Type 5-diabetes: diabetes door ondervoeding
De onderzoeken van de laatste jaren en consensusverklaringen van experts hebben ons een betere kijk gegeven op een atypische vorm van diabetes, die wordt veroorzaakt door chronische ondervoeding. Die diabetes komt vooral voor in landen met een laag of intermediair inkomen, vooral in Zuidoost-Azië en Sub-Saharaans Afrika, en wordt nu type 5-diabetes genoemd.
Dat de benaming diabetes door ondervoeding veranderd is in type 5-diabetes, is niet louter een kwestie van terminologie, maar vloeit voort uit een officiële erkenning van die atypische vorm van diabetes. In een consensusverklaring, die experts in januari 2025 in Vellora (India) hebben gepresenteerd, wordt officieel gesproken van type 5-diabetes. De Internationale Diabetesfederatie heeft die term in april 2025 tijdens haar jaarlijkse congres overgenomen.1,2 In een artikel dat in oktober 2025 is gepubliceerd in The Lancet Global Health, komen de auteurs terug op die nieuwe benaming.3 In mei 2025 heeft de Internationale Diabetesfederatie een nieuwe werkgroep voor type 5-diabetes gelanceerd, die meer kennis moet vergaren en nieuw onderzoek moet stimuleren (fenotypes, pathofysiologie, behandeling).
De officiële erkenning van type 5-diabetes is het orgelpunt van een lange weg. In 1985 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie al gesproken van Malnutrition-related Diabetes Mellitus (MRDM), maar die benaming werd in 1999 teruggetrokken bij gebrek aan duidelijke consensus over de diagnostische criteria en het verdere onderzoek ad hoc.
De eerste vermelding van wat nu type 5-diabetes wordt genoemd, dateert van 1955 in een publicatie van P. Hugh-Jones et coll. in The Lancet.4 De vorsers beschrijven in dat artikel dat ze in Jamaica "ongewone" gevallen van diabetes hebben gezien die niet overeenstemmen met de bestaande categorieën. Die jonge patiënten reageerden anders op insuline dan wat gewoonlijk wordt gezien bij type 1-diabetes, en bij hen was er geen probleem van rijke of te rijke voeding, maar veeleer van ondervoeding.
De recentere studies van een internationale groep (Verenigde Staten, India, Rwanda) onder de leiding van dr. Meredith Hawkins, hebben de zaken echt in een stroomversnelling gebracht.5
In een publicatie in juni 2022 in Diabetes Care, beschrijven ze een vorm van diabetes die in landen met een laag of een intermediair inkomen werd gezien bij patiënten met een lage body mass index (BMI < 19 kg/m²), die specifieke metabole kenmerken vertoonden, die wezen op een apart type diabetes.
Het betrof sociaaleconomisch achtergestelde jongvolwassenen (19-45 jaar) in het zuiden van India met een lage BMI (≤ 19,5 kg/m²), die dus een diabetes met een lage BMI hadden. Na uitsluiting door immunogenetisch onderzoek van alle andere vormen van diabetes hebben ze die patiënten vergeleken met een gematchte controlegroep (een groep met type 1-diabetes, een groep met type 2-diabetes en een groep zonder diabetes). Een intelligente werkwijze. Zo hebben de vorsers een specifiek profiel gedetecteerd, dat de baan heeft geëffend voor een consensus van experts in 2025.
20 tot 25 miljoen gevallen van type 5-diabetes in de wereld
(voorlopige raming)
Type 5-diabetes is lang verward met type 1-diabetes of type 2-diabetes, hoewel die vorm toch een aantal specifieke kenmerken vertoont. Er is geen sprake van insulineresistentie zoals bij type 2-diabetes noch van auto-immuniteit tegen de pancreas zoals bij type 1-diabetes. De pancreas blijkt niet in staat te zijn voldoende insuline te produceren en dat is te wijten aan een onvoldoende ontwikkeling van pancreasweefsel.
Type 5-diabetes wordt veroorzaakt door een langdurige ondervoeding (tijdens de eerste kinderjaren, de kindertijd, de adolescentie), waarbij voedingstekorten van de moeder, frequente infecties en chronische voedselonzekerheid meespelen.
Eerst moet je de juiste diagnose stellen (toediening van insuline kan fataal zijn) en vervolgens moet je de chronische ondervoeding corrigeren.
Figuur uit de studie. (3)
Bronnen:
- Fédération internationale du Diabète-International Diabetes Federation (FID-IFD), Dossier diabète de type 5. 2025. https://idf.org/fr/about-diabetes/types-of-diabetes/type-5-diabetes/
- Justine Evans, The long overdue classification of type 5 diabetes, Fédération internationale du Diabète-International Diabetes Federation (FID-IFD), mai 2025. https://diabetesvoice.org/en/caring-for-diabetes/the-long-overdue-classification-of-type-5-diabetes/
- Pradnyashree Wadivkar, et coll. Classifying a distinct form of diabetes in lean individuals with a history of undernutrition: an international consensus statement, The Lancet Global Health, Volume 13, Issue 10, 2025, https://doi.org/10.1016/S2214-109X(25)00263-3
- P. Hugh-Jones, DIABETES IN JAMAICA, The Lancet, Volume 266, Issue 6896, 1955, Pages 891-897. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(55)92530-7
- Lontchi-Yimagou E, Dasgupta R, Anoop S, Kehlenbrink S, et coll. An Atypical Form of Diabetes Among Individuals With Low BMI. Diabetes Care. 2022 Jun 2 https://doi.org/10.2337/dc21-1957
The long overdue classification of type 5 diabetes
Classifying a distinct form of diabetes in lean individuals with a history of undernutrition: an international consensus statement
Diabetes in Jamaica
An Atypical Form of Diabetes Among Individuals With Low BMI
