Casuïstiek: ziekte van Crohn, prikkelbaredarmsyndroom en chronische vermoeidheid

De ziekte van Crohn en het prikkelbaredarmsyndroom hebben enkele symptomen gemeen: diarree, opgeblazen gevoel, krampen, buikpijn en vermoeidheid. Bij de differentiële diagnose van ziekte van Crohn moet je dan ook denken aan een prikkelbaredarmsyndroom. Anderzijds ontwikkelt een derde van de patiënten met een ziekte van Crohn in remissie een prikkelbaredarmsyndroom. Als het syndroom niet wordt gediagnosticeerd en behandeld, kunnen functionele symptomen verschijnen zoals vermoeidheid en/of spierpijn. Het wordt aangenomen dat beide ziektes toe te schrijven zijn aan een ontregeling van de darm-breinas en de as tussen de microbiota, de darmen en de hersenen. Die assen vormen de fysiologische link tussen het CZS en het maag-darmkanaal.

Klinische casus

Een 64-jarige patiënt komt in 2002 op spreekuur wegens persisterende diarree, buikpijn, frequente hoofdpijn, rillingen, koude extremiteiten, insomnie en een algemene vermoeidheid. Voorgeschiedenis: emotioneel geladen kindertijd en een ziekte van Crohn in 1981 behandeld met een ileocaecale resectie die daarna in remissie is gegaan. Hij heeft chronische diarree tot 4 x/d, is vermagerd en erg moe, waardoor hij zijn studies heeft moeten staken. Het bloedbeeld en het CRP-gehalte zijn normaal. De behandeling bestaat in cholestyramine 6 g/d, loperamide 2 mg/d, probiotica (1,1 × 10¹⁰ UFC/capsule) 2 capsules/d (zelfmedicatie), cyanocobalamine 1000 µg im om de 6 maanden en ramipril 5 mg 1 x/d. In 2017 ontwikkelt hij naast de diarree ook verkoudheden zonder koorts, vermoeidheid, urgency en koude extremiteiten. In 2020 gaat hij vervroegd op pensioen, lichamelijk en geestelijk uitgeput.

Hij raadpleegt gastro-enterologen, internisten en psychiaters, die spreken van een door stress verzwakt immuunsysteem. Hij heeft nog altijd last van diarree, pijn, vermoeidheid en verwardheid. De ziekte van Crohn is nog altijd in remissie (CDAI-score 183). Er zijn geen aanwijzingen van voedselintolerantie. Uiteindelijk wordt een diagnose gesteld van prikkelbaredarmsyndroom met overwegend diarree (diagnostische Rome IV-criteria). Loperamide wordt vervangen door opiumtinctuur (perorale oplossing van watervrije morfine 10 mg/ml) en aangevuld met niet-farmacologische maatregelen (voeding, slaap …). Daarmee zijn de symptomen snel gaan verbeteren (minder diarree, minder pijn, minder vermoeidheid).

Een leven voor en een leven na

Deze casus illustreert de bidirectionele link tussen ziekte van Crohn, prikkelbaredarmsyndroom, chronischevermoeidheidssyndroom en fibromyalgie/somatoform pijnsyndroom. De patiënt heeft die link jarenlang niet opgemerkt. De gastro-enterologen hebben zich misschien wat te veel geconcentreerd op een endoscopie, terwijl specialisten inzake psychosomatische aandoeningen misschien hun twijfels hadden dat ze die patiënt zouden kunnen helpen. De organische ziekte, zijnde de ziekte van Crohn, is gevolgd door een prikkelbaredarmsyndroom ontstaan na een periode van intense psychische stress en daarna een pijnsyndroom. De symptomen zijn in dezelfde volgorde verdwenen. Deze casus illustreert ook het belang van een heldere communicatie met de patiënt. Vanuit zijn oogpunt heeft hij een leven gekend voor de diagnose van een ziekte met een slechte prognose door zijn toenmalige arts: "Ga studeren, ga op een stoel in de tuin zitten en vraag een vervroegd pensioen aan. U mag een heelkundige interventie om de twee jaar verwachten zolang u nog darmen hebt", en een ander leven na 40 jaar pijnlijke diarree. Na revalidatie heeft hij beslist karate te gaan doen om aan zijn lichaam te werken. Enkele jaren later heeft hij een doctoraat in de chemie behaald en veeleisende universitaire functies bekleed.

Bron:

Haedrich J, et al. Crohn's disease, irritable bowel syndrome, and chronic fatigue: the importance of communication and symptom management—a case report. J Med Case Reports 19, 9 (2025). https://doi.org/10.1186/s13256-024-05010-3