Schildklierlijden: alsmaar meer Belgen nemen levothyroxine in
Op het 35e jaarlijkse congres van de Belgian Endocrine Society (BES 2025), dat in oktober 2025 heeft plaatsgevonden in Terhulpen (België), werden twee aspecten van schildklierlijden belicht. Een presentatie ging over het voorschrijven van levothyroxine in België en een andere over een betere pathologisch-anatomische analyse van stalen van noduli afgenomen met een aspiratiebiopsie.
Meer voorschriften voor levothyroxine in samenhang met een bredere screening
Met hun studie hebben Kevin van Compernolle et coll. (Universitaire ziekenhuizen Leuven) (1) een antwoord willen geven op de volgende vragen: "Hoe verklaar je dat 5,85% van de bevolking in België, waar de ziekteverzekering verplicht is, in 2023 een voorschrift voor levothyroxine heeft gekregen (tegen 3-5% in de andere Europese landen)? en "Wijst dat cijfer op overdiagnostiek of overbehandeling?" Ze hebben daarvoor een retrospectieve analyse uitgevoerd van een cohorte (2003-2020) uitgaande van de samengevoegde gegevens van de grootste Belgische ziekteverzekering (die 42% van de Belgische bevolking dekt, dus ongeveer 4,5 miljoen mensen).
Het gebruik van levothyroxine is gestaag gestegen: van 2,59% in 2003 naar 5,29% in 2020. De gecorrigeerde incidentie (aantal nieuwe gevallen per jaar) is echter stabiel gebleven, circa 0,40% per jaar.
Bij de 80-plussers is de prevalentie gestegen van 5,36% in 2003 naar 11,63% in 2020, maar is de incidentie gedaald van 0,70% per jaar naar 0,53% per jaar (helling - 0,005; p = 0,046).
Bij de mensen die geen levothyroxine innamen, is het percentage mensen waarbij vaak het TSH-gehalte werd gemeten (minstens één keer per jaar), mettertijd gestaag gestegen van 26,05% naar 38,53%.
Het aantal mensen waarbij enkel de laagste beschikbare dosis, zijnde 25 µg, was voorgeschreven (bij het starten van de behandeling of later), is in de geanalyseerde populatie gestegen van 8,33% naar 19,83%. M.a.w. er worden alsmaar meer patiënten behandeld, maar voor een matige (niet-ernstige) hypothyroïdie. De incidentie van schildklierchirurgie is stabiel gebleven (circa 0,05%/jaar).
Bij de patiënten die sinds meer dan 2 jaar met levothyroxine werden behandeld, zijn later vaker antiaritmica (RR: 1,113; p = 0,0284) en botresorptieremmers (RR: 1,129; p = 0,0305) voorgeschreven dan bij de mensen die geen levothyroxine kregen. Maar bij die patiënten was het overlijdensrisico lager (RR 0,885; p = 0,0082). De auteurs merken ook op de patiënten die levothyroxine innamen, vaker een statine kregen (RR: 1,483; p < 0,0001) en vaker tegen griep werden gevaccineerd (RR: 1,273; p < 0,0001), en dat het aantal mensen dat meer dan 2 keer per jaar op spreekuur ging bij de huisarts, hoger was in de groep die levothyroxine kreeg (RR: 1,165; p < 0,0001). De enige schaduwzijde was dat bij 14,19% van de patiënten die de behandeling in 2018 waren gestart, de schildklierfunctie niet is gecontroleerd binnen twee jaar (in 2003 was dat ook al 16,5%).
Dat wijst erop dat de hogere prevalentie van gebruik van levothyroxine gedeeltelijk kan worden toegeschreven aan een sterkere opsporing (hoger aantal metingen van het TSH-gehalte) van subklinische hypothyroïdie (voorschrijven van een lagere dosering levothyroxine). De auteurs merken voorts op dat het TSH-gehalte beter zou moeten worden gecontroleerd na het starten van levothyroxine. Nu moet nog worden onderzocht waarom patiënten die levothyroxine innemen, vaker antiaritmica en botresorptieremmers gebruiken. Is dat toe te schrijven aan de hypothyroïdie dan wel aan andere factoren zoals een regelmatigere follow-up.
Het rendement van een naaldbiopsie verhogen
Een groot aantal naaldbiopsies van schildkliernoduli levert geen diagnose op (klasse I). Aurélien Schommers et coll. (CHU de Liège) (2) hebben een studie uitgevoerd om na te gaan of het mogelijk is de kwaliteit van die stalen te verbeteren door ze meteen ter plaatse te evalueren (ROSE, Rapid On-Site Evaluation). Ze hebben daarvoor een retrospectief onderzoek uitgevoerd van 297 aspiratiebiopsies uitgevoerd tussen 2017 en 2024: 69 mannen, 228 vrouwen, gemiddelde leeftijd respectievelijk 54 en 55 jaar. Bij 67 patiënten is de ROSE-techniek uitgevoerd, de anderen vormden de controlegroep.
Resultaat: in de ROSE-groep hebben 9 biopsies (13%) niet geleid tot een diagnose. In de controlegroep waren het er dat 118 (51%).
Volgens de auteurs ben je met die techniek minder vaak genoodzaakt een nieuwe biopsie uit te voeren van schildkliernoduli.
Bronnen:
- Van Compernolle K, Van den Bruel A, Laenen A et coll. Levothyroxine use in Belgium in 2003-2020: a longitudinal population-level registry-based cohort analysis. 35e Congrès annuel de la Belgian Endocrine Society (BES 2025), La Hulpe (Belgique), octobre 2025.
- Schommers A, Lang C , Potorac I et coll. The use of rapid on-site evaluation during thyroid fine needle aspiration might help improve samples representativity. 35e Congrès annuel de la Belgian Endocrine Society (BES 2025), La Hulpe (Belgique), octobre 2025.
