Heilzame effecten van melatonine bij nachtwerkers
Volgens een Canadese studie, die is gepubliceerd in het tijdschrift Occupational & Environmental Medicine, verbetert de inname van melatonine het vermogen tot DNA-herstel bij nachtwerkers. Het zou dus weleens kunnen dat melatonine een antitumorale werking heeft in die populatie, die vaker kanker blijkt te krijgen.
Nachtwerk correleert met een hoger risico op kanker, vooral borstkanker bij vrouwen en misschien ook prostaatkanker bij mannen. Mogelijke mechanismen zijn een abnormale secretie van melatonine, dat de circadiaanse ritmes regelt. Melatonine is een hormoon dat complexe effecten heeft, reactieve zuurstofspecies uitschakelt en antioxidatieve enzymen stimuleert (1).
In eerdere observatieonderzoeken heeft de groep van Parveen Bhatti van het Cancer Research Institute in Vancouver (British Columbia, Canada) aangetoond dat nachtwerkers minder 8-hydroxy-2′-desoxyguanosine (8-OH-dG) in de urine excreteren. 8-OH-dG ontstaat bij excisie van DNA dat beschadigd is door reactieve zuurstofspecies (2) (3). Dat fenomeen is enkel waargenomen tijdens nachtwerk en niet op rustdagen.
De Canadese groep heeft dan het effect van inname van melatonine op het DNA-herstel onderzocht. Ze hebben daarvoor een studie uitgevoerd bij 40 nachtwerkers, die merendeels werkzaam waren in de gezondheidszorg of de sociale sector (4). De proefpersonen werden dubbelblind gerandomiseerd naar melatonine 3 mg of een placebo gedurende vier weken. Ze moesten die tablet innemen als ze van het werk thuiskwamen, een uur voor het slapengaan overdag.
De urinaire excretie van 8-OH-dG was 80% hoger in de melatoninegroep dan in de placebogroep. Dat wees op een actiever DNA-herstel. Het verschil was net niet statistisch significant (95% betrouwbaarheidsinterval 1,0-3,20). Na de vier weken van de interventie werd geen significant verschil meer gezien.
Er was geen verschil in de incidentie van slaperigheid tussen de melatoninegroep en de placebogroep. Het aantal keren dat ze tijdens het slapen overdag wakker werden, was lager in de melatoninegroep. De slaaptijd in die groep was 20% korter, een onverwachte bevinding, maar dat verschil was niet statistisch significant.
Volgens de vorsers "wijst de studie erop dat inname van melatonine tijdens de slaap overdag de negatieve invloed van nachtwerk op het vermogen tot herstel van oxidatieve schade aan het DNA zou kunnen tegengaan." In verder onderzoek is vastgesteld dat "melatonine de expressie van genen stimuleert die coderen voor DNA-herstel via excisie van nucleotiden (Nucleotide Excision Repair), wat letsels van het type 8-OH-dG elimineert", voegen ze eraan toe.
Zoals al is vastgesteld in eerdere studies, verschilde de biologische beschikbaarheid van exogeen melatonine sterk van de ene persoon tot de andere. Na uitsluiting van de vijf proefpersonen van de melatoninegroep met een lage plasmaconcentratie van melatonine werd een sterker effect gemeten: stijging van de urinaire excretie van 8-OH-dG met 100% in vergelijking met de placebo. De eventuele heilzame effecten van melatoninesupplementen zouden dus kunnen verschillen van de ene persoon tot de andere.
Volgens de vorsers zijn grotere studies nodig om melatonine in verschillende doseringen te evalueren en om een verklaring te vinden voor de sterk wisselende biologische beschikbaarheid. Maar vooral moet de invloed van langdurige inname van melatonine worden onderzocht: "Nachtwerkers zouden melatonine waarschijnlijk gedurende vele jaren moeten innemen voor de eventuele preventieve effecten op kanker zich manifesteren."
Bronnen:
- Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging, Bonnefont-Rousselot, Toxicology. 2010 Nov 28;278(1):55-67. doi: 10.1016/j.tox.2010.04.008
- Oxidative DNA damage during sleep periods among nightshift workers, Bhatti et al., Occup Environ Med. 2016 Aug;73(8):537-44. doi: 10.1136/oemed-2016-103629
- Oxidative DNA damage during night shift work, Bhatti et al., Occup Environ Med. 2017 Sep;74(9):680-683. doi: 10.1136/oemed-2017-104414
- Melatonin supplementation and oxidative DNA damage repair capacity among night shift workers: a randomised placebo-controlled trial, Zanif et al., Occup Environ Med. 2025 Mar 4;82(1):1-6. doi: 10.1136/oemed-2024-109824
Oxidative DNA damage during sleep periods among nightshift workers
Oxidative DNA damage during night shift work
Melatonin supplementation and oxidative DNA damage repair capacity among night shift workers: a randomised placebo-controlled trial
