Psoriatische artritis en axSpA: verschillen volgens het geslacht en zeer heterogene profielen
Onlangs zijn twee studies gepubliceerd, een Canadese en een Griekse, die leren dat het profiel van patiënten met spondyloartritis, axiale spondyloartritis, psoriasis of psoriatische artritis zeer uiteenlopend is. De Canadese vorsers hebben verschillen volgens het geslacht vastgesteld, en de Griekse vorsers hebben de kenmerken, de comorbiditeit en de respons op de behandeling bij patiënten met een axiale spondyloartritis (axSpA) onderzocht. Beide studies pleiten voor een precisiegeneeskunde en een gepersonaliseerde behandeling.(1),(2)
Een kleine groep Canadese vorsers heeft een studie uitgevoerd bij "psoriasispatiënten" (psoriasis en/of psoriatische artritis) en patiënten met een axiale spondyloartritis met of zonder radiografische afwijkingen. Die studie is in maart 2025 gepubliceerd in de Journal of Autoimmunity.1 Ze concluderen dat de klinische presentatie, de ziekteprogressie en de respons op de behandeling niet dezelfde zijn bij mannen als bij vrouwen met die aandoeningen. De biologische verklaring voor die verschillen is nog niet duidelijk. Om dat uit te pluizen, hebben ze de literatuur doorgenomen over de verschillen in biomarkers en biologische wegen bij psoriasis, psoriatische artritis en spondyloartritis tussen mannen en vrouwen.
Ze hebben daarbij meerdere verschillen in biomarkers en biologische wegen vastgesteld tussen mannen en vrouwen, vooral verschillen in de biomarkers van botremodellering en -aanmaak, de IL-23/IL-17-wegen, pro-inflammatoire cytokines en het cardiometabole profiel.
Geslachtshormonen spelen mee in het botmetabolisme en de regeling van het immuunsysteem bij vrouwen en zouden bij mannen kunnen leiden tot meer gewrichtsschade.
Figuur uit de studie.1
Cyclus van botremodellering: invloed van geslachtshormonen en andere factoren.
Blauwe pijlen; hogere activiteit; rode pijlen: geringere activiteit.
Belangrijke biomarkers van botresorptie en -aanmaak.
De auteurs pleiten ervoor om bij latere studies stelselmatig rekening te houden met het geslacht en raden aan het therapeutische beleid bij elke patiënt afzonderlijk aan te passen.
Heterogene profielen van axSpA
Een grote groep Griekse vorsers heeft de kenmerken van de ziekte, de comorbiditeit en de respons op de behandeling onderzocht bij patiënten met een axiale spondyloartritis (axSpA). Voor hun multicentrische observatieonderzoek zijn ze uitgegaan van de gegevens van een Grieks register van axSpA onder auspiciën van de Griekse Vereniging voor Reumatologie. Hun studie is in april 2025 gepubliceerd in Seminars in Arthritis and Rheumatism.2
De studie is uitgevoerd bij 717 patiënten van gemiddeld 50 jaar met een axSpA (64,9% mannen). De mediane duur van de axSpA was 13 jaar. Twee derde vertoonde een radiografische axSpA. 45% van de patiënten had ooit een perifere artritis vertoond, 45% een enthesitis en 28% van de patiënten vertoonde heuplijden.
Figuur uit de studie. (1)
Gewrichts- en andere verschijnselen bij de diagnose en tijdens de follow-up.
Geen lage ziekteactiviteit bij een derde van de patiënten
De frequentste comorbiditeiten waren: een verhoogde BMI (60%), dyslipidemie (30%), hypertensie (30%), depressie (14%) en osteoporose (10%). 78% van de patiënten kreeg een biologisch geneesmiddel al dan niet in combinatie met een conventioneel synthetisch ziektemodificerend geneesmiddel. 12% kreeg geen behandeling.
Slechts bij 65% van de patiënten resulteerde de behandeling in een inactieve ziekte of een lage ziekteactiviteit.
Voorspellers van een hoge ASDAS waren een voorgeschiedenis van dactylitis, actief roken en het aantal ziektemodificerende geneesmiddelen dat in het verleden werd gebruikt. HLA-B27-positieve patiënten en patiënten die weinig alcohol dronken, hadden een minder hoge ASDAS, maar de aanwezigheid van HLA-B27 correleerde ook met de vorming van syndesmofyten.
Bronnen:
- Steven Dang, Joan Wither, Igor Jurisica, et coll. Sex differences in biomarkers and biologic mechanisms in psoriatic diseases and spondyloarthritis, Journal of Autoimmunity, Volume 152, 2025. https://doi.org/10.1016/j.jaut.2025.103394
- Charalampos Papagoras, George E. Fragoulis, Nikolaos Fytanidis, et coll. Disease characteristics, co-morbidities and treatment response in a contemporary axial spondyloarthritis cohort: Analysis of 717 patients from the Greek AxSpA registry, Seminars in Arthritis and Rheumatism, Volume 71, 2025. https://doi.org/10.1016/j.semarthrit.2025.152645
Disease characteristics, co-morbidities and treatment response in a contemporary axial spondyloarthritis cohort: Analysis of 717 patients from the Greek AxSpA registry
