Type 2-diabetes: rol van depressie, een gezonde voeding en het vrouwelijke geslacht (3 studies die zijn gepresenteerd op het congres van de EASD)
Op het congres van de EASD 2025 in Wenen (Oostenrijk) in september zijn meerdere presentaties gegeven over verschillende aspecten die invloed hebben op het dagelijkse leven van type 2-diabetespatiënten. Een Britse studie heeft de invloed van depressie onderzocht.(1) Een Nederlandse studie heeft de toegang tot een gezonde voeding tegen het licht gehouden (2) en een Italiaanse studie heeft gezocht naar eventuele verschillen in de respons op de behandeling tussen mannen en vrouwen.(3)
Al bij al komt het erop neer dat je de behandeling bij elke patiënt afzonderlijk moet aanpassen om zo het beleid bij type 2-diabetes te verbeteren. Een Britse groep (Londen, Exeter) heeft een studie uitgevoerd bij type 2-diabetespatiënten met een depressie om na te gaan of die patiënten een andere behandeling kregen in de eerstelijnszorg en of dat invloed had op de totale sterfte.1
Frequentere meting van het HbA1c-gehalte en hoger overlijdensrisico
De auteurs hebben de gegevens geanalyseerd van 470 225 type 2-diabetespatiënten, van wie 20,1% al depressief was voor inclusie in de studie en van wie 6,1% depressief is geworden tijdens de studie (incidente depressie).
Het HbA1c-gehalte werd vaker gemeten bij de type 2-diabetespatiënten met een depressie, zowel een vooraf bestaande depressie (IRR: 1,06, 95% BI: 1,05-1,07) als een incidente depressie (IRR: 1,04, 95% BI: 1,03-1,05).
Een comorbide depressie (vooraf bestaande, incidente of recidiverende) correleerde met een hogere totale sterfte na correctie voor de frequentie van meting van het HbA1c-gehalte (incidente depressie: HR: 1,41, 95% BI: 1,37-1,45).
In de totale groep diabetespatiënten met of zonder depressie correleerde een hogere frequentie van meting van het HbA1c-gehalte met een lager overlijdensrisico (HR: 0,93, 95% BI: 0,92-0,94).
De auteurs pleiten voor een betere surveillance en behandeling van comorbide depressieve stoornissen bij type 2-diabetespatiënten.
Voor een vlottere toegang tot een gezonde voeding
Een groep uit Rotterdam (Nederland) heeft de resultaten gepresenteerd over de effecten van het allereerste Europese "Food Prescription Program" op de glykemiecontrole bij volwassenen met type 2-diabetes én overgewicht.2
De Food Prescription Programs (FPP), soms "programma van voorschrijven van voeding" of "voeding op voorschrift" genoemd, hebben tot doel mensen die het sociaaleconomisch moeilijk hebben, een betere toegang te geven tot een gezonde voeding.
Deze gerandomiseerde, gecontroleerde studie van 3 maanden is uitgevoerd bij patiënten van 18 tot 75 jaar met type 2-diabetes en overgewicht (BMI > 25 kg/m²) die in Rotterdam woonden en een inkomen van minder dan 25 000 euro per jaar hadden. Alle patiënten volgden een mediterrane voeding en zijn tijdens die 3 maanden drie keer bij een diëtist geweest. De patiënten in de FPP-groep kregen wekelijks gratis een doos met gezonde producten (afkomstig van de plaatselijke landbouw) en hebben deelgenomen aan 3 kook- en gezondheidsworkshops.
De verkennende studie is uitgevoerd bij 35 type 2-diabetespatiënten van gemiddeld 57,3 jaar (74% vrouwen), van wie 17 patiënten in de FPP-groep.
Na 3 maanden waren meerdere parameters licht, maar toch duidelijk verbeterd in de FPP-groep: daling van het gewicht van 92,0 kg bij inclusie naar 90,8, daling van de BMI van 31,0 naar 29,7 kg/m², daling van de nuchtere glykemie van 8,9 naar 8,3 mmol/l en verbetering van de levenskwaliteit (SF-36 lichamelijke hinder, emotioneel welzijn). In de controlegroep daarentegen is geen enkele significante verandering waargenomen.
De patiënten van de FPP-groep waren ook meer tevreden over hun behandeling. Het effect op het HbA1c-gehalte, de inname van geneesmiddelen en de cardiovasculaire risicofactoren was vergelijkbaar in de twee groepen.
Mannen vermageren minder bij behandeling met een GLP-1-receptoragonist
Italiaanse vorsers (Padua, Treviso, Rome) hebben de verschillen tussen de geslachten geanalyseerd bij patiënten met type 2-diabetes die werden behandeld met een GLP-1-receptoragonist.3 De 7847 patiënten met type 2-diabetes (60% mannen, gemiddeld HbA1c-gehalte 8,0%) werden in twee groepen ingedeeld. Na een mediane follow-up van 4 jaar was er geen verschil in daling van het HbA1c-gehalte of achteruitgang van de nierfunctie (eGFR) tussen mannen en vrouwen, maar is wel een significant verschil in gewicht vastgesteld.
Het aantal patiënten dat erin was geslaagd ≥ 5% of ≥ 10% te vermageren, was groter bij vrouwen dan bij mannen met type 2-diabetes: respectievelijk 66,5% vs. 58,0% en 40,0% vs. 30,7%, ongeacht de gebruikte antidiabetica en de dosering ervan.
Bronnen:
- D. Handley, R. Bala, K. Young, et coll. Depression increases both HbA 1c testing frequency and risk of all-cause mortality in type 2 diabetes, 61e Congrès de l'European Association for the Study of Diabetes (EASD 2025), Vienne (Autriche), septembre 2025.
- K.A.C. Berk, C.A.W. Dietvorst, N. Perdeck, et coll. Food and exercise: the best marriage of convenience. Effects of the first European Food Prescription Programme for people with type 2 diabetes and low socioeconomic status: a randomised controlled pilot trial, 61e Congrès de l'European Association for the Study of Diabetes (EASD 2025), Vienne (Autriche), septembre 2025.
- M. Marassi, A. Cignarella, G. Russo, et coll. Sex differences in the weight response to GLP-1RA in people with type 2 diabetes: a long-term longitudinal real-world study, 61e Congrès de l'European Association for the Study of Diabetes (EASD 2025), Vienne (Autriche), septembre 2025.
