Chronische inflammatoire darmaandoeningen en diabetes: minder colorectale kanker met metformine
Bij patiënten met diabetes én een chronische inflammatoire darmaandoening verlaagt metformine het risico op colorectale kanker volgens een Taiwanese studie, die is gepubliceerd in de Journal of the National Cancer Institute (JNCI).(1)
Yan-Jiun Huang et coll. (Taipei, Taiwan) zijn uitgegaan van twee postulaten:
- Patiënten met een chronische inflammatoire darmaandoening krijgen significant vaker colorectale kanker. Studies ramen het cumulatieve risico over een periode van 20 jaar op 5-10%. Het risico hangt af van de uitgebreidheid van de ziekte en de ontstekingsactiviteit.
- Met name in een Taiwanese studie verschenen in 2017 is een lagere incidentie van colorectale kanker gerapporteerd bij diabetespatiënten die werden behandeld met metformine (daling met 50%).(2)
De auteurs hebben de incidentie van colorectale kanker gemeten bij patiënten met diabetes én een chronische inflammatoire darmaandoening die werden behandeld met metformine.
Ze hebben hun nationale cohortonderzoek uitgevoerd uitgaande van de gegevens van de nationale ziekteverzekering van Taiwan gekoppeld aan het nationale kankerregister. Tussen 2008 en 2019 is bij 241 590 volwassenen een diagnose van chronische inflammatoire darmaandoening gesteld. 1695 van die patiënten gebruikten metformine. Die patiënten hebben de vorsers vergeleken met evenveel gematchte patiënten (strikte in- en exclusiecriteria en propensityscore).
De inname van metformine correleerde met een 56% lagere incidentie van colorectale kanker (aHR = 0,44; 95% BI: 0,29-0,68). De resultaten waren concordant ongeacht het gebruikte statistische model. De incidentie van colorectale kanker was significant lager bij de patiënten die werden behandeld met metformine: 23,1 gevallen per 10 000 persoonjaren tegen 54 per 10 000 persoonjaren bij de niet-gebruikers.
De totale sterfte was 32% lager (aHR = 0,68; 95% BI: 0,57-0,80).
Cumulatieve blootstelling
De analyse toont een niet-lineaire dosis-responsrelatie: de incidentie van colorectale kanker daalde met de cumulatieve blootstelling aan metformine tot een plateau bij gebruik van hoge doseringen. De incidentie was het laagst met een dosering van circa 800 mg/d (HR = 0,42). Bij hogere doseringen leek het gunstige effect te verminderen (HR = 0,42). Dat wijst erop dat een dosering van circa 800 mg/d de optimale preventieve dosering is.
Bij een aantal vergelijkingen was het verschil niet statistisch significant, wat toe te schrijven was aan het kleine aantal stalen. De incidentie van colorectale kanker was echter lager met metformine dan met insuline (aHR = 0,40), sulfonylureumderivaten (aHR = 0,50) en alfaglucosidaseremmers (aHR = 0,50).
Dat wijst erop dat metformine een preventieve waarde zou kunnen hebben. De auteurs onderstrepen evenwel dat gerandomiseerde prospectieve studies wenselijk zijn om dat verder uit te pluizen.
Metformine zou het kankerrisico via meerdere mechanismen kunnen verlagen: daling van de plasmaconcentratie van insuline en IGF-1 (indirect effect), activering van AMPK (direct effect op de tumorcel), remming van de mTOR-weg, afwijkingen van het mitochondriale mechanisme die nadelig zijn voor kankercellen, ontstekingsremmende en immunomodulerende effecten.
Bronnen:
- Huang Y-J, Lin J-A, Chen W-M et coll. Metformin use and risk of colorectal cancer in patients with inflammatory bowel disease: a nationwide, population-based cohort study. JNCI: Journal of the National Cancer Institute, Volume 117, Issue 9, September 2025, Pages 1904–1914, https://doi.org/10.1093/jnci/djaf165
- Tseng C.-H. Metformin is associated with a lower risk of colorectal cancer in Taiwanese patients with type 2 diabetes: A retrospective cohort analysis. Diabetes Metab. 2017 Oct;43(5):438-445. doi: 10.1016/j.diabet.2017.03.004. Epub 2017 Apr 21.
Metformin is associated with a lower risk of colorectal cancer in Taiwanese patients with type 2 diabetes: A retrospective cohort analysis
