Nieuwe afslankmiddelen: + 0,8 kg per maand na stopzetting, weer hetzelfde gewicht na 2 jaar
De nieuwe afslankmiddelen hebben een zeer goed effect op het gewicht en de cardiometabole parameters. Maar volgens een meta-analyse(1) die is gepubliceerd in de The British Medical Journal (BMJ), zijn de wittebroodsweken maar van korte duur. Twee jaar na stopzetting van die nieuwe afslankmiddelen zijn de heilzame effecten volledig weggeëbd. Moet je die dus levenslang innemen?
In nog geen 10 jaar hebben semaglutide, een GLP-1-receptoragonist, en tirzepatide, en GIP-en-GLP1-receptoragonist, de behandeling van obesitas grondig veranderd. In klinische studies bewerkstellingen ze een vermagering met 15-20% en verbeteren ze de markers en cardiometabole criteria in verhouding tot de mate van gewichtsdaling. Maar volgens observaties in het reële leven onderbreekt 50% van de zwaarlijvige mensen de behandeling met een GLP-1-receptoragonist binnen 12 maanden (wegens bijwerkingen of de kosten van de behandeling).
Sam West et coll. (Oxford, Verenigd Koninkrijk) hebben de literatuur doorgenomen en een meta-analyse uitgevoerd van 37 studies bij in het totaal 9341 patiënten verdeeld in 63 subgroepen die een behandeling hadden gekregen met een recent of een ouder afslankmiddel of een klassieke gedragstherapie (dieet en lichaamsbeweging). 27 subgroepen hadden een GLP-1-receptoragonist of een GIP-en-GLP1-receptoragonist gekregen die geïndiceerd is bij de behandeling van obesitas: semaglutide, tirzepatide of liraglutide. Vijf subgroepen hadden een behandeling gekregen met cagrilintide, een amylineanaloog, in combinatie met semaglutide. Alle andere patiënten hadden een ouder middel tegen obesitas gekregen, dat in Europa maar weinig wordt gebruikt, zoals orlistat en fentermine.
Tirzepatide en semaglutide werden gezamenlijk tegen het licht gehouden omdat zij de recentste en effectiefste incretinomimetica zijn. Ze resulteerden in een vermagering met gemiddeld 14,7 kg zolang het geneesmiddel werd toegediend. Maar na stopzetting steeg het gewicht weer met gemiddeld 0,8 kg per maand. Twee jaar na stopzetting was het gewicht weer gestegen tot het niveau quo ante. In 28 gerandomiseerde, gecontroleerde studies is 1,4 jaar na stopzetting van het afslankmiddel tegen obesitas geen verschil in gewicht vastgesteld tussen de behandelde groepen en de controlegroepen.
In de totale groep (behandeling met incretinomimetica of met oudere geneesmiddelen) bedroeg het gemiddelde gewichtsverlies 8,3 kg. Na stopzetting van de behandeling steeg het gewicht met 0,4 kg per maand en na een jaar en acht maanden was het gewicht weer gestegen tot het vroegere niveau.
Ook de glykemie en de bloeddruk stijgen weer naar de beginwaarden
De heilzame effecten van die geneesmiddelen op de nuchtere glykemie, de systolische bloeddruk, de cholesterolconcentratie en de serumtriglyceriden verdwijnen na een jaar zonder behandeling. Het HbA1c-gehalte en de diastolische bloeddruk waren na een jaar en vijf maanden weer gestegen tot hun beginniveau.
Een multidisciplinaire aanpak (voeding en lichaamsbeweging) tijdens of na een medicamenteuze behandeling bleek geen invloed te hebben op de snelheid van gewichtstoename na stopzetting van het afslankmiddel.
In vergelijking met afslankmiddelen resulteerde een multidisciplinaire aanpak alleen in een geringer gewichtsverlies (met gemiddeld 5,1 kg), maar steeg het gewicht na stopzetting van die interventie ook weer trager: na iets minder dan vier jaar was het gewicht weer gestegen tot het niveau quo ante.
De auteurs schrijven dat de huidige modellen van de kosteneffectiviteit van semaglutide ervan uitgaan dat het gewicht na drie jaar weer stijgt tot het oorspronkelijke gewicht. Volgens hun studie stijgt het gewicht echter sneller.
Wat de volksgezondheid betreft, gezien de werkzaamheid van de nieuwe incretinomimetica zullen die geneesmiddelen allicht vaker worden voorgeschreven en gebruikt om het gewicht onder controle te houden. Het is dus belangrijk dat de patiënten zich ervan bewust zijn dat het gewicht na stopzetting van de behandeling weer dreigt te stijgen.
De grafische abstract bij de tekst kan u hier downloaden.
Bron:
- West S, Scragg J, Aveyard P et coll. Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis BMJ. 2026 Jan 7:392:e085304. doi: 10.1136/bmj-2025-085304.
