Nieuwe richtlijnen van de ESC over dyslipidemie (deel 1): vooral het individuele risico ramen

Risicoscores SCORE2 en SCORE2-OP

De SCORE2 evalueert het cardiovasculaire risico het best bij mensen jonger dan 70 jaar. De SCORE2-OP is bestemd voor oudere mensen. De nieuwe scores, die voor het eerst zijn gepubliceerd in 2021, ramen het risico op optreden van een ernstig cardiovasculair accident (MACE) over een periode van 10 jaar bij mensen zonder vooraf bestaande hart- en vaataandoening noch diabetes.

De afkapwaarden zijn bijgewerkt:

• SCORE2 of SCORE2-OP ≥ 20%: zeer hoog cardiovasculair risico
• SCORE2 of SCORE2-OP ≥ 10 en < 20%: hoog cardiovasculair risico
• SCORE2 of SCORE2-OP ≥ 2 en < 10%: matig hoog cardiovasculair risico
• SCORE2 of SCORE2-OP < 2%: laag cardiovasculair risico

Plaats van beeldvorming

Subklinische atherosclerose gemeten aan de calciumscore bij CT-scan of de atheroomplaten bij echografie wordt nu ook beschouwd als risicofactor.

De nieuwe richtlijnen stellen dat je kan overwegen de calciumscore te bepalen met een CT-scan of progressie van atheroomplaten te evalueren met een echografie van de carotiden of de arteriae femorales bij patiënten die volgens de SCORE2 een matig hoog cardiovasculair risico lopen.

Risicowijzigende factoren

De experts stellen dat je ook rekening moet houden met factoren die invloed uitoefenen op het risico, zoals een obstructieveslaapapneusyndroom, een chronische auto-immune ontstekingsziekte, een hiv-infectie, een sedentair gedrag, een lipoproteïne a-gehalte > 50 mg/dl en, bij vrouwen, pre-eclampsie, een vroege menopauze en een polycysteusovariumsyndroom. 

De HDL-cholesterolconcentratie wordt niet meer beschouwd als zijnde een beschermende factor. Net zoals in de vorige versie wordt niet meer aangenomen dat de HDL-C invloed heeft op het cardiovasculaire risico. 

Nieuwe streefwaarde voor LDL-C < 40 mg/dl in geval van een "extreem" risico

De streefwaarden voor de LDL-C, met name bij patiënten met een hoog cardiovasculair risico, zijn weinig veranderd in de nieuwe richtlijnen. De richtlijnen van 2019 hadden die streefwaarden al sterk verlaagd met met name een LDL-C < 55 mg/dl bij patiënten met een zeer hoog risico.

Nieuw in de richtlijnen van 2025 is dat een streefwaarde < 40 mg/dl kan worden overwogen bij patiënten die een "extreem" hoog cardiovasculair risico lopen: bewezen atherosclerose en recidief van een vasculair accident ondanks een intensieve vetverlagende behandeling in de hoogste doseringen die nog worden verdragen, en bij patiënten met een polyvasculaire atherosclerose. 

HIV, kanker behandeld met een antracycline: specifieke richtlijnen

Een andere nieuwigheid in de richtlijnen is dat een behandeling met pitavastatine aanbevolen wordt in de primaire cardiovasculaire preventie bij hiv-dragers ouder dan 40 jaar. 

Er zijn nu ook specifieke richtlijnen voor kankerpatiënten die worden behandeld met een antracycline en die een hoog of zeer hoog cardiovasculair risico lopen: bij die patiënten kan je een statine in de primaire preventie overwegen.

Welke plaats voor voedingssupplementen?

De richtlijnen raden af voedingssupplementen of vitamines te gebruiken om het cardiovasculaire risico te verlagen. Hun effect wordt als onbevredigend beschouwd. Die richtlijn betreft vooral rodegistrijst. Die laatste bevat lovastatine, een geneesmiddel dat bijwerkingen kan veroorzaken.

Bron:

1. Mach F, Koskinas K, Roeters J et coll. Guidelines for the management of dyslipidaemias: Developed by the task force for the management of dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Atherosclerosis Society (EAS), European Heart Journal, 2025;, ehaf190, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaf190