Meer aandacht besteden aan vermoeidheid bij axSpA
Vermoeidheid is een van de frequentste symptomen bij patiënten met een axSpA. Anderzijds is vermoeidheid minder goed te vatten dan andere somatische verschijnselen van axSpA. De vermoeidheid blijft daardoor wat onder de radar ondanks de negatieve invloed ervan op de levenskwaliteit. Meerdere Britse studies reiken meer informatie aan en leren hoe je de vermoeidheid beter kunt meten en objectiveren en hoe je die bij patiënten met een axSpA beter kunt behandelen.(1),(3)
Een eerste studie is die van een groep vorsers hoofdzakelijk van de University of Warwick (Coventry, Verenigd Koninkrijk) die in april 2025 is gepubliceerd in Rheumatology.1 Ze stellen vast dat axSpA gekenmerkt wordt door vier factoren, die alle negatieve invloed hebben op de levenskwaliteit van de patiënten, namelijk pijn, stijfheid, slaapproblemen (versnipperde slaap) en vermoeidheid, en dat er maar weinig middelen zijn om een aantal van die elementen te meten. De WASTEd (Warwick Axial Spondyloarthritis faTigue and Energy questionnaire) is een PROM, die recentelijk is ontwikkeld in samenwerking met patiënten met een axiale spondyloartritis (axSpA). De vorsers hebben de geldigheid en het nut van de elektronische versie ervan onderzocht.
De WASTEd-vragenlijst, die in april 2022 is gepubliceerd in Rheumatology Advances in Practice (Rheumap),2 is gedeeltelijk van de hand van diezelfde groep vorsers van de University of Warwick.
Het was de bedoeling om samen met patiënten een PROM (door de patiënten zelf gerapporteerde uitkomstmaat) op te stellen om de vermoeidheid en het energieniveau bij patiënten met een axSpA te meten. In verschillende fasen is dan een vragenlijst met 30 rubrieken opgesteld, waarvan vier domeinen met betrekking tot de vermoeidheid bij axSpA. Een van de interessante punten van de WASTEd is dat ze niet enkel de ernst van de vermoeidheid beoordeelt, maar ook aspecten bekijkt zoals de frequentie van de symptomen, het energieniveau en het zelfmanagement van de patiënten.
Figuur uit de studie.2 Hier in groot formaat. Schema van de WASTEd-vragenlijst voor evaluatie van de vermoeidheid bij axSpA
De studie die in 2025 is gepubliceerd, heeft een (korte) elektronische versie van die vragenlijst ontwikkeld en verwerkt en heeft de waarde ervan onderzocht via kwalitatieve gesprekken met patiënten en klinische evaluaties. De patiënten uit 8 centra voor reumatologie in het Verenigd Koninkrijk hebben op 3 tijdstippen (bij inclusie, na 2 weken en na 3 maanden) meerdere vragenlijsten online ingevuld: WASTEd, BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index) en FACIT-F (Functional Assessment of Chronic Illness Therapy - Fatigue).
Tijdens de eerste fase (gesprekken) kon het aantal rubrieken in de korte versie worden verlaagd van 18 naar 14, werd een extra optie toegevoegd aan het antwoord (5 in plaats van 4) en werd de lay-out verbeterd.
De WASTEd is een goede tool gebleken, die soms gevoeliger is dan de FACIT-F, is doenbaar in de klinische praktijkvoering en is vlot toegankelijk voor de patiënten.
Meerdere van die vorsers van de University of Warwick hebben eveneens in april 2025 in Rheumatology een studie gepubliceerd, waarin ze de vermoeidheid en de stemmingsschommelingen bij patiënten met een axSpA hebben onderzocht.3
Ze stellen immers vast dat axSpA, een progressieve, invaliderende ziekte die levenslang aanhoudt, sterke invloed heeft op de levenskwaliteit van de patiënten. Ze hebben hun studie uitgevoerd om daar een betere kijk op te krijgen en om eventuele verschillen in prevalentie van psychische problemen en vermoeidheid tussen subgroepen van patiënten op te sporen.
De studie bevestigt dat vermoeidheid en stemmingsveranderingen invloed hebben op de beleving en het dagelijkse leven van de patiënten en dat er verschillen zijn tussen clusters. De auteurs concluderen dat het bij de behandeling belangrijk is rekening te houden met de vermoeidheid en de psychische comorbiditeit. De behandeling moet immers niet alleen tot doel hebben de ziekteactiviteit te beteugelen, maar moet ook streven naar een betere levenskwaliteit.
Bronnen:
- James A Prior, Helen Parsons, Gulshan Tajuria, et coll. Measuring fatigue in axial spondyloarthritis: refinement and evaluation of the electronic version of the Warwick Axial Spondyloarthritis Fatigue and Energy questionnaire, Rheumatology, Volume 64, Issue Supplement_3, April 2025, keaf142.018, https://doi.org/10.1093/rheumatology/keaf142.018
- Pearson NA, Tutton E, Martindale J, et coll. Development of the Warwick Axial Spondyloarthritis faTigue and Energy questionnaire (WASTEd)-a new patient-reported outcome measure. Rheumatol Adv Pract. 2022 Apr 4. https://doi.org/10.1093/rap/rkac027
- Jenna Le Brun Powell, Helen Parsons, Jake Grange, et coll. Fatigue and mood disturbance in axial spondyloarthritis: identifying distinct patient clusters from a UK dataset, Rheumatology, Volume 64, Issue Supplement_3, April 2025, keaf142.218, https://doi.org/10.1093/rheumatology/keaf142.218
Development of the Warwick Axial Spondyloarthritis faTigue and Energy questionnaire (WASTEd)—a new patient-reported outcome measure
P181 Fatigue and mood disturbance in axial spondyloarthritis: identifying distinct patient clusters from a UK dataset
