Vitamine D vertraagt biologische veroudering
Suppletie met vitamine D zou het verkorten van chromosomale telomeren – een merker van biologische veroudering – kunnen afremmen, zo blijkt uit een grootschalige studie gepubliceerd in het American Journal of Clinical Nutrition. Voor mariene omega-3-vetzuren werd daarentegen geen effect vastgesteld, in tegenstelling tot wat een eerdere studie had gesuggereerd.
"Het verkorten van telomeren [uiteinden van chromosomen in de vorm van repetitieve genetische sequenties, nvdr] wordt beschouwd als een merker van biologische veroudering en is gelinkt aan een verminderde chromosomale stabiliteit, wat het risico verhoogt op diverse chronische aandoeningen, waaronder kanker, cardiovasculaire ziekten en sterfte," herinneren Haidong Zhu van het Medical College of Georgia (Augusta, Georgia) en collega's.
Op het kruispunt van genetica, leefstijl en omgeving worden telomeren ook beïnvloed door nutritionele factoren. Uit meerdere (kleinschalige en meestal kortdurende) studies blijkt dat vitamine D, die mogelijk een preventieve rol speelt bij uiteenlopende chronische aandoeningen, gunstig kan zijn voor het behoud van telomeerlengte. Dat wordt bevestigd door een nieuwe analyse van de grootschalige Amerikaanse VITAL-studie (Vitamin D and Omega-3 Trial) (1).
In deze dubbelblinde, gerandomiseerde en gecontroleerde studie werden vijf jaar lang bijna 26.000 deelnemers gevolgd (mannen ouder dan 50 jaar, vrouwen ouder dan 55 jaar), die dagelijks vitamine D (2.000 IE/dag) en/of mariene omega-3 (1 g/dag) innamen. Eerdere resultaten toonden aan dat vitamine D het risico op gevorderde kanker (metastatisch of fataal) met 17% deed dalen, het risico op auto-immuunziekten met 22%, en het niveau van C-reactief proteïne na twee jaar met 19% (2) (3) (4). Voor omega-3 werd een daling van 15% in auto-immuunziekten vastgesteld, al werd die drempel van statistische significantie niet bereikt.
In hun nieuwe analyse, uitgevoerd op een subgroep van 1.031 deelnemers, tonen de onderzoekers aan dat vitamine D, vergeleken met placebo, geassocieerd was met een tragere afname van de telomeerlengte, namelijk 35 basenparen (bp) per jaar, oftewel 140 bp over vier jaar – een lengte die volgens hen overeenkomt met drie jaar cellulaire veroudering.
Voor omega-3-vetzuren werd geen significant effect op telomeerlengte vastgesteld. Andere recente studies lieten nochtans zien dat deze meervoudig onverzadigde vetzuren het cellulaire verouderingsproces kunnen vertragen, maar zij onderzochten een andere biomarker: DNA-methylatie in plaats van telomeerlengte (5).
Volgens de onderzoekers lijkt het beschermend effect van vitamine D vooral uitgesproken bij jongere deelnemers (jonger dan 65 jaar), niet-rokers, personen zonder obesitas (BMI < 30 kg/m²), en bij deelnemers die aanvankelijk lage bloedwaarden van vitamine D en omega-3 hadden.
Volgens JoAnn Manson van het Brigham and Women's Hospital in Boston (Massachusetts) en coauteur van de studie, "is VITAL het eerste grootschalige, langdurige gerandomiseerde onderzoek dat aantoont dat vitamine D-supplementen telomeren beschermen. Dit resultaat is des te interessanter omdat VITAL eerder al suggereerde dat vitamine D ontsteking helpt verminderen en het risico verlaagt op bepaalde leeftijdsgebonden chronische ziekten, zoals kanker en auto-immuunziekten." Volgens de onderzoekers zijn verdere studies nodig om een eventueel beschermend effect van vitamine D te bevestigen.
Bronnen:
- Vitamin D3 and marine ω-3 fatty acids supplementation and leukocyte telomere length: 4-year findings from the VITamin D and OmegA-3 TriaL (VITAL) randomized controlled trial, Zhu et al., Am J Clin Nutr. 2025 Jul;122(1):39-47. doi: 10.1016/j.ajcnut.2025.05.003
- Effect of vitamin D3 supplements on development of advanced cancer: a secondary analysis of the VITAL randomized clinical trial, Chandler et al., JAMA Netw Open. 2020 Nov 2;3(11):e2025850. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2020.25850
- Vitamin D and marine omega 3 fatty acid supplementation and incident autoimmune disease: VITAL randomized controlled trial, Hahn et al., BMJ. 2022 Jan 26:376:e066452. doi: 10.1136/bmj-2021-066452
- Effects of vitamin D3 and marine omega-3 fatty acids supplementation on biomarkers of systemic inflammation: 4-Year findings from the VITAL randomized trial, Dong et al., Nutrients. 2022 Dec 14;14(24):5307. doi: 10.3390/nu14245307
- Individual and additive effects of vitamin D, omega-3 and exercise on DNA methylation clocks of biological aging in older adults from the DO-HEALTH trial, Bischoff-Ferrari et al., Nat Aging. 2025 Mar;5(3):376-385. doi: 10.1038/s43587-024-00793-y
Effect of Vitamin D3 Supplements on Development of Advanced Cancer: A Secondary Analysis of the VITAL Randomized Clinical Trial
Vitamin D and marine omega 3 fatty acid supplementation and incident autoimmune disease: VITAL randomized controlled trial
Effects of Vitamin D3 and Marine Omega-3 Fatty Acids Supplementation on Biomarkers of Systemic Inflammation: 4-Year Findings from the VITAL Randomized Trial
Individual and additive effects of vitamin D, omega-3 and exercise on DNA methylation clocks of biological aging in older adults from the DO-HEALTH trial
