Depressieve symptomen en overgewicht of obesitas: een werkelijkheid waar rekening mee moet worden gehouden
Recentelijk hebben Duitse vorsers de prevalentie van depressieve symptomen bij 40-plussers met overgewicht of obesitas onderzocht. Hun bevindingen zijn verontrustend, wat toe te schrijven is aan verschillende factoren, die bovendien elkaar wederzijds beïnvloeden. Gezien de gestage stijging van de prevalentie van overgewicht en obesitas wordt het stilaan uiterst belangrijk stelselmatig rekening te houden met aspecten van mentaal welzijn.(1)
Een groep vorsers uit Leipzig (Duitsland) heeft de prevalentie van depressieve symptomen gemeten bij volwassenen die te veel wogen of zwaarlijvig waren en die niet op zoek waren naar een behandeling voor dergelijke symptomen, teneinde vertekenende factoren, correlaties of interacties te achterhalen. De studie is in juli 2025 gepubliceerd in Journal of Affective Disorders.
Ze herinneren er eerst aan dat de prevalentie van obesitas wereldwijd sterk is gestegen en in dat verband halen ze ook Duitse cijfers aan. De GEDA-studie (Gesundheit in Deutschland aktuell) 2019-2020 leert dat meer dan de helft van de volwassenen in Duitsland te veel weegt of zwaarlijvig is. De prevalentie van overgewicht en obesitas stijgt gestaag. Op dit ogenblik weegt 34,5% van de volwassenen (41,3% van de mannen en 27,6% van de vrouwen) te veel en is bijna 20% (19,1% van de mannen en 19% van de vrouwen) zwaarlijvig.
Ze vestigen ook de aandacht op het bidirectionele karakter van de relatie tussen depressieve stoornissen en obesitas: depressieve stoornissen verhogen het risico op obesitas en vice versa. Eerdere studies hebben aangetoond dat obesitas en depressie enkele mechanismen gemeen hebben (hypothalamus-hypofyse-bijnieras en dysbiose van het intestinale microbioom).
Voor hun studie zijn ze uitgegaan van de gegevens van de LIFE-Adult-Study-studie (Leipzig Research Centre for Civilization Diseases Adult Study),2 een groot epidemiologisch project, dat in 2011 is opgestart. De vorsers hebben de gegevens geëxtraheerd van de deelnemers van wie volledige informatie over de sociaaleconomische toestand, het mentale welzijn en de gezondheid bekend waren. In het totaal ging het om 6200 volwassenen van 40-80 jaar (van wie 49,2% vrouwen). De gemiddelde leeftijd was 54,7 jaar en de gemiddelde BMI 27,3 kg/m2.
De deelnemers werden naargelang van de BMI (WGO-classificatie) in 3 groepen ingedeeld: volwassenen zonder overgewicht of obesitas (n = 2136; BMI ≤ 24,9 kg/m²), volwassenen met overgewicht (n = 2520; BMI 25,0-29,9 kg/m²) en zwaarlijvige volwassenen (n = 1544; BMI ≥ 30,0 kg/m²).
De BMI lag tussen 18,5 en 57,3 kg/m². 40,4% van de deelnemers woog te veel en 23,8% was zwaarlijvig.
Vooral vrouwen en de leeftijdsgroep van 40-59
Aan de deelnemers werd gevraagd of ze de laatste 7 dagen depressieve symptomen hadden gekend. 5,8% van de mensen zonder overgewicht of obesitas (95% BI: 4,9 -6.9, n = 124), 5,5% van de mensen met overgewicht (95% BI: 4,7-6,5, n = 138) en 7,3% van de zwaarlijvige mensen (95% BI: 6,0-8,7, n = 110) hebben daar met ja op geantwoord.
De prevalentie en de ernst van de depressieve symptomen werden gemeten met de CES-D (Center for Epidemiologic Studies Depression Scale), een vragenlijst met 20 rubrieken (score: 0-60; afkapwaarde ≥ 23 = depressieve symptomen).
De vorsers hebben ook een hogere prevalentie van depressieve symptomen vastgesteld bij vrouwen met overgewicht dan bij mannen met overgewicht en bij zwaarlijvige vrouwen dan bij zwaarlijvige mannen. Ze hebben ook verschillen volgens de leeftijdsgroep opgemerkt: mannen en vrouwen met overgewicht of obesitas in de leeftijdsgroep van 40-59 jaar vertoonden meer depressieve symptomen dan mannen en vrouwen in de leeftijdsgroep van 60-80 jaar.
De auteurs benadrukken het risico van een vicieuze cirkel (depressief want te hoog gewicht, en te hoog gewicht wegens depressief) en de negatieve impact daarvan op de gezondheid, het effect van de behandeling, het welzijn en de levenskwaliteit. Ze pleiten dan ook voor een betere evaluatie van depressieve symptomen in geval van overgewicht of obesitas.
Bronnen:
- Franziska Ulrike Jung, Franziska Bleck, Alexander Pabst, et coll. Depressive symptoms in individuals with overweight and obesity. Results from the LIFE-adult-study, Journal of Affective Disorders, Volume 390, 2025. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.119792
- Engel C, Wirkner K, Zeynalova S, et coll. LIFE-Adult-Study working group. Cohort Profile: The LIFE-Adult-Study. Int J Epidemiol. 2023 Feb 8. https://doi.org/10.1093/ije/dyac114
Cohort Profile: The LIFE-Adult-Study
