Perifeer arterieel vaatlijden: rookstop haalbaar met intensieve begeleiding
Roken is een belangrijke risicofactor voor perifeer arterieel vaatlijden (PAV). Rookstop is dan ook aangewezen, eveneens om het risico van verwikkelingen na operatief ingrijpen te verminderen. Qua rookstopmethodes, en factoren die een positieve dan wel negatieve impact op rookstop hebben, is er eigenlijk niet zo veel verschil met deze bij de algemene bevolking. Nochtans waren de Franse auteurs van deze studie op zoek naar mogelijke verschillen.
De demografische vergrijzing in Europa doet de prevalentie van PAV stijgen. Roken is een sterke, onafhankelijke en aanpasbare risicofactor voor PAV en een systemische review wees uit dat in de helft van de gevallen van PAV er een verband is met roken. Maar ook na perifere revascularisatie en waarbij de patiënt blijft roken, is er een hoger risico op transplantaatfalen, waarvan 57% van dat falen op rekening van het roken mag worden toegeschreven.
Daarom is rookstop nog steeds de meest effectieve maatregel om PAV en de complicaties ervan te voorkomen. Maar net als bij specifieke patiëntengroepen ontbreekt het aan studies die zorgverstrekkers methodes aanreiken om patiënten met PAV aan te moedigen te stoppen met roken. Amerikaanse richtlijnen voor rookstop bij PAV houden het bij dezelfde aanbevelingen voor rokers zonder PAV: nicotinesubstitutie, varenicline, bupropion, cognitieve therapie (en in combinatie met farmacotherapie). De onderzoekers van deze Franse studie waren geïnteresseerd in het profiel van patiënten met PAV die rookstophulp wilden inroepen bij gespecialiseerde Franse gezondheidsdiensten voor rookstop.
In de eerste plaats waren het vooral mannen (76%) met PAV die wilden stoppen, met een mediane leeftijd van 57 jaar (SD, ± 9). Bijna de helft rookte meer dan 20 sigaretten per dag (48%), 65% had een hoge nicotineafhankelijkheid en 30% had nog nooit eerder een rookstoppoging ondernomen. En van de 3.656 rokers met PAV bereikte 46% een rookvrije periode van minstens een maand, bevestigd door een koolmonoxidetest. Volgende factoren bevorderden een rookstop: een eerdere rookstoppoging, een hoog vertrouwen in de positieve gevolgen van rookstop, een toenemend aantal follow-upconsultaties (74% bij zeven of meer vervolgafspraken) en het voorschrijven van nicotinepleisters (eventueel in combinatie met orale vormen) en/of varenicline bij de eerste consultatie. Uiteraard waren er eveneens factoren met een eerder negatieve impact: diabetes, gebruik van antidepressiva, werkloosheid, matige tot hoge nicotineafhankelijkheid, cannabisgebruik in de voorgaande 30 dagen (slechts een derde bereikte onthouding) en uitsluitend orale vormen van nicotinesubstitutie. Al bij al waren er eigenlijk niet veel verschillen in de factoren die een rookstop bevorderden als deze die eerder een belemmering waren, tussen de algemene bevolking en PAV-patiënten, aldus de auteurs. Doorverwijzing voor rookstop was belangrijk, maar we lazen ook in deze studie "dat zorgverstrekkers onvoldoende betrokken zijn bij strategieën om met roken te stoppen, deels vanwege een gebrek aan tijd aan middelen".
Een gekend praktisch probleem dat veel zorgverleners aanhalen wanneer men peilt naar de drempels bij hen om rookstopadvies aan te bieden. Nog naar de praktijk toe bevestigden de bevindingen dat rookstop bij PAV-patiënten haalbaar is met een intensieve en aangepaste behandeling. Het voorschrijven van farmacotherapie in combinatie met vervolgafspraken verlengde de rookstopperiode. Die eerste gesprekken zouden eigenlijk al het best kunnen plaatsvinden tijdens een hospitalisatie. Hier is een doorverwijzingsrol weggelegd voor de vaatchirurgen. En tot slot, zoals wel vaker met dit soort studies, riepen de auteurs zorgverleners niet alleen op om nog meer door te verwijzen, maar ook om zelf nog meer opleiding te volgen rond rookstopadvies.
Bron:
Factors associated with smoking cessation in patients with peripheral arterial disease consulting French cessation services. J Vasc Surg. 2025 Aug;82(2):605-616.e2. doi: 10.1016/j.jvs.2025.03.002.
