EULAR: moeilijk te behandelen axSpA, toch zo snel mogelijk behandelen
Op het congres van de EULAR 2025 zijn drie presentaties gegeven over moeilijk te behandelen axiale spondyloartritis, een studie uit Duitsland, een uit Nederland en een uit Turkije, die alle drie interessante informatie bevatten.(1) (2) (3) De boodschap is duidelijk: je moet de risicopatiënten snel opsporen en beter behandelen.
Duitse auteurs (Berlijn, München, Bochum) hebben de prevalentie van moeilijk te behandelen axSpA en theapieresistente axSpA berekend en hebben ook geprobeerd de kenmerken van de patiënten te beschrijven.(1) De vorsers hebben zich daarbij gebaseerd op de recente criteria van de Assessment in SpondyloArthritis international Society (ASAS). (4)
In het voorwoord schrijven de vorsers dat, hoewel de behandeling er de laatste jaren sterk op is vooruitgegaan, de ziekte bij een aantal patiënten zeer actief blijft of niet goed reageert op de behandeling. Waarom dat zo is, weten we eigenlijk niet. Daarom zouden we die patiënten beter moeten omschrijven.
Voor hun studie zijn de vorsers uitgegaan van het Duitse RABBIT-SpA-register, dat de gegevens verzamelt van volwassenen met een bewezen diagnose van axSpA. De studie is uitgevoerd bij de patiënten bij wie voor het eerst een behandeling met een b/tsDMARD (biologisch/gericht synthetisch DMARD) was gestart en die gedurende minstens 12 maanden waren gevolgd.
Een moeilijk te behandelen axSpA werd gedefinieerd op grond van 3 criteria: falen van minstens 2 b/tsDMARD's met verschillende werkingsmechanismen, hoge ziekteactiviteit (ASDAS ≥ 2,1, tekenen en symptomen, gewrichtsscores …) en een score ≥ 4 op de "Physician global assessment" (PhGA) of de "Physician global assessment" (PtGA). Een therapieresistente axSpA werd gedefinieerd als een hoge ziekteactiviteit (ASDAS ≥ 2,1) EN actieve ontsteking van de sacro-iliacale gewrichten/wervelkolom bij MRI EN/OF een hoog CRP-gehalte (≥ 5 mg/l).
Circa 8,5% moeilijk te behandelen
881 (48%) van de 1850 patiënten hadden bij inclusie in het RABBIT-SpA-register nog nooit een b/tsDMARD gekregen. 137 patiënten (16%) hadden minstens 2 geneesmiddelen met verschillende werkingsmechanismen gekregen. 75 (8,5%) van de 881 patiënten die nog nooit een b/tsDMARD hadden gekregen, beantwoordden aan de criteria van moeilijk te behandelen axSpA.
De patiënten met een moeilijk te behandelen axSpA waren vooral vrouwen, hadden een minder hoge scholing genoten, waren minder vaak HLA-B27-positief en vertoonden vaker klinische tekenen van enthesitis en artritis en minder objectieve tekenen zoals ontsteking van de wervelkolom bij MRI of een hoog CRP-gehalte.
22 (2,5%) van de 881 patiënten die nog nooit een b/tsDMARD hadden gekregen, beantwoordden aan de criteria van therapieresistente axSpA.
Circa 10% in de Nederlandse studie
De Nederlandse studie (Maastricht, Enschede)(2) heeft de prevalentie van moeilijk te behandelen axSpA berekend uitgaande van een Nederlands register van spondyloartritis. Ook die vorsers zijn uitgegaan van de criteria van de ASAS (4) en beschrijven de kenmerken van die patiënten.
In het totaal ging het om 269 patiënten van gemiddeld 51,7 jaar (46,5% vrouwen). De symptomen bestonden sinds gemiddeld 21,3 jaar en de gemiddelde ASDAS was 2,4. 136 patiënten (50,6%) hadden een behandeling gekregen met minstens één b/tsDMARD. 9,5% (23/242) beantwoordde aan de ASAS-criteria van een moeilijk te behandelen axSpA en 4 patiënten (1,7%) voldeden aan de ASAS-criteria van therapieresistente axSpA.
