Griep: waarom is het verloop soms zwaar of zelfs dodelijk?
Griepvirussen zijn een van de belangrijkste oorzaken van luchtwegaandoeningen bij de mens en vormen een groot probleem voor de volksgezondheid. Jaarlijks zijn er naar schatting 1 miljard gevallen, waarvan 3 tot 5 miljoen ernstig, en 650.000 sterfgevallen als gevolg van griep.
Naast seizoensgebonden infecties met IAV zijn er vier pandemische griepepidemieën bij de mens gemeld: de Spaanse griep H1N1 in 1918, de Aziatische griep H2N2 in 1957, de Hongkonggriep H3N2 in 1968 en de pandemische varkensgriep H1N1 in 2009. Hoewel de H1N1- en H3N2-stammen voornamelijk bij mensen voorkomen, duiken er steeds nieuwe stammen op die ziekten bij mensen veroorzaken. Verschillende aviaire stammen van IAV (H5, H6, H7, H9 en H10), vaak afkomstig van wilde of gedomesticeerde vogels, hebben de soortbarrière overschreden en infecties bij mensen veroorzaakt met hoge sterftecijfers. Zo verscheen het hoogpathogene aviaire H5N1-virus voor het eerst bij de mens in 1997 en veroorzaakte het meer dan 600 bevestigde gevallen met een sterftecijfer van >50 %.
Ernstige gevallen van griepinfecties manifesteren zich in de vorm van snel voortschrijdende longontsteking die leidt tot acute respiratory distress syndrome (ARDS), meervoudig orgaanfalen, lymfopenie, trombose van kleine bloedvaten, bloedingen en diffuse alveolaire laesies. Bovendien is aangetoond dat de ernst van de ziekte en de hoge sterftecijfers verband houden met een hoge virale belasting en een ontregeling van de cytokinerespons van de gastheer. Ernstige infecties met influenza A-virussen worden gekenmerkt door een overmatige immuunrespons, ook wel cytokine-storm genoemd. Een werkgroep van het Paul Ehrlich Instituut (PEI) en het Universitair Medisch Centrum Freiburg, onder leiding van Martina Anzaghe, rapporteert nu in het tijdschrift Emerging Microbes & Infections over de mogelijke oorzaken van deze reactie. Hoe valt te verklaren dat sommige IAV-stammen een cytokinestorm met ernstige gevolgen veroorzaken, terwijl andere IAV-stammen slechts milde infecties veroorzaken? Om dit beter te begrijpen, heeft het onderzoeksteam van Martina Anzaghe 11 verschillende IAV-stammen onderzocht. De wetenschappers hebben onderzocht hoe griepvirussen verschillende immuuncellen infecteren en de afgifte van boodschapperstoffen stimuleren.
Influenza A-virussen (IAV) worden onderverdeeld in verschillende stammen, die worden gedefinieerd aan de hand van hun belangrijkste oppervlakte-glycoproteïnen, hemagglutinine (HA) en neuraminidase (NA). Tot nu toe zijn er 19 HA-subtypes en 11 NA-subtypes bekend. Naast epitheelcellen zijn de doelcellen van de virussen alveolaire macrofagen en infiltrerende dendritische cellen. Bovendien is volgens de werkgroep bekend dat interferon type 1 de belangrijkste motor is achter de cytokinestorm.
Onderzoek heeft eerst aangetoond dat bepaalde immuuncellen – de plasmacytoïde dendritische cellen – bij griepinfecties, ongeacht de virale stam, grote hoeveelheden van de belangrijke antivirale boodschapper interferon-alfa produceren. Dit betekent dat deze immuuncellen over het algemeen sterk reageren op griepvirussen. Het onderzoeksteam ontdekte vervolgens dat andere immuuncellen, zoals myeloïde dendritische cellen en verschillende soorten macrofagen, worden geïnfecteerd tijdens infecties met hoogpathogene influenzavirussen en zelf ook grote hoeveelheden interferon-alfa kunnen produceren.
Volgens het onderzoeksteam lijkt de replicatie van het virus in deze immuuncellen een belangrijke factor te zijn in de productie van type 1-interferon en de ontwikkeling van een overmatige immuunrespons, oftewel de cytokinestorm.
"Deze resultaten verklaren dus waarom sommige influenzavirussen veel gevaarlijker kunnen zijn dan andere: het is vooral hun vermogen om zich in bepaalde immuuncellen te vermenigvuldigen en zo een extreem sterke immuunrespons op te wekken die leidt tot ernstige ontstekingen en gezondheidsschade", aldus het PEI-rapport.
Bron:
