Adhesieve capsulitis of frozen schoulder, een kwaal zonder einde?
Adhesieve capsulitis veroorzaakt ernstige, pijnlijke bewegingsbeperking in het schoudergewricht. Pijn, zwelling en stijfheid bemoeilijken de dagelijkse activiteiten, verergeren in de loop van de tijd geleidelijk en kunnen zelf de nachtrust verstoren. De aandoening komt vaak voor, diens etiologie en pathogenese zijn echter niet steeds duidelijk.
De frozen shoulder komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen en treft meestal mensen tussen de 40 en 60 jaar. Ze vormt een belangrijke entiteit in de schouderpathologie en is eerder een ziekteproces dan een letsel. Het kapsel rond het schoudergewricht trekt samen en vormt littekenweefsel dat verhindert het schouderkop vrij in de kom te bewegen.
Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen een idiopathische, primaire vorm en een secundaire vorm. Bij de primaire vorm is er geen duidelijk oorzaak aantoonbaar, en dit geldt voor ongeveer 50 % van de gevallen. Hoewel de patiënt dikwijls een banale reden, zoals een mineur trauma of een korte overbelasting vooropstelt, manifesteren de symptomen van pijn en inzettende stijfheid zich vrij plots en onverwacht. Er is dan sprake van een kapsel-ontsteking en verkorting. In vele andere gevallen bestaat er wel een onderliggende oorzaak, en dient een onderscheid gemaakt te worden tussen systemische, extrinsieke en intrinsieke pathologie.
De World Frozen Schoulder Clinic bestudeert de aandoening sinds 40 jaar. Op basis van klinische observaties heeft het team drie gemeenschappelijke noemers geïdentificeerd.
- Zenuwcompressie: frozen shoulder komt bijna altijd voor bij patiënten met aandoeningen van de onderste cervicale schijf of spiercontractie, waarbij de zenuwen die motorische en sensorische informatie aan de schouder en arm geven, worden samengedrukt. Na verloop van tijd verzwakt dit de spieren in en rond het schoudergewricht.
- Hormonale stoornissen zoals menopauze, diabetes, schildklieraandoeningen, bijnieruitputting, testosterondisbalans, enz. Wanneer het endocriene systeem uit balans is, zijn ook het immuunsysteem en de genezingsreactie van het lichaam verstoord. Elke genezingsreactie op een schouderblessure is dan over- of onder reactief.
- Schouderblessure: de ontsteking verbetert de genezing, maar in combinatie met hormonale schommelingen is de reactie veel sterker. Het lichaam maakt een overmatige hoeveelheid littekenweefsel aanmaakt in en rond het schoudergewricht.
Andere systemische aandoeningen worden ook in verband gebracht met een verhoogd risico op het ontwikkelen van een frozen shoulder, zoals hartaandoeningen en de ziekte van Parkinson. Sommige patiënten ontwikkelen een frozen shoulder als gevolg van ernstige stress die een psychosomatische reactie veroorzaakt, vooral als ze zich emotioneel beperkt en onder druk gezet voelen of "bevroren" zijn in de besluitvormingsprocessen in hun dagelijks leven.
Diagnose
De diagnose is eenvoudig te stellen. De patiënt met een frozen shoulder komt meestal in de eerste fase, waar pijn het hoofdsymptoom is. Het betreft typische inflammatoire pijn die continu aanwezig is, toeneemt bij mobilisatie van het schoudergewricht en ook in belangrijke mate de nachtrust verstoort. De pijn is meestal diffuus aanwezig over de anterieure schouderregio en kan uitstralen naar de arm toe. Bij het klinisch onderzoek is er pijn bij palpatie van de bicepsgoot en het anterieure gewrichtskapsel. De passieve en actieve beweeglijkheid zijn in belangrijke mate verminderd. Vooral passieve exorotatie is sterk beperkt. Ook passieve en actieve endorotatie en elevatie zijn verminderd en pijnlijk. Volgens de criteria is er sprake van een echte frozen schoulder bij klachten gedurende meer dan drie maanden, met een draaibewegingsbeperking van meer dan 50% naar buiten en minstens 25% in de andere richtingen. In de praktijk is de beperking vaak minder uitgesproken. Het gaat dan om een gedeeltelijke frozen schoulder, zonder enig invloed op de behandeling.
De aandoening verloopt in 3 (maandenlange) fasen: de verstijvende duurt zes weken tot negen maanden. Pijn en stijfheid nemen geleidelijk toe. De tweede wordt de "frozen fase" benoemd. De pijn neemt af, maar de stijfheid blijft. Tijdens de laatste fase keert de beweeglijkheid langzaam terug. Onbehandeld kan de aandoening blijvende beperkingen veroorzaken (10%).
Bronnen:
World Frozen Shoulder Clinic In North America
250121_hub-interventioneleradiologie-capsulitis-embolisatie-pb.pdf
Frozen shoulder (Pijn.nl)