De belangrijkste factoren die correleerden met een moeilijk te behandelen axSpA, waren actief roken (OR: 3,1, 95% BI: 1,1-8,9) en een voorgeschiedenis van psoriasis (OR: 2,8, 95% BI: 1,0-7,8).
Vrouwelijk geslacht en hoge BASDAI-score
Ook de Turkse auteurs (Ankara) zijn uitgegaan van de ASAS-criteria(4). Die studie levert interessante informatie op over de begeleidende en eventuele voorspellende factoren.(3) In het totaal ging het om 888 patiënten met een axSpA die werden behandeld met een b/tsDMARD en die werden gevolgd in een polikliniek voor reumatologie. 13,4% had een moeilijk te behandelen axSpA. Die patiënten waren gemiddeld 47,03 jaar oud. 63,9% waren vrouwen (44,0% vrouwen in de groep met een moeilijk te behandelen axSpA). Die patiënten hadden een hogere BASDAI-score, een hogere BASFI-score en een hogere score op een visuele analoge schaal bij het starten van de behandeling met een b/tsDMARD en hadden vaker hypertensie (32,8% vs. 22,4%), astma/COPD (17,6% vs. 7,2%) en psoriasis (19,7% vs. 10,4%). Bij multivariate analyse bleek een hogere BASDAI-score bij het starten van een behandeling met een b/tsDMARD een significante voorspeller te zijn van een moeilijk te behandelen axSpA (OR 1,584; 95% BI: 1,156-2,172; p = 0,004).
Bronnen:
- Fabian Proft, Stephanie Lembke, Anja Weiß, et coll. Assessing the Frequency of Difficult-to-Manage (D2M) and Treatment-Refractory (TR-axSpA) Cases in the RABBIT-SpA Register: An Analysis Based on Recent ASAS Definitions. EULAR 2025, Barcelone, 11-14 juin 2025 https://distribution-congress.eular.org/from.storage?image=382xVqPluwnOrBoZFqVPTxJHWpVeYRWdcgphIwB0exMGXtuns4P291nhlzxMc8Pl0
- Marius L. Smits, et coll. Exploring difficult-to-manage axial spondyloarthritis: results from a Dutch clinical practice registry. EULAR 2025, Barcelone, 11-14 juin 2025 https://distribution-congress.eular.org/from.storage?image=382xVqPluwnOrBoZFqVPT2gwFe1tTzeibSTht2ARybBF3iq3ROkg6NpomfKumBKQ0
- Muhammed Çağrı Akdemir, et coll. Differences in the characteristics of Difficult-to-Manage Axial Spondyloarthritis (D2M-AxSpA ) patients at b/tsDMARD initiation. EULAR 2025, Barcelone, 11-14 juin 2025 https://distribution-congress.eular.org/from.storage?image=382xVqPluwnOrBoZFqVPT4iX2mwh4JyTQrhvbnQxVVjM6t056TZE0_N_hr1GoXoy0
- Denis Poddubnyy, et coll. The Assessment of SpondyloArthritis International Society (ASAS) Consensus-Based Expert Definition of Difficult-to-Manage, including Treatment-Refractory, Axial Spondyloarthritis, Annals of the Rheumatic Diseases, Volume 84, Issue 4, 2025, https://doi.org/10.1016/j.ard.2025.01.035
Assessing the Frequency of Difficult-to-Manage (D2M) and Treatment-Refractory (TR-axSpA) Cases in the RABBIT-SpA Register: An Analysis Based on Recent ASAS Definitions.
Exploring difficult-to-manage axial spondyloarthritis: results from a Dutch clinical practice registry.
Differences in the characteristics of Difficult-to-Manage Axial Spondyloarthritis (D2M-AxSpA ) patients at b/tsDMARD initiation.
The Assessment of SpondyloArthritis International Society (ASAS) Consensus-Based Expert Definition of Difficult-to-Manage, including Treatment-Refractory, Axial Spondyloarthritis
