Complexe obesitas bij kinderen: focus op de waarde van gerichte geneesmiddelen
MC4R-receptoranalogen en GLP-1-receptoragonisten werken specifiek in op de controle van de voedselinname en openen dan ook nieuwe perspectieven bij de behandeling van obesitas, met name bij kinderen. Tijdens de 14e Rencontres de la SFEDP hebben dr. Béatrice Dubern en dr. Rachel Reynaud het nut van die geneesmiddelen bij de behandeling van kinderen en adolescenten met een complexe obesitas besproken.
Wat is een "complexe obesitas"?
Obesitas bij kinderen wordt gedefinieerd als een BMI > IOTF-centiel 30. We spreken van "complexe" obesitas als die gepaard gaat met verergerende factoren: meerdere somatische of psychiatrische comorbiditeiten, zeldzame oorzaken (o.a. genetische, ziekte), handicap of tekort, mislukken van eerdere behandelingen, sterke weerslag op het dagelijkse leven en de levenskwaliteit, eetstoornissen in samenhang met psychopathologische aandoeningen, sociale problemen, problemen in het gezin en op school. Bij kinderen met een complexe obesitas is een specifiek zorgtraject wenselijk, waaraan verschillende spelers deelnemen: huisartsen en specialisten, gespecialiseerde ziekenhuizen, gespecialiseerde obesitascentra, referentiecentra voor zeldzame aandoeningen en de medisch-sociale sector. Complexe obesitas vergt een multimodale behandeling, waarin geneesmiddelen die inwerken op de hypothalamus, een belangrijke plaats innemen.
Setmelanotide
Setmelanotide is een MC4R-agonist. MC4R is een receptor gelegen in de hypothalamus, die de verzadiging en het energieverbruik regelt. Setmelanotide is geïndiceerd bij kinderen vanaf de leeftijd van 6 jaar met bepaalde vormen van monogene obesitas (POMC, PCSK1, LEPR), het Bardet-Biedl-syndroom en obesitas als gevolg van letsels van de hypothalamus. Meerdere klinische studies hebben aangetoond dat setmelanotide doeltreffend is, het gewicht significant doet dalen en de aan obesitas gerelateerde metabole complicaties vermindert. In de klinische praktijk zijn de resultaten soms echter minder goed, vooral als geen interventie op het eetgedrag is voorzien.
Setmelanotide is enkel geïndiceerd in geval van een obesitas die moeilijk te beteugelen valt ondanks een optimale aanpak. Voor je de behandeling start, moet je de patiënt en diens gezin volledige informatie geven, ook over de mogelijke bijwerkingen (spijsverteringsproblemen, hyperpigmentatie van de huid).
GLP-1-receptoragonisten
GLP-1-receptoragonisten werken in op meerdere niveaus: ze vertragen de maaglediging, verhogen de insulinesecretie, verlagen de glucagonsecretie en oefenen invloed uit op de hypothalamus (toename van het verzadigingsgevoel en minder voedselinname). In Frankrijk zijn twee geneesmiddelen goedgekeurd voor de behandeling van obesitas vanaf de leeftijd van 12 jaar: liraglutide (wordt dagelijks toegediend) en semaglutide (wordt wekelijks toegediend). Klinische studies hebben aangetoond dat GLP-1-receptoragonisten het gewicht en de BMI significant verlagen in vergelijking met de placebo. Semaglutide blijkt effectiever te zijn dan liraglutide (daling van de BMI met 10-15% tegen 2-5% met liraglutide). Na stopzetting van de behandeling wordt vaak een reboundeffect waargenomen, waarbij het gewicht zelfs kan stijgen tot boven het initiële gewicht. Het voorschrijven van een GLP-1-receptoragonist moet kaderen in een totaalbeleid bestaande in niet-farmacologische maatregelen (evenwichtige voeding, lichaamsbeweging), educatie en psychologische begeleiding. Bij het starten van een GLP-1-receptoragonist moet je de dosering stapsgewijze verhogen om bijwerkingen, vooral gastro-intestinale bijwerkingen, te voorkomen.
Tot besluit, er bestaan nu doeltreffende geneesmiddelen voor de behandeling van complexe obesitas bij kinderen en adolescenten, maar die moeten kaderen in een gestructureerd zorgtraject met een multidisciplinaire follow-up (arts, psycholoog, diëtist, gepaste lichaamsbeweging).
