Kniepijn bij mensen met overgewicht of obesitas: plaats voor metformine?
Mensen die te veel wegen of zwaarlijvig zijn, dreigen knieartrose te ontwikkelen. Dat risico stijgt met de leeftijd en de ernst van de obesitas. In een recente Australische studie is vastgesteld dat metformine de pijn van knieartrose verminderde bij patiënten met overgewicht of obesitas. (1)
Een groep uit Melbourne, Australië, heeft het effect van metformine op de kniepijn bij patiënten met overgewicht of obesitas en knieartrose geëvalueerd gedurende 6 maanden. De gerandomiseerde dubbelblinde placebogecontroleerde studie is in april 2025 gepubliceerd in JAMA.(1) Jammer genoeg is het aantal patiënten vrij klein.
De auteurs herinneren eerst aan de hoge prevalentie van knieartrose. Volgens recente ramingen vertonen wereldwijd 365 miljoen mensen gonartrose. De waarde van de huidige behandelingen blijkt vrij beperkt te zijn. Meer dan de helft van de patiënten met knieartrose weegt te veel of is zwaarlijvig. De knieartrose bij die patiënten is toe te schrijven aan het overgewicht en de daaruit voortvloeiende overbelasting van de dragende gewrichten (zoals het kniegewricht), maar ook aan ontstekingsverschijnselen en het feit dat de afwijkingen van het glucose- en vetmetabolisme systemische ontsteking, oxidatieve stress en metabole disfunctie in de gewrichtsweefsels in de hand werken, wat bijdraagt aan de afbraak van het gewrichtskraakbeen.
Voor hun studie hebben de vorsers patiënten uit de staat Victoria gerekruteerd tussen juni 2021 en augustus 2023. Ze hebben die patiënten gedurende 6 maanden gevolgd via telemonitoring. De inclusiecriteria waren: een BMI hoger dan 25 kg/m2, symptomatische gonartrose met pijn meer dan 40 mm op een visuele analoge schaal (VAS) sinds minstens 6 maanden. De patiënten werden in een 1-1-verhouding gerandomiseerd naar metformine 2000 mg/d per os (n = 54) of een placebo (n = 53) gedurende 6 maanden.
Het primaire eindpunt was de pijn gemeten met een visuele analoge schaal van 0-100 mm (100 = ergste pijn; minimaal klinisch belangrijk verschil = 15) na 6 maanden.
107 (48%) van de 225 patiënten die in aanmerking kwamen voor deelname aan de studie, werden daadwerkelijk in de studie opgenomen (gemiddelde leeftijd: 58,8 jaar, 68% vrouwen). 88 (82%) van die 107 patiënten hebben de studie volledig afgewerkt (met dus een evaluatie na 6 maanden).
Metformine vermindert de pijn
Figuur uit de studie. (1) Lagere pijnscore na 6 maanden met metformine
Op het einde van de follow-up van 6 maanden was de pijnscore gedaald met gemiddeld 31,3 mm in de metforminegroep en met 18,9 mm in de placebogroep, dus een verschil van 11,4 mm (95% BI: 2,6-20,1, p = 0,01). Dat stemde overeen met een effectgrootte (gestandaardiseerd gemiddeld verschil) van 0,43 (95% BI: 0,02-0,83).
Er zijn geen ernstige bijwerkingen opgetreden. De meeste bijwerkingen, vooral gastro-intestinale bijwerkingen, waren licht tot matig ernstig. De frequentste bijwerkingen waren: diarree (15% [n = 8] in de metforminegroep en 8% [n = 4] in de placebogroep) en buiklast (13% [n = 7] in de metforminegroep en 9% [n = 5] in de placebogroep).
Figuur uit de studie. (1) Een zichtbaar effect, waarschijnlijk dankzij de pleiotrope effecten van metformine.
De auteurs concluderen dat metformine een matig, maar significant effect heeft en pleiten dan ook voor nieuwe studies om de waarde van metformine bij de behandeling van knieartrose te evalueren.
Bron:
- Pan F, Wang Y, Lim YZ, et coll. Metformin for Knee Osteoarthritis in Patients With Overweight or Obesity: A Randomized Clinical Trial. JAMA. Published online April 24, 2025. https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2833338?resultClick=1
