Hypercalciëmie bij kinderen: de goede reflexen in een noodsituatie
Het is niet altijd eenvoudig de juiste beslissingen te nemen in een noodgeval, en zeker als het gaat om weinig frequente aandoeningen zoals afwijkingen van het calcium-fosformetabolisme bij kinderen. Het is dan ook raadzaam schema’s te gebruiken met het oog op een gestandaardiseerde, gevalideerde behandeling aangepast aan de urgentie. Tegen die achtergrond heeft OSCAR in samenwerking met het Centre de Référence des Maladies Rares du Métabolisme du Calcium chez l’Enfant schema’s opgesteld voor de behandeling van afwijkingen van het serumcalcium. Die schema’s zullen binnenkort online worden geplaatst. Dr. Cyril Amouroux (CHU de Montpellier) heeft het urgentieschema voor hypercalciëmie bij kinderen in avant-première gepresenteerd op de 14e Rencontres van de SFEDP.
De diagnose van hypercalciëmie stellen en de ernst ervan ramen
Het geïoniseerde serumcalcium is de biologisch actieve fractie van calcium. Meting van het geïoniseerd serumcalcium is dan ook een betrouwbare maat van de reële calciumstatus van een patiënt. Hypercalciëmie wordt gedefinieerd als een geïoniseerd calcium hoger dan 1,4 mmol/l.
De symptomatologie is weinig specifiek en hangt af van de ernst, de snelheid van optreden en de duur van de hypercalciëmie. Hypercalciëmie kan neurologische (asthenie, verminderde waakzaamheid, gedragsstoornissen, slaapproblemen, hypotonie), gastro-intestinale (braken, buikpijn), nier- (polyurie, polydipsie, hematurie, stenen, uitdroging) en hartproblemen (bradycardie, hypertensie) veroorzaken. Een ernstige hypercalciëmie kan een hypovolemische shock en suggestieve elektrocardiografische afwijkingen (ST-segmentelevatie complex naar boven toe en een verkort QT-interval) veroorzaken.
Een uitgebreid laboratoriumonderzoek
Je moet bloed- en urinestalen afnemen om de oorzaak van de hypercalciëmie te achterhalen en de weerslag ervan te ramen: geïoniseerd en totaal calciumgehalte, fosfaat, magnesium, totale alkalische fosfatase, telling van het aantal bloedcellen en formule, ionogram (Na, K, bicarbonaat), creatinine, PTH, 25-OH-vitamine D en 1-25-(OH)2-vitamine D, calciurie en urinaire calcium-creatinineverhouding.
De behandeling verschilt naargelang van de urgentie
In geval van een matige hypercalciëmie zonder symptomen is een ziekenhuisopname niet nodig en volstaan eenvoudige maatregelen: vitamine D-supplementen stopzetten, geneesmiddelen die het serumcalcium kunnen verhogen, stopzetten, veel drinken. Het is niet raadzaam gewone melk te vervangen door calciumarme melk.
In geval van een ernstige (serumcalcium > 3,5 mmol/l) of symptomatische hypercalciëmie moet de patiënt in het ziekenhuis worden opgenomen voor monitoring. De behandeling bestaat in intraveneuze toediening van NaCl 0,9% 3 l/m²/24 uur. Bisfosfonaten remmen de botresorptie en verlagen zo het calciumgehalte, maar dat effect treedt niet onmiddellijk in. In een acute situatie is pamidronaat de beste behandeling (0,5 mg/kg (hoogstens 60 mg) via een traag intraveneus infuus over 4 uur). Zo nodig mag je dat herhalen na 24-48 uur. Je kan dat aanvullen met zalmcalcitonine, dat sneller werkt. Calcitonine verhoogt de urinaire calciumexcretie en vermindert de botresorptie. De dosering is 4-8 IE/kg subcutaan. Zalmcalcitonine is echter enkel te verkrijgen in bepaalde centra en heeft een korte werkingsduur. In geval van een levensbedreigende hypercalciëmie met ritmestoornissen moet dialyse worden overwogen met het reanimatieteam.
De secundaire behandeling van hypercalciëmie moet worden georganiseerd met een team dat gespecialiseerd is in stoornissen van het calcium-fosformetabolisme bij kinderen.
Bron:
- Dr Cyril Amouroux, « Nouveau protocole OSCAR-CaP pour l'hypercalcémie de l'enfant », 14e rencontres de la Société Française d'Endocrinologie et Diabétologie Pédiatrique (SFEDP), Bordeaux, 25-27 juin 2025
