Dossiers  >   Hoesten en verkoudheid  >  Luchtvervuiling en verkoudheden

Luchtvervuiling en verkoudheden

Sommige studies hebben ons al uitgelegd waarom we vaker verkouden worden in de winter. Nasale epitheel afgeleide extracellulaire vesikels (EV’s) worden minder actief, eens aan de kou blootgesteld. Kan luchtvervuiling een vergelijkbaar effect hebben?

Meerdere studies hebben al de invloed van luchtvervuiling op allergie en andere zware aandoeningen onderzocht, maar andere bewijzen ook de interactie tussen vervuiling en virussen of bacteriën. 

De neus is het eerste orgaansysteem dat wordt aangetroffen door ingeademde lucht en de bijbehorende verontreinigende stoffen - Fijnstof, zwaveldioxide, stikstofoxiden, ozon, koolmonoxide, vluchtige organische stoffen (VOS) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's)… Verontreinigende stoffen hopen zich op en worden opgenomen in het neusslijmvlies, wat resulteert in een aantal schadelijke effecten op het lichaam. Irritatie van de neus en sinus door deze verontreinigende stoffen, als gevolg van direct contact met het neusslijmvlies, leidt tot ontsteking, oedeem, zwelling en verstopte sinussen. Het resultaat is acute en chronische sinusitis. Opname van deze chemicaliën in het lichaam produceert systemische effecten. Hun effect op het immuunsysteem, hoewel subtiel, leidt tot dramatische veranderingen in de allergische diathese. De T-cel is de meest gevoelige cel van het immuunsysteem en de eerste die wordt aangetast door blootstelling aan chemische verontreinigende stoffen. 

Een literatuuronderzoek bekeek de mogelijke effecten van luchtverontreinigende stoffen buitenshuis op de overdracht en ernst van virale infecties. Er zijn aanwijzingen dat er een duidelijk verband bestaat tussen luchtconcentraties van sommige verontreinigende stoffen en menselijke respiratoire virussen die op elkaar inwerken om de luchtwegen nadelig te beïnvloeden. Deze studie werd uitgevoerd tijdens de pandemie en is dus beperkt, maar kon wel concluderen dat chronische blootstelling aan vervuiling het herstel vertraagt en leidt tot ernstigere infectievormen. 

Covid-19 is intussen minder gevaarlijk, maar RSV en griep hebben veel schade veroorzaakt tijdens de winter en zelf tot april. Gewone rhinovirussen (RV) zijn nog aan het lopen. Ze zijn verantwoordelijk voor de helft van de verkoudheidsgevallen bij de mens. Een studie heeft de aanwezigheid van het virus gedurende een jaar getest. Ze heeft de qPCR methode gebruikt in de neusgaten van jonge gezonde vrijwilligers en binnen- en buitenluchtmonsters. De resultaten waren gecorreleerd met atmosferische omstandigheden (meteorologische en luchtkwaliteitsparameters) en vrijwillige immuunsysteem gerelateerde genetische polymorfismen. Neusmonsters vertoonden een verhoogde frequentie en virale titels van RV in de lente en de herfst. Geen enkele binnenluchtmonster testte positief op het rhinovirus, terwijl buitenluchtmonsters in de late herfst positief testten. Zonnestraling, atmosferische SO2- en benzeenniveaus correleerden met detectie van RV in de neusgaten. Alles bij elkaar geven de resultaten aan dat de circulatie van rhinovirussen wordt bepaald door omgevingsomstandigheden (weer, virus in de lucht en luchtvervuiling) en genetisch gecodeerde individuele variatie in immuniteit.

De gevolgen van de opwarming

Luchtvervuiling gaat gepaard met klimaatverandering. Hoe zullen virussen erop reageren? Onderzoekers van Princeton hebben cavia's in milieukamers geplaatst om de invloed van de temperatuur te begrijpen. Vochtigheid is naar voren gekomen als een cruciale factor: het virus verspreidt zich het beste in koude en droge omgevingen. Naarmate het klimaat warmer wordt, waardoor de lucht meer waterdamp kan opnemen, zullen seizoensgebonden griepepidemieën op de meeste plaatsen waarschijnlijk milder worden.

Maar er zit een addertje onder het gras. Naarmate epidemieën minder ernstig worden in een opwarmend klimaat, is de kans groter dat het virus op veel plaatsen het hele jaar door circuleert. Dat zou een diepgaand effect kunnen hebben op de evolutie ervan, zegt ecoloog Rachel Baker. Zonder de periodieke pauzes kan de evolutie van de griep versnellen, wat bijvoorbeeld betekent dat vaccins mogelijk vaker moeten worden bijgewerkt - en hun bescheiden effectiviteit zou verder kunnen afnemen.

Bronnen:

Pollution: The Nose and Sinuses
Air pollution and its effect on the upper respiratory tract and on allergic rhinosinusitis
Year-Long Rhinovirus Infection is Influenced by Atmospheric Conditions, Outdoor Air Virus Presence, and Immune System-Related Genetic Polymorphisms
Will flu outbreaks ease in a warming world?

Pascale Pierard - Belangenconflicten: geen • MediQuality