Gewichtsbias bij gezondheidswerkers = uitstellen van zorg
Ook gezondheidswerkers bezondigen zich aan gewichtsbias. Ze drukken zich over het algemeen onbewust, verbaal en niet-verbaal, expliciet en impliciet en direct en indirect uit. Het kan daarbij gaan om een toestel dat niet geschikt is voor dikkere mensen, maar soms betreft het een duidelijke “fat shaming” en grossofobie. Vaak wordt de zorg om die reden uitgesteld, wat schadelijke gevolgen kan hebben. Ook heeft dat negatieve invloed op het gezondheidszorgstelsel. Een Amerikaanse studie schetst een stand van zaken en toont de weg aan de hand van enkele positieve ervaringen.(1)
De studie is uitgevoerd door een kleine Amerikaanse groep in het kader van een groter project dat de correlatie tussen stigmatisering wegens het gewicht door gezondheidswerkers en het uitstellen van zorg onderzoekt. De studie is in september 2024 gepubliceerd in Health Expect en septembre 2024.(1)
"Fat shaming" is een impliciete en/of expliciete vijandige, spottende en/of misprijzende of ronduit discriminerende houding ten aanzien van mensen met overgewicht of obesitas. Dat is het gevolg van een miskennen van het multidimensionale, complexe en multifactoriële karakter van overgewicht en obesitas en een simplistische redenering van individuele verantwoordelijkheid (en dus schuld) van de persoon in kwestie. Verwonderlijk is dat dat simplistische schema van individuele verantwoordelijkheid ook veel aanhangers kent in de medische wereld.
De Amerikaanse vorsers hebben een beschrijvende kwalitatieve studie uitgevoerd uitgaande van de antwoorden op een bredere online-enquête. Interessant is dat ze er daardoor in geslaagd zijn meer mannen en minder jonge mensen te bereiken. De attributietheorie en Goffmans theorie van bedorven identiteit (spoiled identity) vormden een algemeen overkoepelend netwerk om de gevolgen van stigmatisering te vatten.
In hun inleiding vermelden de auteurs een studie van Weight Watchers, waarin 41,3% van de respondenten heeft aangegeven dat ze al door gezondheidswerkers zijn gestigmatiseerd wegens hun gewicht.
De enquête is uitgevoerd in de zomer van 2021 en bevatte ook een open vraag, waarin de respondenten werden uitgenodigd hun eigen ervaringen te beschrijven. 73 van de 395 respondenten hebben een uitgebreid verhaal geschreven. Ze waren gemiddeld 47,8 jaar oud. De gemiddelde BMI was 31,5 kg/m² en 45% waren mannen.
De vorsers hebben 5 onderwerpen tegen het licht gehouden: werken aan het gewicht, ‘ik weeg niet te veel', geen help en empathie, blootstelling en schaamte en positieve ervaringen.
Werken aan het gewicht omvatte de inspanningen en de zware mentale belasting ter zake. Enkele respondenten, vooral jonge mannen, zagen er echter iets positiefs in: weer controle krijgen over hun leven en hun zelfbeeld opkrikken. Wat het tweede onderwerp betreft, werd eigenaardig genoeg een discordantie waargenomen tussen het klinische oordeel van de arts en de beleving van mensen die niet het gevoel hebben dat ze te veel wegen of zwaarlijvig zijn. Soms een vorm van ontkenning, maar soms ook een overdreven focussen van de arts op vermagering.
De respondenten hekelden ook het gebrek aan ondersteuning door en empathie vanwege de gezondheidswerkers en het feit dat ze hen soms in verlegenheid brachten, bijv. door ongepaste commentaren (soms gericht aan derden in aanwezigheid van de persoon), gebrek aan respect voor de intimiteit, ongeschikte apparatuur (bijv. voor een mammografie), soms een overhaaste diagnose die alle problemen toeschrijft aan het gewicht, en het gevoel dat een patiënt met overgewicht/obesitas niet echt au sérieux wordt genomen.
Dat zijn net de punten die ook terugkomen in de positieve ervaringen: empathie, gelijke behandeling, echte dialoog … en uiteindelijk uitstekende resultaten.
In februari 2025 is in Fortune een artikel gepubliceerd(2), dat ingaat op persoonlijke ervaringen en voorbeelden aanhaalt, die perfect de conclusies van de studie van Robinson et coll. bijtreden. De invloed op het uitstellen van zorg is ook in dat artikel bijzonder frappant.
Bronnen:
- Robinson KM, Robinson KA, Scherer AM, et coll. Patient Perceptions of Weight Stigma Experiences in Healthcare: A Qualitative Analysis. Health Expect. 2024 Oct. https://doi.org/10.1111/hex.70013
- Ani Freedman. Patients call out fat-shaming doctors for hurting their health: ‘I always go in with my guard up', Fortune magazine, February 2025 https://fortune.com/well/article/fat-shaming-obesity-weight-stigma-doctors-health-care/?utm_source=search&utm_medium=suggested_search&utm_campaign=search_link_clicks
Patients call out fat-shaming doctors for hurting their health: ‘I always go in with my guard up'
