Digitale gezondheidstechnologie in IBD: enkel aanvulling van IBD-standaardzorg
Smartphone-apps, onlinetools en telegeneeskunde zijn maar enkele voorbeelden van digitale gezondheidstechnologie (digital health technologie, DHT). Ook bij de IBD-zorg maken ze opmars. Maar zijn ze ook effectief? Over die vraag boog een team van (vooral) Nederlandse onderzoekers, samen met enkele Britse collega’s, en dit door een overzicht te maken van systematische reviews rond deze topic. DHT draagt alvast niet bij tot het bereiken en het behouden van remissie van een IBD-aandoening.
Vestigen we te veel hoop op DHT-applicaties om chronische aandoeningen te lijf te gaan? Misschien wel. Misschien ook niet. DHT vindt meer en meer ingang in de gezondheidszorg, ook in de IBD-zorg. De oproep om DHT meer en meer bij IBD in te zetten zou niet alleen de toegankelijkheid tot de zorg moeten verbeteren, maar ook het gezondheidszorgsysteem ontlasten. Zo ver is het nog niet. Ondanks heel wat onderzoeken naar DHT in IBD-zorg is het moeilijk om evidentie te vinden van hun klinische effectiviteit. Daarom werd deze umbrella review opgezet. In totaal werden negen systematische reviews geïncludeerd, waarvan vijf meta-analyses bevatten. De publicatie van de systematische reviews van gerandomiseerde gecontroleerde studies gebeurde tussen januari 2012 en september 2014.
De onderzoekspopulatie bestond uit patiënten van alle leeftijden met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. De DHT-toepassingen bestonden uit telegeneeskunde, onlinetools, smartphone-apps voor onder meer diagnostiek, ondersteuning bij de behandeling, monitoring en zelfmanagement. Vervolgens vergeleken de auteurs dit met de standaard IBD-zorg. Primaire eindpunten: klinische werkzaamheid (respons/remissie, ziekteactiviteit, heropflakkeringen/recidief) en levenskwaliteit. Secundaire eindpunten waren medicatie-therapietrouw, aantal consultaties, patiëntbetrokkenheid en kosteneffectiviteit.
Alvast geen negatieve effecten van DHT-toepassingen
Belangrijkste bevinding is toch wel DHT niet onmiddellijk gunstig was voor het behalen of behouden van klinische remissie bij IBD. Zowel systematische reviews als geanalyseerde gerandomiseerde gecontroleerde studies tonen geen superioriteit van DHT ten opzichte van standaardzorg, wat betreft het behouden van de remissie van de IBD-ziekte als het verminderen van de recidiefpercentages. Wel vonden de Nederlandse en Britse auteurs in vier studies een verband tussen het gebruik van DHT-toepassingen en een daling van het aantal ziekenhuisopnames en een stijging van de therapietrouw aan geneesmiddelen. Volgens het team kan dit erop wijzen dat er een rol voor DHT is weggelegd als aanvulling op de standaard klinische zorg. Een minder eenduidig beeld kwam naar voren wanneer men keek naar de levenskwaliteit, want daar waar de resultaten heel vaak gevarieerd en zelfs tegenstrijdig waren in de verschillende meta-analyses. Dit was deels te wijten door de significante heterogeniteit. In vergelijking met standaardzorg werd in de meta-analyses de ziekteactiviteit niet significant beïnvloed door DHT. Er was sprake van een algemene daling van zowel ziekenhuisopnames en ambulante consultaties.
Therapietrouw aan geneesmiddelde verbeterde in sommige, maar niet alle, systematische reviews. Hoewel de auteurs vooral de focus wilden leggen op de voordelen van DHT - en die waren minder dan verhoopt - geven ze ook nog mee dat in de geïncludeerde studies geen enkele melding werd gemaakt van een negatief effect van DHT. Met deze conclusies in het achterhoofd is het duidelijk dat DHT wel een verschil kan maken qua hospitalisaties, ambulante consultaties en therapietrouw, al is er weinig robuust bewijs voorhanden. Maar voor de auteurs is het eveneens duidelijk dat de trend van DHT niet meer te stoppen zal zijn, wellicht zelfs aangevuld met AI. Nog een andere mogelijkheid zien ze waarbij DHT een waardevol hulpmiddel kan zijn voor het verzamelen van langetermijngegevens en voor het monitoren van de ziekteprogressie.
Bron:
Efficacy of digital health technologies in the management of inflammatory bowel disease: an umbrella review. The Lancet Digital Health, Volume 0, Issue 0, 100843. https://www.thelancet.com/journals/landig/article/PIIS2589-7500(24)00290-5/fulltext
