Atriumfibrillatie: hypercholesterolemie en andere risicofactoren agressief behandelen

Wat is de prognose van patiënten met atriumfibrillatie (AF) 12 maanden na een katheterablatie? Bij patiënten met overgewicht of obesitas bij wie de concomitante cardiovasculaire risicofactoren (hypercholesterolemie, overgewicht, hypertensie, diabetes) niet worden behandeld, is katheterablatie een effectieve behandeling voor de AF, maar die patiënten ontwikkelen vaak een recidief binnen een jaar.

Rajeev Pathak et coll. (Adelaïde, Australië) zijn uitgegaan van de vaststelling dat wijzigbare cardiovasculaire risicofactoren correleren met een hogere waarschijnlijkheid van recidief. In observatieonderzoeken is vastgesteld dat een aanpak van die risicofactoren het risico op recidief verlaagt, maar dat was nog niet aangetoond in een gerandomiseerde studie.

De multicentrische (3 centra), gerandomiseerde ARREST-AF-studie is uitgevoerd bij 122 patiënten (82 mannen) van gemiddeld 60 jaar met overgewicht (body mass index ≥ 27 kg/m²) die nog minstens één andere cardiometale risicofactor vertoonden en die een ablatie hadden ondergaan wegens paroxismale of persisterende AF. De patiënten werden in twee behandelingsgroepen ingedeeld: de gebruikelijke behandeling (informatie over de aanpak van risicofactoren door de arts) (n = 60) of maatregelen voor een betere levenswijze plus een intensieve aanpak van de risicofactoren (controle van de bloeddruk, de cholesterolconcentratie, de glykemie, vermagering, behandeling van slaapapneu, minder roken en minder alcohol drinken) (n = 62). Bij de ablatie is bij alle patiënten een goede isolatie verkregen van de longaders. De beslissing om een complementaire ablatie uit te voeren werd overgelaten aan de elektrofysioloog.

Bij 38 patiënten (61,3%) van de agressief behandelde groep en 24 patiënten (40%) van de controlegroep is geen recidief opgetreden binnen 12 maanden na de ablatie, het primaire eindpunt (p = 0,03). Het relatieve risico op recidief van de ritmestoornis na 12 maanden bedroeg 0,53 (95% BI: 0,32-0,89) in de agressief behandelde groep in vergelijking met de controlegroep. In die groep was ook de ernst van de symptomen van de atriumfibrillatie significant verminderd in vergelijking met de controlegroep (gemiddeld verschil: - 2,0; 95% BI: -3,7 tot - 0,3). Het profiel van de risicofactoren was significant beter in de agressief behandelde groep dan in de controlegroep: daling van het lichaamsgewicht met gemiddeld 9,0 kg (95% BI: 6,8-11,1 kg), van de middelomtrek met 7,0 cm (95% BI: 4,5-9,4 cm) en van de systolische bloeddruk met 10,8 mmHg (95% BI: 5,5-16,6 mmHg). Er is geen verschil in de diastolische bloeddruk tussen de 2 groepen vastgesteld: daling met 3,5 mmHg (95% BI: daling met 7,2 mmHg tot stijging met 0,2 mmHg).

Tijdens de follow-up van 12 maanden is in geen van beide groepen een ernstige bijwerking opgetreden. Twee patiënten van de agressief behandelde groep hebben peroperatief een pseudoaneurysma of een pericarduitstorting ontwikkeld. In de controlegroep is bij één patiënt een pericarditis gediagnosticeerd. Bij twee patiënten van de controlegroep en drie patiënten van de agressief behandelde groep is de temperatuur van de achterwand gestegen, waardoor de katheterablatie diende te worden beperkt.

Volgens de auteurs is het dus belangrijk de onderliggende risicofactoren te behandelen om de uitkomst van een behandeling die gericht is op een herstel van het sinusritme, te verbeteren. Die cardiometabole risicofactoren kunnen immers correleren met remodellering van de atria, een oorzaak van laat recidief na ablatie. Een vroeg recidief is veeleer toe te schrijven aan een reconnectie van de longaders.

Bron:

Pathak RK, Elliott AD, Lau DH et coll. Aggressive Risk Factor Reduction Study for Atrial Fibrillation Implications for Ablation Outcomes: The ARREST-AF Randomized Clinical Trial. . doi:10.1001/jamacardio.2025.4007