Cholesterol, diabetes, hypertensie, roken: minstens één risicofactoren is niet optimaal onder controle bij patiënten met een acute hart- en vaataandoening
De studie van Hokyou Lee et coll. (Seoel, Zuid-Korea) gaan in tegen een vrij verspreid idee. Dus, neen, hart- en vaataandoeningen en cerebrovasculaire ziektes komen niet vaak voor bij mensen zonder risicofactoren. De studie die Amerikaanse en Koreaanse vorsers hebben gepubliceerd in de Journal of the American College of Cardiology (JACC), leert dat nagenoeg alle patiënten met een MACE (Major Adverse Cardiovascular Event) minstens één risicofactoren vertoonden die niet optimaal onder controle was.
Hypertensie, hypercholesterolemie, diabetes en roken zijn klassieke en wijzigbare risicofactoren voor hart- en vaataandoeningen. Volgens recente studies zou tot 25% van de patiënten met een acuut coronair syndroom geen van die risicofactoren vertonen. Is dat echt zo?
Amerikaanse en Koreaanse vorsers hebben hun studie uitgevoerd in 2 cohortes: een cohorte van meer dan 9,3 miljoen mensen uit de Koreaanse ziekteverzekering KNHIS (ouder dan 20 jaar bij inclusie in de studie en mediane follow-up van 13,3 jaar) en een cohorte van 6803 mensen die hadden deelgenomen aan de Amerikaanse MESA-studie (45-84 jaar bij inclusie en mediane follow-up van 17,7 jaar). De vorsers hebben verschillende risicofactoren opgespoord voor de verschillende hart- en vaataandoeningen (coronairlijden, hartfalen of cerebrovasculair accident): systolische bloeddruk hoger dan 120 mmHg, diastolische bloeddruk hoger dan 80 mmHg of bloeddrukverlagende behandeling; totale cholesterolconcentratie hoger dan 200 mg/dl of cholesterolverlagende behandeling; nuchtere glykemie hoger dan 100 mg/dl, diagnose van diabetes of behandeling met antidiabetica, en tot slot roken of voorgeschiedenis van roken. Het aantal cardiovasculaire accidenten in de KNHIS en de MESA-studie bedroeg respectievelijk 601 025 en 1188.
Hypertensie, hypercholesterolemie
Bij meer dan 99% van de patiënten met coronairlijden, hartfalen of een CVA was minstens één van die risicofactoren niet goed onder controle volgens een strikte definitie van de "optimale" afkapwaarden. Dat was zo bij mannen en bij vrouwen en in alle leeftijdscategorieën op één uitzondering na: het aantal vrouwen waarbij een risicofactor niet goed onder controle was, was iets lager (circa 95%). Bij 95-97% van de patiënten waren minstens twee risicofactoren onvoldoende onder controle.
Wat is de belangrijkste risicofactor? Een te hoge bloeddruk staat op de eerste plaats, gevolgd door een niet-optimale cholesterolconcentratie, een niet-optimale glykemie en roken of een voorgeschiedenis van roken.
Vooral opsporen
Die studie maakt dus brandhout van het idee je een hart- en vaataandoening zou kunnen ontwikkelen ook als je geen enkele van de "klassieke" risicofactoren vertoont. Wel moet daarbij worden opgemerkt dat de "optimale" waarden voor de bloeddruk, de cholesterolconcentratie en de glykemie die de auteurs hebben geselecteerd, strenger zijn dan streefwaarden die gewoonlijk in de dagelijkse praktijk worden gehanteerd. Om hun keuze te wettigen, leggen de auteurs uit dat die factoren (met uitzondering van roken, dat binair wordt gedefinieerd: ja of neen) continue variabelen zijn en dat het risico progressief stijgt naarmate die variabelen hoger zijn. Zo weten we bijvoorbeeld dat prediabetes al een risico inhoudt.
De studie kan de weg effenen voor een betere primaire preventie van hart- en vaataandoeningen. Als je stelt dat 25% van de patiënten die een van die ziektes ontwikkelen, voordien geen risicofactoren vertoonde, zou dat gewoonweg willen zeggen dat er niet goed genoeg is gezocht naar die "klassieke" klinische en paraklinische elementen, die nochtans erg belangrijk zijn.
Bron:
Lee H, Huang X, Khan S et coll. Very High Prevalence of Nonoptimally Controlled Traditional Risk Factors at the Onset of Cardiovascular Disease. J Am Coll Cardiol. 2025 Oct 7;86(14):1017-1029. doi: 10.1016/j.jacc.2025.07.014.
