Invloed van gewichtsverandering op het risico op optreden van type 2-diabetes

Zes vorsers uit Osaka en Tokio, Japan, hebben de correlatie onderzocht tussen gewichtsverandering (stijging of daling) en het risico op type 2-diabetes en hebben daarbij ook gekeken naar de afkapwaarden vanaf dewelke een gewichtsverandering al dan niet invloed heeft op het risico op type 2-diabetes. De studie (1) is in oktober 2025 gepubliceerd in JCEM (The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism). 

De vorsers hebben daarvoor de gegevens doorgenomen van 41 539 volwassenen zonder diabetes woonachtig in de prefectuur van Kōchi, Japan, namelijk 16 914 mannen (40,7%) en 24 625 vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 64,6 jaar en de gemiddelde BM 22,9 kg/m². De gegevens waren afkomstig van de Japanse nationale federatie van gezondheidsverzekeringsinstellingen. Een van de bijzonderheden van het Japanse systeem is dat de verplichte gezondheidsverzekering een jaarlijkse gezondheidsevaluatie voorziet. Dat systeem levert dan ook een massa informatie op. De deelnemers werden gerekruteerd tussen april 2013 en maart 2015 en werden gevolgd tot in 2021. Aanvankelijk werden 70 401 deelnemers gerekruteerd, maar na toepassing van de exclusiecriteria (onvolledige laboratoriumgegevens, al type 2-diabetes bij inclusie, geen informatie over lichaamsbeweging en de voeding …) waren het er dat nog 41 539. Het gewicht werd jaarlijks gemeten.

Een stijging of daling van het gewicht met 1% heeft al invloed

Tijdens een gemiddelde follow-up van 5,7 jaar zijn 3564 nieuwe gevallen van type 2-diabetes geregistreerd. De bruto incidentie bedroeg 15,0 per 1000 persoonjaren.

Bij de deelnemers die 1,0%-2,9%, 3,0%-4,9% en ≥ 5,0% waren vermagerd, was de incidentie van optreden van type 2-diabetes respectievelijk 16% (95% BI: 8%-24%, p < 0,001), 25% (15%-34%, p < 0,001) en 26% (14%-36%, p < 0,001) lager dan bij de deelnemers bij wie het gewicht niet (< 1%) was veranderd. De HR bedroeg respectievelijk 0,84 (95% BI: 0,76-0,92), 0,75 (95% BI: 0,66-0,85) en 0,74 (95% BI: 0,64-0,86).

Figuur uit de studie. ⁽¹⁾ Correlatie tussen een verandering van het gewicht na een jaar en de incidentie van type 2-diabetes (HR gecorrigeerd voor de leeftijd, het geslacht, de BMI, het HbA_1c-gehalte, lichaamsbeweging, de stapsnelheid en de eetgewoontes).

Bij de deelnemers die 1,0%-2,9%, 3,0%-4,9% of ≥ 5,0% waren aangekomen, was de incidentie van type 2-diabetes respectievelijk 15% (95% BI: 4%-26%, p = 0,005), 35% (95% BI: 20%-53%, p < 0,001) en 51% (95% BI: 29%-76%, p < 0,001) hoger. De HR was respectievelijk 1,15 (95% BI: 1,04-1,26), 1,35 (95% BI: 1,20-1,53) en 1,51 (95% BI: 1,29-1,76). 

Bij subgroepanalyses correleerden een BMI ≥ 22 kg/m², een gewichtstoename ≥ 10 kg sinds de leeftijd van 20 jaar en een hogere leeftijd met een hogere incidentie van type 2-diabetes. Bij de mensen met een BMI < 22 kg/m² en de deelnemers die minstens 75 jaar oud waren, had een verandering van het gewicht geen invloed op de incidentie van optreden van type 2-diabetes.

De onderstaande figuren tonen een detail van die cijfers gestratificeerd volgens verschillende parameters.

Figuur uit de studie. ⁽¹⁾ Correlatie tussen een gewichtsverandering na een jaar en de incidentie van type 2-diabetes per leeftijdsgroep (HR gecorrigeerd voor het geslacht, de BMI, het HbA_1c-gehalte, lichaamsbeweging, de stapsnelheid en de eetgewoontes).

Figuur uit de studie. ⁽¹⁾ Correlatie tussen een gewichtsverandering na een jaar en de incidentie van type 2-diabetes volgens het geslacht (HR gecorrigeerd voor de leeftijd, de BMI, het HbA_1c-gehalte, lichaamsbeweging, de stapsnelheid en de eetgewoontes).

Bron:

1. Kagisaki T, Baden MY, Oyama A, et coll. Impact of Weight Change on Type 2 Diabetes Risk: A Prospective Study in a Japanese Population. J Clin Endocrinol Metab. 2025 Oct https://doi.org/10.1210/clinem/dgaf558