrachtiging van het concept "therapeutic window of opportunity", dat wordt gevolgd bij reumatoïde artritis. Dat betekent dat een vroege behandeling structurele letsels kan voorkomen. Daarom ook is overleg tussen dermatologen en reumatologen wenselijk om de patiënt een behandeling aan te bieden voor zijn huidziekte die ook het optreden van een gewrichtsziekte tegengaat.
Bron:
- Bar D, et al. Joint Bone Spine 2025 Mar;92(2):105833. doi: 10.1016/j.jbspin.2024.105833.
