Geriatrie, nog altijd het zwakke broertje in de geneeskunde? Dat hoeft zo niet te blijven (interview)
BRUSSEL 04/06 - Zijn er veel specialisten die niet op een of andere manier (en terecht) klagen over hun situatie of die bang zijn voor de toekomst? Waarschijnlijk niet. In dit artikel gaan we dieper in op de situatie van de geriaters, die niet eenvoudig is, maar zeker niet hopeloos.
Geriatrie is in België pas 16 jaar geleden officieel erkend. De Belgische geriatrie is een jong specialisme, dat 71 jaar oud is, zowat de leeftijd van "haar" patiënten. De BVGG (Belgische Vereniging voor Gerontologie en Geriatrie) is inderdaad in 1950 opgericht.
De geriatrie bevindt zich zowat op het snijvlak tussen huisarts- en ziekenhuisgeneeskunde en gaat gebukt onder heel wat problemen. Nochtans zou de geriatrie gezien de vergrijzing van de bevolking net veel steun moeten krijgen. Een van de grote problemen is het gebrek aan middelen, zegt Christophe Dumont, diensthoofd geriatrie/geheugenkliniek van het Hôpital Sainte-Thérèse de Gilly (Grand Hôpital de Charleroi).
De geriatrie heeft veel personeel en investeringen nodig en de noden zullen nog stijgen, maar het specialisme is op financieel vlak niet zo aantrekkelijk. De verloning is veel beter in specialismen met veel technische prestaties. "De erkenning van en het belang dat wordt gehecht aan de dienst geriatrie, verschillen van ziekenhuis tot ziekenhuis, hoewel almaar duidelijker wordt dat de geriatrie bijzonder nuttig is met name in de orthopedie, de oncologie en de cardiologie", voegt Nicolas Berg, voorzitter van de BVGG (CHR Luik) eraan toe. "Onder meer de nomenclatuur zou moeten worden herzien". Door preventie van fragiliteit en leeftijdsgebonden aandoeningen kan de geriatrie immers veel geld besparen.
Niet meer wachten tot de trein vertrokken is
Er is nog altijd een schrijnend tekort aan geriaters in België (er zijn er momenteel ongeveer 300). Het KCE stelt dat ongeveer 20% van de acute ziekenhuisbedden zou moeten worden voorbehouden voor geriatrie ten minste tot 2060. "In veel diensten voor geriatrie worden artsen ingezet die eigenlijk geen geriater zijn, assistenten in opleiding of soms andere internisten, die een handje komen helpen. Er zouden dus elk jaar meer geriaters moeten worden opgeleid."
Maar wat houdt de geriatrie eigenlijk in? In de jaren tachtig werden veel demente of bedlegerige patiënten lang in het ziekenhuis opgenomen "en heeft men de geriaters gevraagd zich bezig te houden met die patiënten, die een stuk van hun autonomie waren verloren of zelfs zeer afhankelijk waren. Maar dan hollen we een trein achterna die al vertrokken is", betreurt Nicolas Berg, "terwijl we (idealiter) ons (vooral) zouden moeten bezighouden met fragiele of prefragiele patiënten." Een van de speerpunten voor de toekomst voor geriaters is preventie op alle niveaus door detectie van problemen op een ogenblik dat er nog iets aan kan worden gedaan.
"Nemen we bijvoorbeeld ondervoeding. Het is erg moeilijk een goede oplossing te vinden als de patiënt al ondervoed is, maar dat is wel mogelijk als er nog maar lichte tekenen van ondervoeding zijn, meer bepaald door opsporing van de oorzaken van het probleem. Geriatrische teams zouden die patiënten dus veel vroeger moeten kunnen zien, in het dagziekenhuis, om de verschillende functies te controleren."
Patiënten afsnoepen van huisartsen, een oud fantasme?
Bewustmakingscampagnes zijn wenselijk om de bevolking te informeren over fragiliteit als gevolg van het verouderen en het belang van preventie van die fragiliteit. "Maar ook moeten we overleg plegen met de huisartsen. We zien immers vaak patiënten bij wie niet de nodige onderzoeken zijn uitgevoerd en die al in een stadium zitten waar ze nog maar moeilijk uit geraken", voegt de geriater eraan toe.
Christophe Dumont pleit ook voor een vlotte en gestructureerde informatieoverdracht tussen geriaters en de eerstelijnszorg, met name huisartsen, verpleegkundigen en kinesitherapeuten. Dat moet het mogelijk maken de behandeling van ouder wordende patiënten sterk te verbeteren.
Dat veronderstelt evenwel een mentaliteitswijziging. We horen huisartsen weleens zeggen: "Kinderartsen snoepen ons de kinderen af, gynaecologen snoepen ons de vrouwen af en geriaters snoepen ons de ouderen af. Wat blijft er dan nog over voor ons?"
Die angst lijkt ons niet terecht en blijkt bovendien veel minder te bestaan bij de jongste huisartsen en bij oudere huisartsen die (al) in gezondheidscentra of multidisciplinaire medische huizen werken.
MediQuality biedt haar leden de mogelijkheid hun mening te uiten over actuele en/of medische kwesties. Deze opinies weerspiegelen de persoonlijke mening van hun auteur en vallen onder diens verantwoordelijkheid.
