Instabiliteit van somatische microsatellieten en endometriumkanker
Opsporing van microsatellietinstabiliteit is belangrijk bij de diagnose en de behandeling van endometriumkanker. Een overzicht.
Invloed van instabiliteit van somatische microsatellieten op de behandeling van endometriumkanker
Opsporing van instabiliteit van somatische microsatellieten bij endometriumkanker is belangrijk om drie redenen: je kan er een lynchsyndroom (hereditair syndroom dat predisponeert tot kanker) mee diagnosticeren, je kan er de tumor mee classificeren en dat heeft een prognostische en therapeutische waarde.1
Syndroom van Lynch
Circa 30% van de endometriumkankers vertoont een dMMR/MSI. In 75% van de gevallen gaat het om sporadische mutaties. 2-5% van de vrouwen vertoont een onderliggend hereditair syndroom, het lynchsyndroom (autosomaal dominante hereditaire aanleg tot o.a. endometriumkanker). Vrouwen met een lynchsyndroom dragen een constitutionele mutatie van één allel van een gen van het MMR-systeem. Het betreft hoofdzakelijk de genen MSH2, MLH1, MSH6 en uitzonderlijk PMS2. Als er een somatische mutatie optreedt in het andere allel, kan een tumor ontstaan. Die vrouwen ontwikkelen op jonge leeftijd (voor de leeftijd van 50, 60 jaar) tumoren op verschillende plaatsen (endometrium, colon, maag, ovarium, galwegen, urinewegen, pancreas ...). Dat syndroom komt ook voor bij mannen.1,2
Moleculaire classificatie om de prognose van endometriumkanker te evalueren
Sinds de jaren tachtig onderscheiden we twee anatomisch-klinische vormen van endometriumkanker. De prognose verschilt naargelang van het type:
- type I-endometriumkanker, de frequentste (80%), hormoondependent, endometrioïd of mucineus histologisch type, goede prognose (vijfjaarsoverleving 80%)
- type II-endometriumkanker, niet-hormoondependent, sereus type, heldere cellen of carcinosarcoom, slechte prognose (vijfjaarsoverleving 40%).
Sinds het midden van de jaren 2010 beschrijft The Cancer Genome Atlas (TCGA) vier grote moleculaire subgroepen bij endometriumkanker: een "sterk gemuteerde" groep met mutatie van het polymerase epsilon (POLE, zeer goede prognose); een "sterk gemuteerde" groep met MSI; een groep met een "laag aantal kopieën" (of NSMP, non specific molecular profile) en een groep met een "hoog aantal kopieën" met een abnormaal p53-gen (slechte prognose).
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft die moleculaire subgroepen overgenomen in haar laatste versie van de classificatie van endometriumkanker. De European Society of Gynaecological Oncology (ESGO), de European Society for Radiotherapy and Oncology (ESTRO) en de European Society of Pathology (ESP) hebben er in 2021 moleculaire gegevens aan toegevoegd teneinde risicopatiënten zo goed mogelijk te kunnen behandelen.1,2
Invloed van microsatellietinstabiliteit op de behandeling
Endometriumkanker wordt vooral behandeld met chirurgie al dan niet in combinatie met vaginale brachytherapie, externe radiotherapie, hormoontherapie of chemotherapie naargelang van de pathologisch-anatomische en moleculaire criteria.3 Nu wordt ook rekening gehouden met de MMR-toestand van de tumor en wordt de behandeling van endometriumkanker dienovereenkomstig aangepast. Tumoren met een hoog risico op dMMR/MSI reageren niet goed op een adjuvante chemotherapie (geen toename van de recidiefvrije overleving). Een recidief van of een gevorderde endometriumkanker kunnen worden behandeld met immunotherapie: checkpointremmers (PD-1- en PD-L1-antagonisten) stimuleren de respons van het immuunsysteem tegen de kankercellen. Enkel tumoren met dMMR/MSI komen in aanmerking voor die behandeling. En om die tumoren te diagnosticeren, moet je de twee technieken (MMR-IHC en MSI-test) uitvoeren.
Bronnen:
- Corr B, Erickson B, Barber E et coll. Advances in the management of endometrial cancer. BMJ. 2025 Mar 5:388:e080978. doi: 10.1136/bmj-2024-080978.
- Jo A, Shoji T, Otsuka H et coll. Treatment strategies for advanced and recurrent endometrial cancer using immune checkpoint inhibitors. Int J Clin Oncol. 2025 Feb;30(2):229-240. doi: 10.1007/s10147-024-02689-8.
- Powell M, Bjorge L, Willmott L et coll. Overall survival in patients with endometrial cancer treated with dostarlimab plus carboplatin-paclitaxel in the randomized ENGOT-EN6/GOG-3031/RUBY trial. Ann Oncol. 2024 Aug;35(8):728-738. doi: 10.1016/j.annonc.2024.05.546.
Treatment strategies for advanced and recurrent endometrial cancer using immune checkpoint inhibitors
Overall survival in patients with endometrial cancer treated with dostarlimab plus carboplatin–paclitaxel in the randomized ENGOT-EN6/GOG-3031/RUBY trial
