Prikkelbaredarmsyndroom: betere resultaten met een dieet

Studies hebben aangetoond dat de symptomen van een prikkelbaredarmsyndroom kunnen verminderen als je geen tarweproducten, peulvruchten, schaalvruchten en bepaalde soorten fruit en groenten meer eet en de meeste zuivelproducten mijdt. Volgens andere studies zal een aantal patiënten verbeteren met een koolhydraatarm dieet.

Dieet versus geneesmiddelen

Deze Zweedse monocentrische, gecontroleerde, gerandomiseerde, enkelblinde studie heeft de werkzaamheid van een restrictief dieet vergeleken met die van een optimale medische behandeling. De patiënten ouder dan 18 jaar met een matig ernstig tot ernstig prikkelbaredarmsyndroom volgens de Rome IV-criteria (IBS-SSS ≥ 175) die geen andere ernstige ziekte of voedselallergie vertoonden, werden in een 1-1-1-verhouding in drie behandelingsgroepen ingedeeld. 

• Een dieet met weinig oligo-, di- en monosachariden en fermenteerbare polyolen (FODMAP) samen met de klassieke voedingsadviezen die het NICE (Brits National Institute for Health and Clinical Excellence) aanraadt bij patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom (het LFTD-dieet) bestaande uit rijst, aardappelen, quinoa, brood zonder tarwe, zuivelproducten zonder lactose, vis, eieren, kip, rund, fruit en groenten.
• Een dieet met een optimale hoeveelheid vezels, weinig koolhydraten en veel eiwitten en vetten (verder koolhydraatarm dieet genoemd) op basis van varkensvlees, rundvlees, kip, vis, eieren, kaas, yoghurt, groenten, noten en bessen.
• Enkel een optimale medische behandeling gericht op het belangrijkste symptoom van het prikkelbaredarmsyndroom (bv. sterculiagom voor constipatie en loperamide voor diarree). 

De proefpersonen kregen geen informatie over de hun toegewezen voeding. Ze wisten wel welke medicatie ze kregen.

Na 4 weken werd het enkelblinde karakter van de studie opgeheven en werden de proefpersonen uitgenodigd dat dieet nog gedurende 6 maanden voort te zetten. De proefpersonen van de LFTD-groep kregen instructies over hoe ze opnieuw FODMAP's mochten gaan innemen, en de proefpersonen die medicatie kregen, kregen voedingsadviezen en werden uitgenodigd de medicatie verder in te nemen. 

Na 4 weken betere resultaten met een dieet

Tussen 2017 en 2021 zijn 304 patiënten gerandomiseerd. De analyse volgens het gewijzigde principe van intentie tot behandelen (d.w.z. analyse van alle patiënten die de interventie waren gestart) is uitgevoerd bij 297 patiënten: 96 patiënten die een LFTD volgden, 97 patiënten die een koolhydraatarm dieet volgden, en 101 patiënten die medicatie kregen. De gemiddelde leeftijd was 38 jaar (SD 13) en 82% waren vrouwen (n = 241).

Het primaire eindpunt was het responspercentage na 4 weken. Een respons werd gedefinieerd als een daling van de IBS-SSS met 50 punten of meer in vergelijking met de beginwaarde. De respons en de veiligheid werden geanalyseerd bij alle patiënten die de interventie waren gestart (mITT-populatie).

Na 4 weken bedroeg het responspercentage 76% (73/96) in de LFTD-groep, 71% (n = 69) in de groep die een koolhydraatarm dieet volgde, en 58% (n = 59) in de groep die een optimale medische behandeling kreeg. Er was een significant verschil in het voordeel van de groepen die een dieet volgden (p = 0,023). 

De meeste proefpersonen hebben de 4 weken durende interventie voltooid: 95% van de patiënten in de LFTD-groep en de groep die een koolhydraatarm dieet volgde, en 90% van de patiënten in de medisch behandelde groep. Twee personen in elke dieetgroep hebben aangegeven dat ze hun dieet hadden stopgezet wegens bijwerkingen. 5 (5%) van de 91 patiënten van de groep die een optimale medische behandeling kreeg, hebben de behandeling voortijdig stopgezet wegens bijwerkingen. Er is geen enkele ernstige bijwerking als gevolg van de behandeling gerapporteerd.

Eenvoudige therapeutische sporen

De symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom verminderden zowel met een dieet als met een optimale medische behandeling gedurende 4 weken, maar het effect was groter in de twee dieetgroepen. Een dieet kan dan ook worden gezien als een eerstelijnstherapie bij patiënten met een prikkelbaredarmsyndroom. Verder onderzoek is wenselijk om te kunnen komen tot een behandeling op maat.

Bron: