Astma: dosisaerosols zijn zware klimaatbelasters
In de Verenigde Staten komt het gebruik van dosisaerosols bij astma en chronisch obstructieve longziekte (COPD) qua uitstoot van broeikasgassen overeen met het elektriciteitsverbruik van 470.000 huishoudens, zo blijkt uit een studie in het Journal of the American Medical Association (JAMA). Volgens de onderzoekers moet ook de zorg voor deze aandoeningen een ecologische transitie doormaken.
Er bestaan drie types inhalatoren: drukhoudende dosisaerosols (sprays), droogpoederinhalatoren en vernevelaars. Ze zijn niet gelijkwaardig voor het milieu: als drijfgas bevatten de dosisaerosols hydrofluorkoolwaterstoffen (HFK's), krachtige broeikasgassen.
Begin jaren 2010 vervingen HFK's de nog schadelijkere chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK's), die de internationale gemeenschap sinds het Montrealprotocol van 1987 geleidelijk uitfaseert. Ook HFK's staan onder druk: het Akkoord van Kigali (2016) voorziet een daling van hun gebruik met 85% tegen 2036, met het oog op uiteindelijke eliminatie.
In hun studie tonen William Feldman, pneumoloog aan de David Geffen School of Medicine (University of California, Los Angeles), en collega's de omvang van deze vervuiling aan (1). Het team voerde de tot nu toe meest volledige evaluatie uit van de Amerikaanse emissies die samenhangen met de behandeling van patiënten met astma of COPD. Zij baseerden zich op verkoopcijfers van 2014-2024 en op de uitstoot per type toestel (aanwezigheid van HFK's, emissies over de levenscyclus). Gemiddeld stoot een dosisaerosol het equivalent van 22,1 kilogram CO2 uit (kgCO2e), tegenover 0,82 kgCO2e voor een droogpoederinhalator en 0,78 kgCO2e voor een vernevelaar.
Tussen 2014 en 2024 bestond 70% van de in de VS verkochte inhalatoren uit dosisaerosols, 26% uit droogpoederinhalatoren en 4% uit vernevelaars. Over die tien jaar bedroeg de totale uitstoot 24,9 MTCO2e, waarvan 98% toe te schrijven was aan dosisaerosols. De jaarlijkse emissies stegen met 24% tot 2,3 MTCO2e/jaar in 2024.
Volgens de onderzoekers komt dat overeen met het elektriciteitsverbruik van 470.000 huishoudens of met 530.000 voertuigen die op aardgas rijden. Als dosisaerosols zouden worden vervangen door inhalatoren zonder drijfgas, zouden de emissies over 2014-2024 met 92% dalen, tot 2,1 MTCO2e in plaats van 24,9 MTCO2e.
"Deze studie benadrukt de milieu-impact van inhalatoren en toont tegelijk kansen voor verandering", aldus de onderzoekers. "Meer voorschriften voor andere toestellen, zoals droogpoederinhalatoren en vernevelaars, kunnen de uitstoot aanzienlijk verminderen." Het gebruik van sprays blijft aangewezen bij sommige patiënten (jonge kinderen, ouderen met beperkte ademcapaciteit), maar veel andere landen hanteren sterk afwijkende voorschrijfpatronen, "zonder bijzonder klinisch effect op populatieniveau."
In 2023 werd op het jaarcongres van de American Thoracic Society (ATS) een analyse per land voorgesteld (2). Volgens de cijfers voor 2021 onderscheidt Zweden, pionier in milieuevaluatie van geneesmiddelen, zich in Europa met slechts 24,6% dosisaerosols. België noteert 62,9% dosisaerosols, 34,7% droogpoederinhalatoren en 2,3% vernevelaars, beter dan Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, waar het aandeel sprays respectievelijk 73,3% en 86,5% bedraagt.
Toch is Europa niet deugdzamer dan de VS. In een recente studie in tien Europese landen steeg de verkoop van sprays tussen 2011 en 2021 met 16%, terwijl die van droogpoederinhalatoren met 2,6% daalde, wat leidde tot een stijging van de jaarlijkse emissies met 15,5% (3).
Bronnen:
- Inhaler-related greenhouse gas emissions in the US: a serial cross-sectional analysis, Feldman et al., JAMA. 2025 Oct 6:e2516524. doi: 10.1001/jama.2025.16524
- An assessment of pressurized metered-dose inhaler use in countries in Europe and the rest of the world, Bell et al., American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 2023;207:A6315
- Trends in inhaler use and associated carbon footprint: a sales data-based study in Europe, Vartiainen et al., BMJ Open Respir Res. 2025 Sep 1;12(1):e002424. doi: 10.1136/bmjresp-2024-002424
An Assessment of Pressurized Metered-dose Inhaler Use in Countries in Europe and the Rest of the World
Trends in inhaler use and associated carbon footprint: a sales data-based study in Europe
