‘Eeuwige vervuilers’: probiotica om ons lichaam te zuiveren?
Bepaalde bacteriën uit onze darmflora lijken in staat om PFAS-achtige vervuilende stoffen op te nemen en op te slaan, zo blijkt uit een Britse studie gepubliceerd in Nature Microbiology. Deze bevindingen zouden de deur kunnen openen naar voedingssupplementen op basis van probiotica, die het lichaam helpen ontgiften.
Per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) komen overvloedig voor in onze omgeving — en in ons lichaam. Ze zitten in antiaanbakpannen, cosmetica, brandblusschuimen en waterafstotende kleding. Deze stoffen, ook wel ‘eeuwige vervuilers' genoemd vanwege hun grote chemische stabiliteit, zijn endocriene verstoorders die in verband zijn gebracht met diverse gezondheidsproblemen, waaronder verminderde vruchtbaarheid, ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, verschillende vormen van kanker en hart- en vaatziekten.
PFAS worden inmiddels beschouwd als een groot volksgezondheidsprobleem. Er bestaan meer dan 4.700 varianten, en de jaarlijkse gezondheidskosten in Europa zouden tussen de 50 en 80 miljard euro bedragen (1). In een studie gepubliceerd in Nature Microbiology stelt het team van Kiran Patil van de Medical Research Council Toxicology Unit aan de universiteit van Cambridge (Verenigd Koninkrijk) een veelbelovende piste voor om het lichaam van deze stoffen te ontdoen, op basis van bepaalde darmbacteriën (2).
De onderzoekers bestudeerden het gedrag van de darmflora wanneer deze bacteriën werden blootgesteld aan PFAS, een tot nu toe onontgonnen terrein. Ze identificeerden 38 bacteriesoorten — met name Escherichia coli en Bacteroides uniformis — die snel grote hoeveelheden PFAS kunnen accumuleren en opslaan in de vorm van geconcentreerde aggregaten. Deze aggregaten zijn zeer stabiel en hebben geen invloed op de groei of het metabolisme van de bacteriën die ze bevatten.
Volgens de onderzoekers verloopt deze opname via actief transport en niet via passieve absorptie. Het team bevestigde de resultaten ook in vivo, door PFAS toe te dienen aan muizen die een transplantatie hadden gekregen met menselijke darmflora. Resultaat: ook bij deze dieren werd een sterke intracellulaire PFAS-accumulatie waargenomen. Binnen enkele minuten konden de bacteriën tot 75% van de in de darm aanwezige PFAS opnemen, waardoor de getransplanteerde muizen meer PFAS uitscheidden dan de controledieren.
Volgens Indra Roux, mede-auteur van de studie en tevens toxicoloog aan de universiteit van Cambridge: "PFAS zijn alomtegenwoordig in onze omgeving en in ons lichaam. We moeten hun impact op onze gezondheid proberen te beperken. Tot op heden hebben we geen manier gevonden om ze te vernietigen, maar onze resultaten wijzen op nieuwe mogelijkheden om ze uit ons lichaam te verdrijven, precies daar waar ze het meest schadelijk zijn."
Op basis van deze bevindingen lijkt het mogelijk om voedingssupplementen in de vorm van probiotica te ontwikkelen die gericht zijn op het verwijderen van PFAS uit het lichaam. Die piste wordt inmiddels verder onderzocht: twee van de auteurs van het artikel, onder wie Kiran Patil, hebben recent een start-up opgericht met steun van de universiteit van Cambridge, met het oog op de ontwikkeling van dergelijke producten.
Bronnen:
- The cost of inaction: a socioeconomic analysis of environmental and health impacts linked to exposure to PFAS, Goldenman et al., Copenhagen: Nordisk Ministerråd, 2019. , p. 191
- Human gut bacteria bioaccumulate per- and polyfluoroalkyl substances, Lindell et al., Nat Microbiol. 2025 Jul;10(7):1630-1647. doi: 10.1038/s41564-025-02032-5
Human gut bacteria bioaccumulate per- and polyfluoroalkyl substances
